2019 Getty Images

Verheerlijkt president Trump geweld? Twitter en Facebook zijn het oneens en vooral topman Zuckerberg moet het ontgelden

De taal van de Amerikaanse president Donald Trump verdeelt niet alleen zijn burgers, maar ook de sociaalnetwerksites. Terwijl Twitter bij een tweet van Trump aangeeft dat diens boodschap de regels van Twitter schendt door geweld te verheerlijken, laat concurrent Facebook een post met dezelfde boodschap ongemoeid. En vooral Facebook-topman Mark Zuckerberg moet het daarbij ontgelden: (een deel van) zijn personeel kan het niet langer aanzien. Maar volgens Tim Verheyden, expert sociale media VRT NWS, is dit nog geen kantelmoment voor Facebook of zijn topman.

"When the looting starts, the shooting starts" oftewel "Wanneer het plunderen begint, begint het schieten." Die boodschap postte de Amerikaanse president Donald Trump vorige week zowel op Facebook als op Twitter. Aanleiding waren de protesten na de dood van George Floyd. De zwarte man liet het leven nadat een blanke agent in Minneapolis minutenlang een knie op zijn hals had gedrukt. Op sommige plaatsen ontaarden de protesten in rellen, en met zijn berichten op zowel Facebook als Twitter kondigde Trump aan dat het leger inzetbaar was. 

De "verontrustende" historische referentie in de boodschap van Trump

"When the looting starts, the shooting starts" is een quote die voor het eerst aan Walter Headley werd toegeschreven. Headley was een blanke politiechef in Miami eind 1967. Zijn agressieve aanpak in de zwarte wijken van de stad leidde tot geweld. De quote refereert aan een verhaal op de voorpagina van de krant Miami Herald, waarin Headley zei dat er in Miami geen groot probleem was met burgerlijke opstand en plunderingen omdat hij namelijk gezegd had dat "het schieten begint wanneer het plunderen begint". Eerder die maand had Headly al de oorlog verklaard "aan criminelen" en daarbij zei hij dat zijn eerste doelwit "jonge zwarte mannen van 15 tot 21" waren. 

 Trump zei vrijdag aan journalisten dat hij de hele geschiedenis achter "When the looting starts, the shooting starts" niet kende. 

Nadat Twitter eerder vorige week een factcheck bij een tweet van de president had geplaatst, greep de sociaalnetwerksite opnieuw in. "Deze tweet schendt de Twitter-regels voor het verheerlijken van geweld", luidt een bijschrift. 

Facebook daarentegen liet eenzelfde boodschap van de president ongemoeid.

Zuckerberg plaatste op zijn eigen Facebookpagina meteen een verklaring over waarom hij de post van Trump liet passeren. "Ik ben al de hele dag aan het worstelen met hoe ik moet omgaan met de berichten van de president", begint zijn boodschap. Hij geeft toe dat hij het persoonlijk ook moeilijk heeft met de opruiende retoriek van de president. Maar, zegt hij: "Ik ben verantwoordelijk om te reageren als leider van een instituut dat zich inzet voor vrijemeningsuiting."

Zuckerberg verdedigde zijn standpunt diezelfde vrijdag nog in een videosessie met zijn personeel. De krant The Times kon die sessie herbekijken en kon vaststellen dat heel wat werknemers hun onbegrip daar duidelijk lieten verstaan. Zo vroeg iemand of er ook zwarte mensen betrokken waren bij de beslissing van Zuckerberg, een ander had het dan weer over "zwak leiderschap" en een "gebrek aan ruggengraat".

En daar bleef het niet bij: een deel van het personeel stelde op maandag een "out of office" in als teken van protest, andere personeelsleden lieten petities rondgaan of schreven hun ongenoegen van zich af op Facebook én Twitter.  

Verschillende personeelsleden dreigen ook met ontslag als er niets verandert. Ene Timothy J. Aveni ging alvast over tot het effectief indienen van zijn ontslag, zo is te lezen op zijn Facebookprofiel. "Mark (Zuckerberg red.) heeft ons altijd gezegd dat hij een lijn zou trekken wat opruiende taal betreft. Hij heeft ons vrijdag getoond dat dat een leugen was. <...> Facebook geeft een platform aan politici om geweld te verheerlijken. Ik ben bang voor mijn land en ik heb er genoeg van om dit te rechtvaardigen." 

Is Mark Zuckerberg bang voor de politieke gevolgen als hij meer ingrijpt?

“Het kan meespelen maar het is moeilijk om in het hoofd van Zuckerberg te kijken”, zegt Tim Verheyden, expert sociale media en desinformatie VRT NWS in Nieuwe Feiten op Radio1.

Hij verwijst daarbij naar het decreet dat Trump heeft ondertekend na de beslissing van Twitter en dat de deur openzet naar meer rechtszaken tegen sociale media. Het is een aanpassing van de wet die al een tiental jaren meegaat, nog vóór de oprichting van Facebook en Twitter en die zegt dat platformen, technologiebedrijven niet vervolgd kunnen worden voor wat hun gebruikers op sociale media zeggen.

Potentieel zit hij met de politieke gevolgen in maar hij is wel consequent. Hij is altijd die vrije meningsuiting blijven verdedigen

Tim Verheyden, expert sociale media en desinformatie VRT NWS

Is er een muiterij ontketend bij de gebruikers van Facebook?

Ook de gebruikers van Facebook laten zich niet onbetuigd, met de oprichting van #deletefacebook. Zijn zij aan het muiten geslagen?

Tim Verheyden nuanceert: "Muiterij was er ook na het schandaal met Cambridge Analytica waarbij bleek dat het bedrijf op een niet legale manier aan de gegevens van miljoenen mensen was geraakt om hen nadien te targetten met politieke advertenties. Toen is ook de beweging #deletefacebook ontstaan maar slechts een paar tienduizenden mensen hebben Facebook toen verlaten. Het heeft nog elke maand 2,54 miljard gebruikers."

Morrend personeel en gebruikers. Is dit een kantelpunt voor Facebook en zijn topman?

Tim Verheyden denkt van niet. "Het is mijn aanvoelen dat dit misschien nog net geen kantelpunt zal zijn."

Volgens hem is het belangrijker wat er de komende maanden zal gebeuren in de aanloop van de presidentsverkiezingen in Amerika, nl. "hoe Facebook dan de desinformatie, de potentieel buitenlandse inmenging in die verkiezingen, het fakenews en andere zaken gaat aanpakken. Dit kan misschien nog een groter kantelpunt zijn."

Maar het vergrootglas is nu alweer gericht op Facebook, dat is duidelijk.