Voor een volledige heropstart van de economie is het wachten op een vaccin

Na zes weken van gedeeltelijke lockdown, is er eindelijk goed nieuws: de economie wordt stap voor stap heropend. De opluchting van ondernemers is groot. Maar hoe snel normaliseert de economie zich? De heropening wordt een gevaarlijke dans op een slappe koord voor de overheden. En is een terugkeer naar hoe het ooit was, als men dat al wil, wel mogelijk zonder vaccin?

opinie
Koen De Leus
De auteur is hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis

Belgische bedrijven verloren naar schatting gemiddeld een derde van hun omzet van midden maart tot eind april. De verschillen tussen sectoren zijn enorm met quasi geen omzetverlies in de financiële en IT-sector, tegenover 100% verlies in het gros van de horeca- en entertainmentzaken. Allen hopen op een snelle terugkeer naar de situatie van voor de lockdown. Maar dat zit er niet onmiddellijk in. 

De belangrijkste reden is dat de heropstart van de activiteiten een proces van trial and error is. Overheden en experts bevinden zich op onbekend terrein. Er is geen handboek dat aangeeft hoe je best je economie heropent met een minimaal risico op een heropflakkering van COVID-19. En te oordelen naar de uiteenlopende strategieën die landen hanteren, verschillen de meningen hierover sterk. 

Een goed voorbeeld van sterk uiteenlopende strategieën, zijn de scholen. De Fransen openen de scholen en ook wij volgen gedeeltelijk. In Italië en Spanje blijven de scholen echter dicht, minstens tot september. De reden? Experten zijn het erover eens dat kinderen weinig kans hebben om zelf ziek te worden, maar ze kunnen de ziekte natuurlijk wel doorgeven. Zeker voor de oudere, meer kwetsbare groep is dat een probleem. Terwijl de economie net wacht op het activeren van hun koopkracht. Maar dat zullen ze pas doen als ze vertrouwen hebben dat het veilig is om opnieuw buiten te komen.

Vertrouwen versus vrees

Nieuwe besmettingshaarden zijn niet goed voor het publieke vertrouwen. Vooral aan niet-noodzakelijke goederen wordt dan minder uitgegeven, en die vertegenwoordigen een behoorlijke hap in de totale consumptie-uitgaven. We zien overal in Europa min of meer hetzelfde patroon. 

Bij onze zuiderburen zien we dat de Franse bevolking de aangekondigde versoepelingen wel ondersteunt, maar 63% zegt zich toch zorgen te maken over het openen van de economie. Ook in Duitsland meent de helft van de bevolking dat de openstelling van de economie te snel gaat. Eind april mochten de Duitsers opnieuw kleine shops bezoeken. Het gros verkoos echter thuis te blijven.

Zeer opmerkelijk ook is het gelijkaardige consumptiepatroon van de Zweden en de Denen. In Denemarken, waar een strenge lockdown was opgelegd, daalden de uitgaven aan diensten, reizen en ontspanning met 80%. In Zweden ook, maar daar golden nagenoeg geen restricties en ging het dus echt om een persoonlijke keuze uit vrees voor besmetting. Zonder vaccin blijft die vrees aanwezig.

Financiën onder druk

Voor sommigen staat het inkomen onder druk, en ook dat weegt op de uitgaven. Uit een enquête blijkt dat een derde van de Amerikanen vreest amper drie maanden het hoofd boven water te kunnen houden via nieuwe leningen of de verkoop van activa indien ze hun job zouden verliezen.

Een rondvraag van consultant McKinsey leert ook dat twee op de drie Belgen een negatieve impact op hun financiën ervaren als gevolg van de COVID-19 crisis van minimaal 2 maanden. Vandaag sparen de Belgen nog niet extra, maar eens terug aan de slag zullen ze het spaarvarken terug willen aanvetten. En dat extra sparen, zal aanhouden zolang de onzekerheid voortduurt.  

Wachten op een vaccin

Tot slot is het einde van de lockdown een proces, geen eenmalig event. Tot een vaccin wordt gevonden, blijven bepaalde regels gelden, waaronder social distancing. Dat belet een volledige heropening van de economie. 

Zuid-Korea en China hebben het ergste achter de rug, maar hun economie draait nog steeds maar op 90%. Dat stemt overeen met een studie die aantoont dat, indien de Amerikanen ervoor zouden kiezen permanent minstens op een armlengte van elkaar verwijderd te blijven, dit zou leiden tot het verdwijnen van beroepen en activiteiten goed voor 10% van de nationale output.

Denk aan restaurants waar het maximum aantal couverts per avond halveert door de minimaal opgelegde afstand tussen de verschillende tafels. Winkels kunnen veel minder bezoeken per dag ontvangen. Kapsalons of masseurs zitten met een nog groter probleem. We starten de economie opnieuw op, maar een compleet herstel zal er maar komen met een vaccin.  

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen