Een van de spannende scènes uit de film 'Jurassic Park' waarin raptors samenwerken om op mensen te jagen.

Jurassic Park was fout: velociraptors jaagden niet in groep

Velociraptors en hun verwanten jaagden waarschijnlijk niet in grote, gecoördineerde groepen zoals wolven. Dat blijkt uit een nieuwe studie van de University of Wisconsin Oshkosh (UWO, waarin tanden van jonge en volwassen exemplaren geanalyseerd werden om hun dieet te vergelijken. 

De raptors met hun grote, scherpe, sikkelvormige klauw aan elke achterpoot, in feite Deinonychus antirrhopus, werden beroemd door de film "Jurassic Park' uit 1993, waarin ze werden voorgesteld als zeer intelligente toproofdieren die in groep samenwerken om op grote prooien te jagen. En op kleinere, zoals mensen. 

"Dinosaurussen uit de groep van de raptors worden vaak getoond terwijl ze in groep jagen zoals wolven", zei Joseph Frederickson. "De bewijzen voor dit gedrag zijn echter niet echt overtuigend. Aangezien we deze dinosaurussen niet persoonlijk kunnen zien jagen, moeten we indirecte methoden gebruiken om vast te stellen hoe ze zich gedroegen."

Frederickson is paleontoloog aan UWO en de directeur van het Weis Earth Science Museum op de UWO Fox Cities campus. Hij had de leiding over de studie, in samenwerking met twee collega's van de University of Oklahoma en het Sam Noble Museum, Michael Engel en Richard Cifelli.

Het bewijs dat voor de in groep jagende dinosaurus werd voorgesteld door wijlen John Ostrom is tamelijk zwak, zei Frederickson, ook al wordt het vrij algemeen aanvaard. Ostrom was een gerenommeerd paleontoloog aan de Yale University, die Deinonychus zijn naam gaf en met een studie over die dinosaurus een revolutie teweeg bracht in de manier waarop paleontologen dachten over dinosaurussen.

"Het probleem met dit idee is dat nog levende dinosaurussen - vogels - en hun verwanten - krokodilachtigen - meestal niet in groep jagen en slechts zelden jagen op prooien die groter zijn dan zijzelf", zo zei Frederickson. "Voorts is het zo dat gedrag zoals jagen in groep niet fossiliseert, zodat we niet op een directe manier kunnen onderzoeken of de dieren daadwerkelijk samenwerkten om op prooien te jagen."  

Een fossiel van de grote, sikkelvormige klauw van Velociraptor. Zowel Velociraptor als Deinonychus - wat overigens 'vreselijke klauw' betekent - hadden één dergelijke klauw aan elke achterpoot. Die diende zonder twijfel om prooien aan te vallen en mogelijk hun buik open te rijten.
mj0007

Veranderend dieet

Recent hebben wetenschappers een nieuw model voorgesteld voor het gedrag van raptors. Ze denken dat dat meer leek op het gedrag van komodovaranen of krokodillen, waarbij het kan gebeuren dat verschillende individuen dezelfde prooi aanvallen maar waarbij de samenwerking beperkt is. 

"In deze studie opperen we dat er een correlatie is tussen het jagen in groep en het dieet van dieren terwijl ze opgroeien", zei Frederickson. 

 Bij komodovaranen -  de grootste hagedissen ter wereld die in en rond het Indonesische eiland Komodo leven - lopen de kleintjes het risico opgegeten te worden door de volwassen exemplaren en dus zoeken ze beschutting in bomen. Daar vinden ze een overvloed aan voedsel dat niet beschikbaar is voor hun grotere, op de grond levende ouders. Bij dieren die in groep jagen komt dit verschil in dieet doorgaans niet voor.

"Als we kunnen kijken naar het dieet van jonge raptors tegenover dat van oudere raptors, kunnen we een hypothese formuleren over of ze al dan niet in groep jaagden", zei Frederickson.    

Een voorstelling van velociraptors die in groep een Tarbosaurus aanvallen.
Elenarts

Isotopen in de tanden

Om de diëten te vergelijken, bekeken de onderzoekers de chemische samenstelling van de tanden van de raptor Deinonychus, die in Noord-Amerika leefde in de Krijt-periode, zo'n 115 tot 108 miljoen jaar geleden. 

"We gebruikten stabiele isotopen van koolstof en zuurstof om een idee te krijgen van het dieet en de waterbronnen van deze dieren. We bekeken ook een krokodilachtige en een plantenetende dinosaurus uit dezelfde geologische formatie", zei Frederickson. Isotopen zijn atomen van eenzelfde chemisch element, die dus hetzelfde aantal protonen in hun kern hebben, maar een verschillend aantal neutronen. 

De onderzoekers kwamen tot de bevinding dat de krokodilachtigen uit het Krijt, zoals de moderne soorten, een verschil in dieet vertoonden tussen de kleinste en de grootste tanden, wat wijst op een duidelijke verandering van dieet naarmate ze groeiden. 

"Dit is wat we zouden verwachten voor een dier waarbij de ouders hun jongen niet van voedsel voorzien", zei Frederickson. "We zien hetzelfde patroon ook bij de raptors, waar de kleinste tanden en de grote tanden niet dezelfde gemiddelde waarden hebben voor de isotopen van koolstof. Dat wijst erop dat ze verschillend voedsel aten.  Dat betekent dat de jongen niet gevoed werden door de volwassen exemplaren, en daarom denken we dat 'Jurassic Park' fout was in verband met het gedrag van raptors."

Hij voegde er nog aan toe dat de methode die in deze studie gebruikt werd om koolstof in tanden te analyseren, ook toegepast kan worden om na te gaan of andere uitgestorven wezens in groep jaagden. 

De studie van Frederickson, Engel en Cifelli is gepubliceerd in Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de University of Wisconsin Oshkosh.  

Een model van een velociraptor poseert voor de camera op de tentoonstelling 'Jurassic World' in het Field Museum of Natural History in Chicago.
2017 MCT