Te verwarrend? Te voorzichtig? Te eigengereid? Brits corona-stappenplan is van alles wat

"We zijn over de bergtop. Maar het pad naar beneden is het gevaarlijkste." De Britse premier Boris Johnson kondigde zijn stappenplan aan in de meest voorzichtige bewoordingen, laverend tussen waarschuwingen en optimisme. Maar zijn toespraak riep voor velen meer vragen op dan antwoorden. Dat maakt het pad nog glibberiger dan hij het zelf voorspelt. 

analyse
Katrien Vanderschoot
Katrien Vanderschoot is journalist op de buitenlandredactie van VRT NWS. Ze volgt het nieuws in het Verenigd Koninkrijk op de voet.

Premier Johnson houdt duidelijk van bergmetaforen om zijn boodschap aan het publiek te verkopen. Bij zijn laatste toespraak over de coronacrisis eind april had hij het over het licht aan het eind van een Alpentunnel. Gisteren probeerde hij het met een gelijkaardige vergelijking met de bergtop en de afdaling. Daar kan je weinig verkeerds mee verkondigen, op het eerste gezicht. Johnson zat achter een glimmend roestbruin bureautje, was duidelijk een paar kilo's afgevallen na zijn zware corona-behandeling en balde haast voortdurend zijn vuisten om zijn boodschap kracht bij te zetten. 

De medeling kwam er schoorvoetend uit. Na acht minuten met grafieken en waarschuwingen - "er is nog veel meer te doen" - kwam de Britse premier tot de voorzichtige belofte dat de teugels een beetje mogen worden gelost, geleidelijk aan, met babystapjes, voorwaardelijk en in drie fasen die telkens tegen het licht worden gehouden. Wie meteen de volle vrijheid had verwacht, kwam bedrogen uit. Maar de besmettingscijfers in het Verenigd Koninkrijk zijn zo dramatisch, met de hoogste dodentol in Europa, dat Johnson dat ook onmogelijk zou hebben kunnen toestaan. 

Wat is nu eigenlijk de boodschap?

Wat mogen de Britten dan wel? Ze mogen, nee ze moeten, nu gaan werken als thuiswerk niet mogelijk is, maar moeten dat liefst doen met de auto, de fiets of te voet. Ze mogen vanaf woensdag ook naar het park om te sporten en te wandelen met het gezin, of met twee vrienden, maar ver genoeg van elkaar. Ze mogen ook opnieuw reizen waar ze willen.  De slogan "stay home" ("blijf thuis") is vervangen door "stay alert" ("wees alert").  

Johnsons toespraak kreeg meteen tegenwind. De nieuwe leider van oppositiepartij Labour Keir Starmer kelderde het plan meteen: "Het mist duidelijkheid en consensus". De regeringen van Schotland, Noord-Ierland en Wales kondigden al aan dat hun onderdanen wél nog moeten thuisblijven. "Blijf waakzaam" is te alomvattend en zet de deur open voor interpretatie. De Schotse premier Nicola Sturgeon zou het zelfs catastrofaal vinden om nu al de maatregelen te versoepelen.  

Bekijk hier een bijhorend verslag uit "Het Journaal" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Naar het werk, maar hoe?

De enige positieve reactie kwam van de topvrouw Carolyn Fairbairn  van CBI, de grootste zakenlobby. "Vandaag is het eerste sprankeltje licht voor onze wankelende economie. Een gefaseerde en voorzichtige terugkeer naar het werk is de enige manier om jobs te beschermen en de openbare diensten in de toekomst te betalen." 

Het probleem is niet dat de werkgelegenheid niet opnieuw op gang zou mogen komen. De economische doemscenario's zijn erg genoeg. Het probleem is dat de communicatie verwarrend is voor de Britse werkgevers én werknemers.  

Ten eerste, werknemers in bijvoorbeeld de bouwsector en de fabrieken zouden vandaag opnieuw aan het werk moeten. Maar dat gaat om miljoenen mensen die meestal pendelen met het openbaar vervoer. Velen hebben niet de keuze om met de auto of de fiets of te voet te gaan. Dat openbaar vervoer is de voorbije weken ook erg beperkt en veiligheidsmaatregelen zijn volgens de sector nog niet uitgerold. Willen ze terug naar het scenario van de overvolle metro en bussen van bij het begin van de lockdown? 

Ten tweede, premier Johnson zegt dat hij morgen (dinsdag) met een formele richtlijn komt met veiligheidsmaatregelen voor de bedrijven. Dat is dan al minstens een dag te laat. Vakbondsafgevaardigde Francis O'Grady liet vanmorgen al horen dat hij erg bang is voor de werkomstandigheden van het personeel, zeker in bedrijven met bandwerk. 

Ten derde, aangezien de Britse premier de rest van de bevoegde regio's niet mee heeft, kunnen de maatregelen alleen gelden voor Engeland. "Wat moet ik dan doen als ik in Wales woon en in Engeland werk?" vroeg een kijker vanmorgen op de BBC. Daar had minister Dominic Raab in de uitzending geen antwoord op. De vrijheid die de Britten nu krijgen om overal rond te reizen, maakt het virus ook minder opspoorbaar. Johnson belooft meer en strenger in te grijpen tegen overtreders, maar hoe dat moet, is een ander vraagteken. (lees voort onder de foto)

Bekijk hier een bijhorende reportage uit "Terzake" (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Bang voor de tweede golf

De reacties bleven vanmorgen binnenstromen in programma's en op de sociale media. Wat met werkende ouders die pas op 1 juni ten vroegste hun kinderen naar school kunnen laten gaan? Met hoeveel mag je afspreken in het park? En welke sporten mag je wel of niet beoefenen? Ook daar leek het antwoord van minister Raab eerder op een fact finding mission dan op een goed doordacht, afgevinkt lijstje. "Ik denk niet dat voetbal mogelijk is, want dan kan je geen twee meter van elkaar blijven. Voor voetbal zou het dus heel moeilijk worden, denk ik." Ook over de vraag wie je in het park mag ontmoeten, moest er voortdurend worden gecorrigeerd en bijgestuurd. 

Vanmiddag stelt premier Johnson zijn plan voor in het parlement. Hij belooft daar een document van 50 pagina's te tonen met meer uitleg en meer details. Die zullen nodig zijn om de Britse burgers te overtuigen en helderheid te verschaffen, maar nog meer de wetenschappers en de zorgverleners. Zij zijn het meeste beducht voor een heropflakkering met meer besmettingen die nog meer zieken naar de nu al overstelpte ziekenhuizen zou kunnen sturen. 

Het Verenigd Koninkrijk staat lang niet zo ver als bijvoorbeeld Duitsland in zijn capaciteit voor tests en contactopsporing. Dat geeft premier Johnson ook zelf toe, net zoals het feit dat de epidemie in de woonzorgcentra ook nog een groot probleem is. Het pad na de bergtop is inderdaad glibberig. Er zouden vooral meer bordjes en leuningen moeten staan.

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Meest gelezen