Video player inladen...

"Pano" bekijkt hoe bedrijven hun rug rechten na corona-mokerslag, en vooral: wat als deur tweede keer op slot gaat?

Na de coronamokerslag, probeert al wie werkt en onderneemt de rug te rechten. Tegelijk tekent zich ook een dreiging af van een tweede "lockdown" met mogelijk fatale gevolgen: een kwart van de ondernemingen zou dan kopje onder kunnen gaan. Het Eén-programma "Pano" luisterde naar het verhaal van ondernemers. Er is begrip voor het slot op de deur - soms ook niet - en altijd zit de angst er goed in. "In april hebben wij 100 miljoen euro omzet verloren."

We zijn maar beter goed voorbereid op de toekomst. En niet enkel omdat het virus wellicht een tweede keer zal pieken, en de samenleving dan weer (gedeeltelijk) op slot kan gaan. Maar ook omdat er zich voor de volgende jaren een monstrueuze economische crisis aftekent. De ondernemers schatten  dat zelf bijzonder pessimistisch in. 

Het VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen) becijferde de omvang van de crisis. Hallucinante cijfers zijn het: 25 miljard euro verlies.

(lees verder onder de grafiek) 

Het is een sprekend cijfer. Maar toch, wat betekent dat eigenlijk, 25 miljard? Het antwoord moet zijn: dat weten we niet. Er dreigt 25 miljard uit de economie te verdwijnen, maar het zou kunnen dat die centen er snel weer in belanden. Dat mensen of bedrijven in binnen- en buitenland aankopen hebben uitgesteld, maar die straks toch doen. Komt er dan een snelle inhaalbeweging, of zijn we vertrokken voor een jarenlange crisis? 

Averij

Zeker is wel dat de boot averij heeft opgelopen. Het verlies zal nooit helemaal goedgemaakt worden. Sommigen spreken over de grootste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.

Natuurlijk zijn er bedrijven die in die context floreren. Zo vertelt "Pano" het verhaal van Rombit. Het bedrijf produceert een armbandje dat waarschuwt wanneer mensen te dichtbij komen. Dankzij die productie redt het bedrijf zijn werkjaar.

Maar vele ondernemers zagen het geld op hun spaarrekening verdwijnen. Vooral de kleintjes: 20 procent flirt met het failliet door deze crisis – zo blijkt uit cijfers van de Europese Unie. Dat zou een serieuze klap zijn voor de economie. Die bestaat voor 55 procent uit bedrijven met minder dan 50 werknemers. 

Twintig procent van de kleine bedrijven flirt met bankroet door de crisis

Dan gaat het over een landbouwer die een miljoen kilo aardappelen niet kwijt raakt. Over Studio 100 dat tien voorstellingen van musicals als "Daens" en "40-45" moet schrappen. Elke week. En al zijn pretparken moet sluiten. Of het gaat over een boetiekhoudster (bekijk hieronder) die denkt haar duizenden stuks merkkledij niet meer kwijt te raken en honderdduizenden euro's schade dreigt op te lopen. Dat zijn persoonlijke drama’s, waarbij velen hun leven en hun levenswerk als zand tussen de vingers zien glippen.

(lees verder onder de video) 

Video player inladen...

Hele samenleving gaat financieel schuiven

Het verhaal van Ann Dirckx – de uitbaatster van een kledingzaak in het wat hogere segment in Heist-op-den-Berg - toont ook hoe de coronacrisis een hele samenleving financieel aan het schuiven brengt. Ook iemand die het goed heeft – dure auto, duur huis en een zaak die floreert – kan plots in de gevarenzone belanden. 

Het verhaal van boetiekuitbaatster Ann toont hoe de coronacrisis een hele samenleving financieel aan het schuiven brengt

Hetzelfde geldt overigens voor “gewone” werknemers. Zo is er in "Pano" het verhaal van Glenn en zijn vrouw Nikita uit De Haan. Een verleden vol schulden – enkele tienduizenden euro’s - waren ze langzaam maar zeker van zich aan het afschudden. Glenn vond een job als taxichauffeur in Oostende, maar twee dagen later was hij door de coronacrisis plots technisch werkloos. 

Die enkele honderden euro’s minder maken het verschil tussen een relatief normaal leven – met een weliswaar strak afbetalingsplan voor de schulden – en een armoedig bestaan waarin dit gezin van zeven op voedselbedeling is aangewezen om het hoofd boven water te houden. “Zonder voedselbedeling hadden wij nu al anderhalve week geen eten meer gehad”, zegt Nikita in de uitzending. 

