CHECK: Zwarte mensen zijn naar verhouding wel vaker slachtoffer van politiegeweld in de VS

Een virale tweet zaait twijfel over het racisme bij de politie in de Verenigde Staten. Overlijden er nu meer witte of zwarte mensen door politiegeweld? VRT NWS dook in de cijfers.

"Voor elke 10.000 zwarte mensen die worden gearresteerd voor gewelddadige misdrijven, worden er 3 vermoord. Voor elke 10.000 witte mensen die worden gearresteerd voor gewelddadige misdrijven, worden er 4 vermoord."

Dat schrijft Leonydus Johnson op Twitter. Het bericht is meer dan 112.000 keer geliket en ruim 59.000 keer geretweet. Maar klopt het ook? 

Johnson haalt wat bronnen aan voor zijn uitspraak, namelijk de databank van de Federal Bureau of Investigations (FBI) over arrestaties in 2018, en een dataset van de krant de Washington Post, over schietincidenten met de politie in 2018.

De gegevens van de FBI geven het aantal arrestaties per etniciteit weer. Omdat mensen meerdere keren gearresteerd kunnen worden, komen de aantallen niet noodzakelijk overeen met het aantal personen dat in 2018 is gearresteerd. Het eerste deel van de tweet klopt dus al niet: Johnson heeft het over "elke 10.000 mensen", terwijl het dus om elke 10.000 arrestaties gaat.

Cijfermateriaal is niet te vergelijken

Johnson heeft het in zijn tweet over 'arrestaties voor gewelddadige misdrijven'. Dat is een subonderdeel uit de tabel van de FBI, waar bijvoorbeeld moord, doodslag en verkrachting onder vallen. Hij vergelijkt deze cijfers met het aantal mensen dat overlijdt door vuurwapengeweld van de politie. Die gegevens houdt de Washington Post bij sinds 2015.

Zelfs als je de twee cijfers wel één op één zou vergelijken, klopt de rekensom niet.

Maar de Washington Post houdt niet bij of de mensen die omkwamen, op dat moment gearresteerd werden voor een gewelddadig misdrijf. Dat betekent dat je de twee cijfers helemaal niet met elkaar kunt vergelijken: van de 229 zwarte mensen die in 2018 door politiekogels om het leven kwamen, is niet gezegd dat zij ook een gewelddadig misdrijf hadden gepleegd.

Maar zelfs als je de twee cijfers wel één op één zou vergelijken, klopt de rekensom niet. Als je op deze (foutieve) manier de dodelijke shootings per 10.000 arrestaties berekent, dan overlijden 20 witte mensen tegenover 16 zwarte mensen. Maar, zoals net al gezegd: deze twee cijfers staan volledig los van elkaar en de vergelijking maken op deze manier is dus niet eerlijk.

Zwarte mensen worden naar verhouding veel vaker gearresteerd dan witte mensen

Wat is wel eerlijk? De cijfers afzetten tegen de populatie. Volgens de American Census Bureau (het Amerikaanse Statbel) woonden er in 2018 ruim 234 miljoen witte mensen in Amerika, tegenover bijna 41 miljoen zwarte mensen. Deze cijfers zijn niet volledig: het gaat hier alleen om mensen die slechts één etniciteit opgeven. Wie een gemengde afkomst heeft van bijvoorbeeld een witte en zwarte ouder, vormt een aparte categorie. 

Dat wil zeggen dat zwarte mensen in 2018 zo'n 13 procent van de Amerikaanse bevolking uitmaakten, terwijl 73 procent van de Amerikanen witte mensen zijn. Statistisch gezien is het dan ook logisch dat witte mensen in absolute cijfers vaker voorkomen in de criminaliteitsstatistieken: er zijn simpelweg meer witte mensen in de Verenigde Staten.

Daarom is het des te verwonderlijker als je de cijfers die we eerder zagen, gaat afzetten tegen de bevolking. Zwarte mensen worden twee keer zo vaak gearresteerd als witte mensen: 517 arrestaties per 10.000 zwarte mensen, tegenover 226 arrestaties per 10.000 witte mensen.

Kijken we naar de arrestaties voor gewelddadige misdrijven, dan worden de verschillen nog groter. 36 arrestaties per 10.000 zwarte mensen tegenover 10 arrestaties per 10.000 witte mensen: dat is 3,6 keer zo veel. 

Ten slotte de gegevens van het politiegeweld. Daar zijn de absolute cijfers laag, maar hebben zwarte mensen nog altijd een 2 keer zo grote kans om door het vuurwapen van een politieagent om het leven te komen als witte mensen. 

Deze cijfers laten zien dat zwarte mensen disproportioneel vaak worden gearresteerd en gedood door vuurwapengeweld van de politie. Deze cijfers gaan alleen over 2018, maar dit probleem is systemisch. Dat blijkt uit data van het National Violent Death Reporting System, een initiatief van de CDC (Centers for Disease Control). 

In deze databank houden onderzoekers op staatsniveau bij hoeveel mensen op een gewelddadige manier om het leven komen. Het is ook mogelijk te filteren op etniciteit en op geweld door politieagenten. Er zijn gegevens beschikbaar voor zo'n 16 staten, waaronder Utah, Colorado en Virginia. 

De gegevens voor 2010 tot en met 2017 laten zien dat zwarte mensen gemiddeld twee keer zo vaak om het leven komen door politiegeweld als witte mensen. 

Valt dat te verklaren zónder de aanwezigheid van, zoals Leonydus Johnson het schrijft, "alomtegenwoordige racistische vooroordelen bij de politie"? Moeilijk. Het staat vast dat er overweldigend bewijs is voor het bestaan van die vooroordelen. Maar dat is eigenlijk voer voor een andere factcheck. Voor deze keer houden we het hierbij: de cijfers die Johnson tweet, houden geen steek.