Video player inladen...

China wil op Volkscongres wereld overtuigen dat het de coronacrisis goed aanpakte: verliest land propagandaoorlog?

Op het Volkscongres in de Chinese hoofdstad Peking, dat vandaag begint, wil de communistische partij de eigen inwoners én de buitenwereld ervan overtuigen dat ze de coronacrisis op de best mogelijke manier heeft aangepakt en dat haar model een voorbeeld is voor de rest van de wereld. Maar in het buitenland wordt er getwijfeld aan die Chinese versie van de feiten. Slaagt China erin zijn imago op te poetsen? En wie wint deze propagandaoorlog?  

Het was een boodschap die niet meteen het verwachte resultaat opleverde: de 'coronavirussong' die de Chinese ambassade in Manilla eind april op sociale media plaatste. In een lied met als titel "One Sea", geschreven door de ambassadeur zelf, bedanken Chinese en Filipijnse zangers en acteurs het zorgpersoneel, in het bijzonder het speciale medische team dat door China was gestuurd om de Filipijnen bij te staan.

Maar het initiatief viel in slechte aarde. Eerst en vooral omwille van de titel: China claimt de hele Zuid-Chinese zee , inclusief de visgronden en eilanden die de Filipijnen al eeuwenlang als hun territorium beschouwen. Begin april kwam een Chinees oorlogsschip er bijna in aanvaring met een schip van de Filipijnse marine. "Excuseer me, maar de West-Filipijnse zee is van ons en zal dat altijd blijven", reageerde een Filipijnse uit Manilla op Twitter.

Maar er was nog meer aan de hand. Veel Filipijnen herinneren zich maar al te goed de oorsprong van het virus en de pogingen van de Chinese overheid begin januari om het gevaar te minimaliseren. Het gevolg was dat het lied al gauw meer dan 150.000 "dislikes" telde, tegenover een magere 2000 likes. Het charmeoffensief van China ging de mist in, de hashtag #chexitph was geboren.

Amerikaanse laboratoria en Italiaanse virussen

Ook in eigen land draaide de propagandamachine de afgelopen maanden op volle toeren. Zo werd de oorspronkelijke doofpotoperatie in Wuhan volledig toegeschreven aan de onkunde van de plaatselijke autoriteiten. Dat die moesten wachten op de toestemming van Peking voor ze de bevolking mochten waarschuwen voor een nieuw virus, werd niet vermeld. Klokkenluider dokter Li Wenliang - die werd opgepakt en berispt nadat hij bezorgd het bestaan van een nieuw virus had gemeld - werd na zijn dood aan Covid-19 door het communistisch partijapparaat verheven tot held.  

De afgelopen maanden focusten de Chinese staatsmedia gretig en uitgebreid op hoe het virus in de rest van de wereld een ravage teweegbracht: de overspoelde ziekenhuizen in Italië, de massagraven in New York, de Britse verplegers die zich moesten beschermen met vuilniszakken. Allemaal het gevolg van het gebrek aan daadkracht in Westerse democratieën, was de boodschap, en het gebrek aan autoriteit om een volledige lockdown op te leggen zoals in China. Uitspraken van de Amerikaanse president Trump over het slikken van bleekwater of malariapillen spraken voor zich.

(onderstaand filmpje over de Amerikaanse aanpak werd verspreid door het Chinese officiële persagentschap)

Er werd ook twijfel gezaaid over de Chinese oorsprong van het virus, misschien kwam het wel uit een Amerikaans biologische laboratorium in Maryland, opperde de woordvoerder van Buitenlandse Zaken. "Het Italiaanse virus" schreef een krant, toen de ziekte daar in alle hevigheid toesloeg. Een antwoord op de Amerikaanse president Donald Trump ook, die het op persconferenties systematisch over "the Chinese virus" bleef hebben.

Onprettige waarheden in een dagboek

Tegelijkertijd doet China er alles aan om binnenlandse berichten over de eigen fouten of het werkelijke aantal doden de kop in te drukken. Drie Chinese journalisten die tijdens de uitbraak in Wuhan van ter plaatse op een kritische manier verslag uitbrachten, zijn nadien verdwenen en wellicht opgepakt. Foto's van duizenden urnes aan de ingang van de crematoria worden van het internet gehaald.

Video player inladen...

Een 65-jarige inwoonster van Wuhan die onder de naam Fang Fang een veelgelezen blog bijhield over de paniek en wanhoop tijdens die eerste weken, werd het mikpunt van een heus trollenleger toen bekend werd dat haar dagboek vertaald zou worden in het Engels. "Haar dagboek belicht alleen de negatieve punten in Wuhan en niet de inspanningen van de lokale inwoners en de steun van het hele land", schreef de staatskrant Global Times. Van heldin veranderde Fang Fang op enkele dagen tijd in een landverraadster. 

Luis in de pels Taiwan

Maar terwijl de binnenlandse bevolking de uitleg van de Chinese regering lijkt te slikken, is er een vervelende stoorzender actief. Taiwan - de facto onafhankelijk, maar opgeëist door China - kwam met een heel ander succesverhaal. Door in januari bijzonder snel te reageren en reizigers uit Wuhan en andere delen van China te weren, kon het eiland de schade beperken. Alle andere reizigers kregen nog op de luchthaven een coronatest als ze symptomen vertoonden en iedereen moest 2 weken in quarantaine, van nabij opgevolgd door de overheid. Al die tijd bleven de scholen en winkels gewoon open en er was geen verplichte lockdown.

Inwoners van Taipei tijdens de coronacrisis
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Ondanks de nabijheid van China, raakten er minder dan 500 mensen besmet op een bevolking van 23 miljoen, het dodental staat nu op 7. Nog een belangrijk aspect: het democratische Taiwan vertrouwde op geen enkel moment de officiële informatie uit China, en ook niet die van de Wereldgezondheidsorganisatie. Die staat volgens de Taiwanese  overheid onder te grote Chinese invloed.

Taiwan zelf kon zijn ervaringen niet delen met de rest van de wereld, want het wordt door China al jaren geweerd uit de Wereldgezondheidsorganisatie, zelfs als waarnemend lid. Toen een journaliste van een Aziatische omroep een hoge functionaris van de WHO vroeg om commentaar te geven op de Taiwanese aanpak weigerde de man om op de vraag te antwoorden en verbrak hij de videoverbinding.

Twijfels en vragen

Maar intussen rezen er ook in de rest van de wereld vragen over wat er echt in China is gebeurd. Wanneer in december wisten de autoriteiten dat er een nieuw en gevaarlijk virus de ronde deed? Wie was patiënt zero? Waarom vonden er midden januari in Wuhan nog massabijeenkomsten plaats?  Waarom werd de noodtoestand pas afgekondigd twee dagen voor het Chinese Nieuwjaar, toen al honderdduizenden Chinezen op vakantie waren vertrokken, in binnen- en buitenland?

Eerbetoon in Wuhan aan dokter Li Wenliang
AFP or licensors

De overheid in Peking reageerde scherp.  Dit was ook voor ons een nieuw virus, zo klonk het daar. Zodra de ernst van de situatie duidelijk werd, hebben we een strikte lockdown afgekondigd waarbij we Wuhan en de hele provincie Hubei hermetisch van de buitenwereld hebben afgesloten. Daarmee hebben we de rest van de wereld tijd gegeven om zich voor te bereiden. Tijd die veel landen helaas hebben verkwanseld. 

Maar de vragen bleven komen en Australië lanceerde een oproep voor een internationaal en onafhankelijk onderzoek. China reageerde door te dreigen met een boycot van Australische landbouwproducten. Niettemin kreeg de motie op de vergadering van de WHO in mei de steun van meer dan 120 landen. Een motie om Taiwan toe te laten als waarnemend lid werd van de agenda gehaald, toen bleek dat er niet voldoende steun voor was. 

Video player inladen...

De bijeenkomst van het Volkscongres, de zitting van China's ja-knikkende parlement, vindt dit jaar twee maanden later plaats dan normaal en zal onvermijdelijk in het teken staan van de coronacrisis. Ook de Chinese economie kreeg de afgelopen maanden harde klappen.  Zo kromp de economie voor het eerst sinds 1992.  En voor het eerst in lange tijd werden de limieten van een autoritair en weinig transparant politiek systeem ook voor een deel van de Chinese bevolking pijnlijk duidelijk. 

Maar de communistische partij onder Xi Jinping heeft er alle vertrouwen in dat ze met de reusachtige propagandaoperatie van de afgelopen maanden het volk weer aan haar kant heeft. "Durven vechten en durven winnen is het kenmerk van de Chinese communstische partij, en ons unieke politieke voordeel." zei president Xi Jinping tijdens zijn bezoek aan Wuhan in april. Of China daarmee het hart van de wereld zal terugwinnen is nog maar de vraag. 

Video player inladen...

Meest gelezen