Zonder voedselbedeling hadden wij nu al anderhalve week geen eten meer gehad

Nikita Dehuvyne

Een evolutie waarvoor de armoede-organisaties vorige week al waarschuwden. De cijfers van de voedselbedeling zijn alleszeggend. Voor Vlaanderen zijn ze er nog niet, maar in Brussel en Waals- en Vlaams-Brabant samen steeg het aantal geholpen personen met 13 procent. Dat zijn 3.540 mensen extra die de gratis voedselbedeling nodig hebben om het einde van de maand te halen. 

Het economische herstel in België zou wel eens trager kunnen verlopen dan in de ons omringende landen

Is er een drama in de maak? Voor een stuk wel, natuurlijk. Maar het kan dus altijd dat de economie snel weer opveert, al hoeven we daar volgens Voka niet noodzakelijk op te rekenen. Uit een analyse van de werkgeversorganisatie moet blijken dat het economische herstel in België wel eens trager zou kunnen verlopen dan in de ons omringende landen. En in elk geval heel middelmatig is. Ook volgens de Nationale Bank zal de economie blijvende littekens oplopen. 

(lees verder onder de grafiek)

In de praktijk betekent dat dat een hele samenleving bloedt. Minder inkomsten voor de bedrijven is minder inkomsten voor pensioenen, ziekenzorg, armoedestrijding of de infrastructuur.

Bovendien zouden – zo blijkt uit een enquête van (onder meer) de Nationale Bank - de ondernemingen van plan zijn om één vijfde van de tijdelijke werklozen te ontslaan. Door deze coronacrisis zouden dus 180.000 mensen hun job kunnen verliezen. Tegelijk komt ook bij 70.000 zelfstandigen het water aan de lippen.

Paniek bij jonge ondernemers

Bernard Thiers – de topman van mastodont Unilin, die in Wielsbeke onder meer Quickstepvloeren produceert – ziet de economie nog niet zo snel uit het dal kruipen. Volgens hem zijn veel jonge ondernemers simpelweg in paniek. “Ze zien elke week het geld op de rekening verminderen.”

Zelf zag hij met Unilin in de maand april vijftig procent omzet in rook omgaan. Voor een bedrijf als Unilin – met 7.300 werknemers wereldwijd – betekent dat honderd miljoen euro. Hij waarschuwt overigens voor een collectieve verarming, van werkgevers én van werknemers.

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

Ons bedrijf verloor in april honderd miljoen euro omzet

Bernard Thiers, topman vloerenfabrikant Unilin

Het zijn en blijven hallucinante cijfers. De verhalen van enkele maanden geleden – dat de economie dreigde niet meer te groeien – verdwijnen daar tegenover in het niets. Nu gaan we naar een krimp van 9 procent. En de ongerustheid bij veel bedrijven daarover, slaat vaak om in frustratie. 

Er klinkt ook harde kritiek op de maatregelen van de overheid. Bernard Thiers spreekt over een "hakbijlmethode". En, nog in "Pano", zegt ondernemer Tanguy Van Quickenborne, dat de bedrijven gerust verder hadden kunnen werken en toch alle gezondheidsmaatregelen respecteren. Dat dat niet mocht, zien velen als een gebrek van vertrouwen in de bedrijven en hun werknemers.

(lees verder onder de grafiek) 

Hoe algemeen is die kritiek? Uit een rondvraag van de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka bij 800 van zijn leden blijkt dat 25 procent van de ondernemers de coronamaatregelen van de overheid afkeuren. Voka-topman Hans Maertens zegt in een reactie op "Pano" dat de onvrede vooral zit bij die sectoren die nog niet zijn opgestart: luchtvaart, horeca, evenmenten of toerisme.

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

Waarom een kwart van de bevraagde Voka-leden misnoegd is, vertelt de bevraging niet. Maar de redenen liggen voor de hand: er is onduidelijk gecommuniceerd, de maatregelen zijn niet logisch en het heeft te lang geduurd voor ze versoepeld werden. Dat zijn althans de verhalen die verteld werden in de bedrijven waar "Pano" langs ging. 

(lees verder onder de grafiek)

Tegelijkertijd hoort daar enige relativering bij. Een kwart is tegen, maar meer dan de helft voor. Er is net zo goed een andere school bij de ondernemers. Eén die denkt dat je de deur maar beter op slot laat zolang het virus rondwaart. Want bij een tweede "lockdown" wordt de economische crisis pas écht dramatisch.

Getuige daarvan het pessimisme van de ondernemers zelf in de Voka-enquête: 26 procent gelooft niet dat ze een tweede sluiting overleven. Ruim een kwart. En meer dan de helft van de bevraagde ondernemers gelooft dat er nog tijdens de zomer of daarna een nieuwe lockdown komt. Dat zegt alweer Hans Maertens. 

