Het Brooksgebergte loopt van Noord-Alaska tot het Yukon-territorium in Canada en is redelijk ongeschonden.
Jason Riggio/UC Davis

De helft van het land op aarde is nog redelijk gespaard gebleven van menselijke invloed

Ruwweg de helft van het ijsvrije land op aarde blijft tot nog toe gespaard van een substantiële invloed van de mens. Dat blijkt uit een studie van een internationaal team. De grootste stukken aaneengesloten intact land bestaan uit boreale bossen en toendra's en woestijngebieden. De onderzoekers roepen op om snel werk te maken van de bescherming van de gebieden die nog redelijk ongeschonden zijn. 

De studie onder leiding van de National Geographic Society en de University of California, Davis (UC Davis) vergeleek om tot haar conclusie te komen, 4 recente kaarten over het omzetten van natuurlijke gebieden in land dat door de mens gebruikt wordt. 

De andere helft van de aarde, de helft die wel grote invloed ondervindt van menselijke activiteiten, omvat steden, akkerland en gebieden waar aan intensieve veeteelt of mijnbouw gedaan wordt. 

Kaart met de gebieden die relatief weinig invloed van de mens ondervinden (groen) en de gebieden die wel sterk door de mens beïnvloed zijn (purper).
Riggio et al./UC Davis

Bemoedigend

"De bemoedigende conclusie uit deze studie is dat er nog een kleine kans is om zowat de helft van het land op aarde te beschermen in een redelijk intacte staat, als we nu snel en doortastend handelen", zei Jason Riggio, een postdoctoraal onderzoeker aan UC Davis en de belangrijkste auteur van de nieuwe studie.

De studie is bedoeld om informatie te bieden voor de komende 15e Conferentie van de Partijen van het Verdrag inzake Biologische Diversiteit van de VN. Die bijeenkomst was voor deze herfst gepland in China maar is uitgesteld door de coronapandemie. 

Een van de bedoelingen van de bijeenkomst is om specifieke en hogere doelstellingen vast te leggen voor de bescherming van land en water. Momenteel is wereldwijd zo'n 15 procent van de landoppervlakte en 10 procent van de oceanen op een of andere manier beschermd. Een aantal organisaties wereldwijd roepen echter de regeringen van de wereld op om tegen 2030 30 procent van het land en de zeeën te beschermen en tegen 2050 zo'n 50 procent. 

Ongeschonden natuurgebieden overal ter wereld kunnen helpen de lucht en het water te zuiveren, voedingsstoffen te recycleren, het vasthouden en de vruchtbaarheid van de bodem te verbeteren, planten te bevruchten en afvalstoffen af te breken. De waarde van deze essentiële ecosysteem-diensten voor de menselijke economie wordt geschat op biljoenen euro per jaar.   

Tot de grootste aaneengesloten relatief ongeschonden gebieden op aarde behoren woestijnen zoals de Sahara, op deze foto in Libië.
Roberdan/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0

Natuurbescherming en COVID-19

De coronapandemie die nu de aarde teistert, illustreert het belang van het in stand houden van natuurlijke gebieden om de activiteiten van mensen en dieren gescheiden te houden. 

Volgens de meeste wetenschappelijke aanwijzingen is het immers waarschijnlijk dat het nieuwe virus SARS-CoV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt, een zoönose is, een infectieziekte die van dieren op mensen is overgesprongen. Ook Ebola, de vogelgriep en SARS zijn ziektes waarvan we weten dat ze van 'niet-menselijke dieren' op mensen zijn overgegaan. 

"Het risico voor de mensheid op ziektes als COVID-19 zou verkleind kunnen worden door de handel en de verkoop van wilde dieren stop te zetten en het binnendringen van mensen in wilde gebieden te minimaliseren", zei Andrew Jacobson, een professor natuurbescherming aan het Catawba College in Noord-Carolina en de senior auteur van de nieuwe studie. 

Jacobson zei dat regionale en nationale planning van het landgebruik die de meest geschikte zones voor de groei van steden en van landbouw identificeert en toewijst,  zou kunnen helpen om de verdere uitbreiding van de menselijke invloed onder controle te krijgen. Ook het beschermen van andere landschappen, vooral die gebieden die nu weinig invloed van de mens ondervinden, zou volgens hem gunstig zijn.  

Toendra in het Vuntut Nationaal Park in Yukon, Canada.
Chris Kyrzyk/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Van de toendra tot de woestijn

Tot de grootste aaneengesloten redelijk intacte gebieden op aarde behoren uitgestrekte stukken boreale - noordelijke - bossen en toendra's in het noorden van Azië en Noord-Amerika en uitgestrekte woestijnen zoals de Sahara in Afrika en de Australische Outback. Die gebieden zijn kouder of droger en minder geschikt voor landbouw. 

"Hoewel het gebruik van land door de mens de natuurlijke leefgebieden op aarde steeds meer bedreigt, vooral in warmere en meer gastvrije gebieden, ligt bijna de helft van het land op aarde in gebieden zonder intensief gebruik op grote schaal", zei mede-auteur Erle Ellis, een professor aardrijkskunde aan de University of Maryland-Baltimore County. 

Het is niet noodzakelijk dat mensen en vee geweerd worden uit gebieden die aan weinig menselijke invloed blootstaan, en ook een duurzaam management van de hulpbronnen is er mogelijk. Essentieel daarbij is een evenwichtige beschermingsstrategie die de noden van landbouw, nederzettingen of andere hulpbronnen afweegt tegen de bescherming van ecosystemen en de biodiversiteit. 

"Dit evenwicht bereiken zal noodzakelijk zijn als we ambitieuze natuurbeschermingsdoelstellingen willen halen", zei Riggio. "Maar onze studie toont op optimische wijze aan dat deze doelstellingen nog steeds binnen ons bereik liggen."

De studie van het internationale team is gepubliceerd in Global Change Biology. Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van de University of California, Davis.

Meest gelezen