2020 Getty Images

Te veel coronadoden in Brazilië? President Bolsonaro haalt cijfers van website, Gezondheidsraad reageert vernietigend

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro wil niet dat het totale aantal doden en besmettingen met het coronavirus nog op de officiële website komen te staan. Het land telt al zo'n 36.000 doden, en alleen in de Verenigde Staten zijn er nog meer besmettingen bekend. Volgens de regering kloppen die cijfers niet, en worden ze daarom weggehaald. Maar deskundigen zeggen dat de president de waarheid over de zware tol in Brazilië wil verdoezelen.

Tot vrijdag publiceerde de website van het Braziliaanse ministerie van gezondheid dagelijks gedetailleerde cijfers over de coronapandemie. Gegevens over het aantal doden en besmettingen, totaal en per deelstaat. Met dagelijkse, wekelijkse en maandelijkse totalen. Maar sinds gisteren publiceert de site alleen nog het aantal nieuwe besmettingen en doden, cijfers van de voorbije 24 uur. De dagcijfers worden ook pas om tien uur 's avonds bekendgemaakt, na de populaire televisiejournaals in Brazilië dus. 

De cijfers geven een verkeerd beeld van de situatie op dit moment 

president Jair Bolsonaro

President Jair Bolsonaro zelf stuurde een tweet met uitleg. De totale cijfers "zouden niet representatief zijn voor de huidige situatie in het land". Een medewerker van Bolsonaro verklaarde in de krant O Globo "dat tenminste sommige staten vervalste gegevens verstrekken". De regering zou nu dus van plan zijn om de volgens haar "correcte cijfers" - lees een lager aantal slachtoffers - te publiceren. 

begrafenis juni 2020 van een coronaslachtoffer in Rio
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Volgens de laatst beschikbare officiële cijfers in Brazilië waren er al meer dan 34.000 doden. De Amerikaanse Johns Hopkinsuniversiteit heeft het al over bijna 36.000 doden. Met dat aantal moet Brazilië alleen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië laten voorgaan, in absolute cijfers per land dus. Wat het aantal bekende besmettingen betreft is het Zuid-Amerikaanse land met bijna 673.000 het op één na zwaarst getroffen, na de Verenigde Staten. Natuurlijk moet er wel rekening mee gehouden worden dat Brazilië 210 miljoen inwoners telt. 

Deze onmenselijke poging om de doden onzichtbaar te maken zal niet slagen

Braziliaanse gezondheidsraad

Nu is er al langer discussie over de cijfers. Zowel Braziliaanse als internationale deskundigen wijzen erop dat de officieel beschikbare cijfers in Brazilië onbetrouwbaar zijn. Mogelijk zijn ze geen overdrijving, zoals de regering beweert, maar net een onderschatting. Mogelijk zijn er méér doden dan officieel is meegedeeld. Niet alle doden worden in de officiële statistieken opgenomen.

Eén voorbeeld? In verschillende deelstaten blijken er plots veel meer mensen te overlijden aan "longinfecties" dan de voorbije jaren. Zonder dat ze worden geteld als coronadoden. De mijnstaat Minas Gerais bijvoorbeeld telt officieel "maar" 368 coronadoden. Maar daarnaast is het aantal mensen dat recent nog stierven met longproblemen wel plots gestegen tot 1.800. Deskundigen vermoeden dat daar veel coronaslachtoffers tussen zitten, die niet in de statistieken terechtkomen. De Braziliaanse gezondheidsraad maakt zich sterk dat de pogingen om de waarheid te verbergen niet zullen slagen. 

Doden verdwijnen niet per decreet 

Domingos Alves, universiteit Sao Paolo
AFP or licensors

Het is zelfs moeilijk om een zicht te krijgen op de oversterfte, de vraag dus hoeveel mensen meer zijn gestorven dan gemiddeld in dezelfde periode. Dat is een methode die achteraf vaak een juist beeld kan geven van het aantal mensen die stierven aan Covid-19. Maar ook dat wordt moelijk, want alleen al in de staat van Rio de Janeiro zijn maar liefst een half miljoen overlijdenscertificaten weggehaald van de officiële website. Op die manier wordt het dus onmogelijk vergelijken.

Domingos Alves is professor sociale geneeskunde aan de universiteit van Sao Paolo in Brazilië. "We zijn stilaan een internationale grap aan het worden wat volksgezondheid betreft", zegt hij. "Doden kan je niet per decreet verstoppen."

De wereldgezondheidsorganisatie WHO waarschuwt al langer dat Zuid-Amerika en zeker ook Brazilië het nieuwe centrum worden van de pandemie. Maar vrijdag dreigde president Bolsonaro er nog mee uit de organisatie te stappen. Hij noemt de WHO een politieke en partijdige organisatie. President Bolsonaro vond het coronavirus lange tijd maar "een griepje" en weigerde ook drastische maatregelen te nemen. 

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.