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

Tweede piek, tweede lockdown

Komt die er ook écht, die tweede lockdown? Arts Erika Vlieghe, voorzitster van de exitgroep, twijfelt alvast niet dat er een tweede piek van de COVID 19-besmettingen komt. “De vraag is niet of, maar wanneer die komt.” En dan is een tweede lockdown nabij. “Maar die kan ook in maten en soorten komen”, zegt Vlieghe. “We moeten daarom niet alles sluiten, misschien wel een deel. Maar laat ons hopen dat dat niet nodig is, en dat we er met lokale maatregelen of het reduceren van onze sociale contacten ook komen.”

(lees verder onder de video)

De vraag is niet of er een tweede piek komt, maar wanneer ze komt

Erika Vlieghe, voorzitster van de exitgroep

Voorbereidingen voor de nabije toekomst

Hoe de bedrijven ook denken over de lockdown, voor of tegen, allemaal zitten ze mee in de intenser geworden rat race, de survival of the fittest van de komende maanden of zelfs jaren. Kijk naar Plopsaland. Studio 100-topman Hans Bourlon – die de maatregelen helemaal steunt - zegt in "Pano" dat er een fameus gat in de inkomsten geslagen is. Maar ook zij moeten verder. Ze hopen voor hun musicalopvoeringen plexiglas tussen de stoeltjes te installeren. 

Alleen de botsauto's blijven gesloten, want bij botsauto's kun je niet aan social distancing doen

Steve Van den Kerkhof, directeur Plopsaland

En ondertussen schreef Studio 100 ook een lijvig draaiboek voor de heropening van hun pretparken. Ook van Plopsaland dus. Directeur Steve Van den Kerkhof beschrijft hoe het er bij de heropening aan toe zal gaan. Hoe de bezoekers voor de attracties zullen moeten aanschuiven op groene stippen, hoe er telkens maar één gezin in een boomstammetje mag en het volgende telkens leeg blijft. “Alleen de botsauto’s blijven gesloten. Want bij botsauto's kun je niet aan social distancing doen.”

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

Wanneer die heropening er komt? Niemand die het weet. Nog altijd rijden we (voor een stuk) blind in de aanpak van deze crisis. Het virus is nog altijd zo nieuw en onbekend, dat het ook onvoorspelbaar blijft. Daardoor moeten artsen, virologen en beleidsmakers voor een stuk gissen. Dat maakt het zo moeilijk om risico’s te nemen, en om dat evenwicht te vinden tussen economie en gezondheid. 

En als er iemand zou vergeten zijn waar het om draait, is er Asli, een onderneemster uit Hoboken. Zij is personal coach/fitnesstrainster en kocht net een fitnessruimte om haar klanten te ontvangen. Door de coronacrisis heeft ze géén inkomsten meer. "Alles ligt plat."

En toch staat ze achter de lockdown. "Mijn papa is astma-patiënt." En als iemand uit je dichte kring tot de risicogroep behoort, zo vindt ze, dan is het duidelijk dat je maar beter afstand houdt.  

COVID is als de Rode Duivels

Het is als met de Rode Duivels, maar dan in het kwadraat: iedereen heeft een uitgesproken mening over COVID en de manier waarop je dat virus dient te bestrijden. En het is nooit voor iedereen goed. “Het is altijd wel te veel, te weinig, te hoog, te laag, te droog, te nat”, zegt Erika Vlieghe (foto) daarover. 

Video player inladen...

Rest de vraag: welke lessen trekken we uit deze historische gebeurtenissen. Hoe springen we om met een tweede lockdown? Doen we een volgende keer “slimmer”, en op kleinere schaal, zoals Erika Vlieghe suggereert? En moet de economie veranderen? Kan de economie wel veranderen?

Ik hoop dat onze economie voor een stuk verandert. Vandaag zien we dat duurzaamheid geen luxe is

Françoise Chombart, CEO bij Melexis

“Ik hoop eigenlijk dat de economie voor een stuk verandert”, zegt Françoise Chombart, topvrouw van de beursgenoteerde microchipfabrikant Melexis, in "Pano". Zij denkt dat er helemaal geen tegenstelling is tussen gezondheid en economie. “Vandaag zien we ook dat duurzaamheid geen luxe is. Het is echt een noodzaak. En wat ook een noodzaak is, is dat je een economie hebt op maat van de mens.”

We zullen dit allemaal weer vergeten, de globalisering hou je niet tegen

Bernard Thiers, ceo Unilin

Maar of dat ook gaat gebeuren? Unilin-topman Bernard Thiers denkt van niet.  “Zolang corona in de lucht zweeft en de dreiging hangt, zullen we ons uiteraard moeten aanpassen. Maar ik geloof toch wel in de wetenschap en in het feit dat er ooit een vaccin zal gevonden worden. En vanaf dat moment denk ik dat we dat allemaal terug gaan vergeten. En dat we terug in de situatie komen van vroeger”. De globalisering, zo zegt hij, hou je niet tegen. 

Bekijk hier de volledige aflevering van "Pano":

Video player inladen...

Meest gelezen