AFP or licensors

VS-minister Pompeo: "Hongkong is niet langer autonoom van China"

De VS is niet te spreken over de nieuwe veiligheidswet die volgens minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo de autonomie van Hongkong inperkt. Onder de Amerikaanse wet zou dat grote gevolgen kunnen hebben voor de speciale status van Hongkong en de toekomst als economische zwaartepunt in het Verre Oosten. Ook Japan uit kritiek op China.

Zoals verwacht is Amerika niet te spreken over de nieuwe veiligheidswet die het Chinese parlement voor Hongkong heeft goedgekeurd. Die wet maakt "afscheiding, subversie, rebellie en buitenlandse inmenging" strafbaar en Chinese veiligheidsdiensten zouden "indien nodig" de naleving daarvan kunnen opleggen aan Hongkong.

De VS beschouwden Hongkong als "een aparte economische entiteit"... tot nu toe

Volgens critici en nu dus ook volgens minister Mike Pompeo brengt die wet de autonomie en de speciale status van de voormalige Britse kroonkolonie in het gedrang, omdat het regime in Peking nu rechtstreeks ingrijpt in Hongkong. Ook Japan heeft "grote bezorgdheid" uitgesproken en de Britse premier Boris Johnson zegt dat China met de wet het model "een land, twee systemen", ondermijnt. Het is op dat principe dat de aparte status van Hongkong is gebaseerd. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de VS-kritiek "schaamteloos" en eist dat "de VS ophoudt met zich te mengen in Hongkong". 

De verklaring van Pompeo kan echter verreikende gevolgen hebben. Volgens een Amerikaanse wet uit de jaren 90 geniet Hongkong van een speciaal voordelig handelsregime. Concreet wordt Hongkong sinds de overdracht aan China in 1997 beschouwd als een onderdeel van de Volksrepubliek, maar is het tegelijk een "aparte economische entiteit". Het gaat dan om een pakket juridische, fiscale, consulaire (visa en dergelijke) en financiële gunstmaatregelen waardoor Hongkong ook na de overdracht door Groot-Brittannië aan China in 1997 een belangrijk economisch centrum kon blijven. Hongkong is na New York, Londen en Tokio het vierde financiële centrum van de wereld.

Wie gaat "kip met de gouden eieren" slachten?

Voorwaarde voor die speciale status van Hongkong is wel dat de VS-president jaarlijks bevestigt dat de regio autonoom is van China. Het is president Donald Trump die beslist hoe het nu verder moet, maar wellicht heeft minister Pompeo met hem overlegd. (Lees verder onder de foto).

Het zakendistrict Central op Hong Kong Island, gezien vanuit het schiereiland Kowloon.
Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

De VS en China zitten al jaren verwikkeld in een handelsoorlog met tarieven en sancties over en weer. Wellicht kiest Trump nu voor nieuwe maatregelen tegen China, maar van hem is geweten dat hij de "straffe nucleaire opties" niet schuwt. In dit geval zou de president dus de status van Hongkong kunnen intrekken, maar dat zou dan wel erg zware gevolgen hebben en misschien schadelijker zijn voor de toekomst van het gebied dan de Chinese veiligheidswet zelf. 

Door de economische opgang van China mag Hongkong dan relatief wat aan belang verloren hebben, voor buitenlandse bedrijven blijft het gebied de "toegangspoort tot China" en zeker Zuid-China en voor Chinese bedrijven tot buitenlands kapitaal en andere diensten. Er zit een massa financieeleconomische en technologische "know how" en dito netwerken bij elkaar en die kunnen niet in een handomdraai elders naartoe. Ook voor Amerikaanse bedrijven is Hongkong erg belangrijk en 300 van hen hebben er een regionale zetel. Cruciaal is ook het stabiele rechtssysteem dat meer zekerheid biedt dan de grilligheid in China en het was net daarom dat Hongkong in 1842 door de Britten werd gesticht.

Toch is niet uit te sluiten dat Hongkong geplet wordt in een conflict tussen de VS en China. In het verleden verschoven economische hoofdsteden ook wel eens: in Europa van Sevilla naar Antwerpen, Amsterdam en Londen; in het Verre Oosten van Malakka naar Macau, Guangzhou (Canton) en Hongkong. De VS en China kunnen Hongkong dus pletten, maar ze hebben het beiden wel nodig.

AP2003

Bekijk hier het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen