Nicolas Maeterlinck

Versoepeling van de coronamaatregelen zal vooral tot drukkere avondspitsen leiden

Vanaf morgen worden een aantal coronamaatregelen weer versoepeld. Contactbubbels worden groter, de horeca start op en meerdaagse reizen in België zijn weer mogelijk. Dat kan vooral in de avondspits meer drukte op de weg veroorzaken. Komen de files dan terug? VRT NWS waagt zich aan een voorzichtige voorspelling.

expert
Hajo Beeckman
Hajo Beeckman is verkeersexpert bij VRT NWS.

De versoepelingen die morgen van kracht worden, zullen vooral meer vrijetijdsverplaatsingen met zich mee brengen. Je contactbubbel mag uitbreiden naar 10 personen per week, veel horecazaken gaan open, culturele activiteiten mogen weer (maar zonder publiek, met publiek vanaf 1 juli), je kan samen met andere groepen mensen gaan sporten én religieuze diensten tot maximaal 100 personen kunnen ook weer. 

Het zal heel geleidelijk gaan maar met de nieuwe maatregelen zal het toch vooral in de avondspits drukker worden

Ook meerdaagse reizen in België zijn opnieuw toegestaan. Je kan dus zonder beperkingen – maar wel met respect voor de inmiddels gekende afstand- en hygiënemaatregelen - ontspannen in een vakantiepark, aan de zee of in de Ardennen. Vrijetijdsverplaatsingen zie je vooral in de namiddag en tijdens de avondspits. Het zal heel geleidelijk gaan maar met de nieuwe maatregelen zal het toch vooral in de avondspits drukker worden, met files tot gevolg.

Het verkeer op de weg neemt snel toe

Laten we het voetganger- en fietsverkeer even buiten beschouwing, dan heb je het al gemerkt: er zijn sinds enkele weken gewoon meer auto’s en vrachtwagens op de weg. De cijfers van onder meer het Verkeerscentrum spreken voor zich: op vrijdag 6 maart, voor corona dus, reden alle auto’s op de Vlaamse snelwegen nog 56 miljoen kilometer bij elkaar. Op maandag 23 maart, in het begin van de coronacrisis, waren er dat nog 17 miljoen. Op vrijdag 29 mei steeg de curve alweer tot 40 miljoen.

Meer files in de namiddag en avondspits

De toename van 17 naar 40 miljoen dagelijkse autokilometers is nog niet voldoende om weer echt structurele files te veroorzaken. Daar zijn 50 miljoen kilometers of meer voor nodig. De versoepelingen die morgen starten, zullen echter wel tot meer vrijetijdsverplaatsingen leiden. Dat type verplaatsingen zie je vooral in de namiddag en tijdens de avondspits. Met de nieuwe maatregelen zal het in de avondspits drukker worden. 

Mensen die op weg zijn naar vrienden, een horecabezoek, een sportactiviteit of een meerdaags vakantieadres zitten dan samen op de weg met vrachtwagens en pendelverkeer

Mensen die op weg zijn naar vrienden, een horecabezoek, een sportactiviteit of een meerdaags vakantieadres zitten dan samen op de weg met vrachtwagens en pendelverkeer. En dat kan leiden tot de terugkeer van de eerste echte avondfiles op de ring- en snelwegen. Een mix van al dat verkeer veroorzaakt op drukke wegvakken doorgaans ook meer ongevallen en dus nog meer files. Bovendien zullen de files aan de werkzaamheden op de E17 in Gentbrugge en Zwijndrecht en op de E314 bij Leuven verder aangroeien.

En wat met de ochtendspits?

Ook de ochtendspits kan iets lastiger worden, vooral op de kleinere wegen. Dat komt omdat vanaf morgen veel basisscholen weer helemaal open gaan. En veel bedrijven beginnen hun mensen weer langzaam maar voorzichtig naar de werkvloer te roepen. Soms één tot twee dagen per week. Dat zal op de wegen geen overrompeling veroorzaken maar je zal het verschil wel degelijk voelen, met iets langere wachttijden aan knelpunten en kruispunten.

Na 15 juni: meer buitenlandse nummerplaten op de weg.

Onder impuls van de Europese Unie gaan vanaf volgende maandag 15 juni de grenzen tussen veel Schengenlanden weer open. Je zal dan meer Britse, Duitse en Nederlandse vakantiegangers op onze wegen zien. Dat zal op onze wegen vooral ook voelbaar zijn in de namiddag en avond, en in het weekend. 

Wellicht zullen veel Europeanen kiezen voor een autovakantie dichtbij in plaats van een vliegreis naar een ander continent

Het Europese luchtruim gaat weliswaar weer gradueel open maar over intercontinentale reizen is er nog geen duidelijkheid. Dat kan betekenen dat het later tijdens de zomer aardig druk kan worden op de wegen. Wellicht zullen veel Europeanen kiezen voor een autovakantie dichtbij in plaats van een vliegreis naar een ander continent. Ook dat zal op onze wegen zichtbaar worden want we zijn een transitland in het midden van Europa. Maar elk nadeel heeft zijn voordeel. De files aan de grenzen zullen dan verdwenen zijn. 

Waarom de ene verplaatsing de andere niet is

Voor een goed begrip: grofweg zijn er vier soorten verplaatsingen die "verkeer" op de weg veroorzaken. Er is het vrachtverkeer (grote vrachtwagens en bestelwagens). Er zijn nu al bijna weer evenveel vracht- en bestelwagens op de weg als voor corona. Dan is er het functioneel personenverkeer: dat zijn pendelaars, scholieren en studenten die zich tussen thuis en de campus verplaatsen, en werknemers die klanten bezoeken (zakelijk verkeer). Dit type verplaatsingen is nog steeds kleiner dan voor corona omdat veel mensen thuiswerken en veel onderwijsactiviteiten online gebeuren.

Vervolgens heb je ook dienstenverkeer: dat zijn mensen die winkelen of bijvoorbeeld naar de dokter gaan. Dat verkeer is sinds 11 mei flink toegenomen, onder meer door de opening van de winkels. Tot slot is er het vrijetijdsverkeer: je vrienden bezoeken, een etentje op restaurant en een dagje erop uit naar de zee of de Ardennen. Vooral het gemotoriseerde vrijetijdsverkeer lag tijdens de lockdown bijna helemaal stil. Dat leidde dan weer tot een enorme toename van het fietsverkeer. Vooral in het weekend gingen Vlamingen er met de fiets op uit omdat dat bijna de enige manier was om in de frisse lucht te ontspannen.

Als je de dagelijkse verkeersbewegingen echt gaat analyseren, dan valt volgens het Verplaatingsonderzoek Vlaanderen op dat het merendeel van onze verkeersbewegingen niet te maken heeft met werk, zaken of school, maar vooral met diensten en vrijetijd. Deze grafiek van de Vlaamse overheid maakt dat duidelijk.

(c) Verplaatsingsonderzoek Vlaamse overheid

Nog interessanter wordt het als je gaat kijken naar de verschillende verplaatsingsmotieven per uur tijdens één etmaal. Dan valt op dat pendel-, zakelijke en schoolverplaatsingen overheersen in de ochtend. Vanaf de middag zijn diensten- en vrijetijdsverplaatsingen echter dominant. Dat is dus de reden waarom we met de recente versoepelingen vooral meer drukte tijdens de avondspits verwachten.  

(c) Netwerk Duurzame Mobiliteit