Nicolas Maeterlinck

Bijna vijfde meer bijzitters en voorzitters stuurden hun kat naar stembureau bij vorige verkiezingen

Bij de federale, Vlaamse en Europese verkiezingen op 27 mei vorig jaar hebben in totaal 2.849 bijzitters en voorzitters hun kat gestuurd naar het stembureau. Dat is bijna een vijfde meer dan bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. De bij- of voorzitters kwamen niet of te laat, zonder geldige reden. Een grote groep betaalde de voorgestelde minnelijke schikking van €250. Een andere groep moest het voor de rechter uitleggen.

Een dagje stemmers begeleiden naar het kieshokje, hun identiteit controleren en zorgvuldig noteren dat er is gestemd. Het is een taak waar niet iedereen evenveel zin in heeft, zo blijkt. Maar wie de oproepingsbrief in de bus krijgt heeft in principe geen keuze. Voorzitter of bijzitter zijn is een vorm van burgerplicht. En dus is justitie streng voor diegenen die aan die plicht verzaken. "Om de verkiezingen te kunnen organiseren is het belangrijk dat de mensen die opgeroepen worden ook opdagen", zegt Kristof Aerts van het parket van Antwerpen. "Mensen die vinden dat ze daar niet aan moeten voldoen worden natuurlijk vervolgd."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 bleek uit een rondvraag van VRT NWS eind mei dat er zeker meer dan 2.000 opgeroepen bijzitters niet waren opgedaagd. Die cijfers zijn intussen nog gestegen, tot iets meer dan 2.300. Maar bij de verkiezingen in 2019 waren het er dus nóg meer: 2.849 kregen een minnelijke schikking toegestuurd. van €250.  

Het merendeel, 1.926 mensen, betaalde die minnelijke schikking ook. Wie die niet betaalde, moest het voor de rechter uitleggen. Dat waren uiteindelijk 923 mensen.  De meesten daarvan werden uiteindelijk ook veroordeeld tot een geldboete. Die varieerde tussen de 400 en de 600 euro.  Een aantal van die boetes werd voor de helft met uitstel gegeven. De hoogste boetes werden voornamelijk gegeven aan mensen die ook voor de rechtbank - u raadt het al - niet kwamen opdagen.

"Ik moest mijn hond nog uitlaten"

Voor de rechtbank kwamen de bij- en voorzitters met verschillende excuses op de proppen. Zo zei een vrouw aan de rechtbank van Mechelen dat ze haar hond nog moest uitlaten, en daarom te laat kwam. Iemand anders zei dan weer dat ze te laat kwam omdat het onduidelijk was wanneer ze moest aankomen. "U moet op tijd zijn, de hele boel stuikt in elkaar als je te laat komt", zei de rechter. "Het staat heel duidelijk in de brief vermeld dat je er om 7 uur moet zijn, want de bureaus moeten om 8 uur openen en er is nog wel wat voorbereidingswerk nodig."

Maar er zijn ook mensen die helemaal niet aankomen op het voorziene stembureau. "Ik was in slaap gevallen na de nachtdienst", was te horen op een rechtbank in Limburg. Of nog: "Ik wou mijn dag spenderen met de familie." Voor dat soort excuses toont een rechter weinig begrip. Een excuus van een vrouw in Oost-Vlaanderen werd wél aanvaard: zij las het uur van de opening verkeerd omdat ze dyslexie heeft. De vrouw kreeg een boete van 400 euro, maar met uitstel. Ze moest die dus niet betalen als ze geen "nieuwe feiten" pleegde. De gerechtskosten van €300 moest ze uiteraard wel betalen.

Elk excuus wordt uiteraad gecontroleerd door de parketten. "We gaan alles na", zegt Kristof Aerts van het parket van Antwerpen. "Of het nu werkgerelateerd, familiaal of iets anders is. Maar het hoeft niet te gek te zijn. Mensen worden opgeroepen om zo'n verkiezingsdag te organiseren. We rekenen daar toch op het gezond verstand en de burgerzin", zegt Aerts.

Lees verder onder de foto: 

Een zitting voor de rechtbank in Oudenaarde, waar een dertigtal bijzitters werd veroordeeld.

Grote meerderheid komt wél

Het moet natuurlijk wel gezegd: het aantal bij- en voorzitters dat hun kat stuurt op verkiezingsdag is verwaarloosbaar, in verhouding tot het totale aantal. Bij de verkiezingen in 2018 werden naar schatting zo'n 50.000 voorzitters en bijzitters opgeroepen. En diezelfde schatting geldt voor 2019.

Meest gelezen