De vijf boeken die het leven van radiopresentatrice Leen Demaré hebben veranderd

Sinds midden mei kan radiopersoonlijkheid Leen Demaré weer doen wat ze zó graag doet: radio maken, elke zaterdag- en zondagochtend op zender Nostalgie. Toch zou Demaré, als ze moest kiezen tussen oren of ogen, liever nooit meer naar muziek luisteren, dan nooit meer boeken lezen: "Het idee dat ik niet meer zou kunnen lezen, verlamt me bijna." Lezen is, kortom, een uit de hand gelopen hobby, maar welke vijf boeken hadden een impact op haar leven? 

"Het is heel tof om weer radio te maken en zeker ’s ochtends", vertelt een enthousiaste Leen Demaré, die sinds midden mei elk weekend van 7 tot 10 uur presenteert op Nostalgie. "Mensen zijn je dankbaar dat je voor hen radio maakt op dat vroege uur, dat geeft een speciale sfeer." Na zo’n vroege ochtend kruipt Demaré graag weer even onder de wol, mét een boek: “Ik ga naar huis, leg me in bed en lees nog wat tot ik in slaap val. Ook ’s avonds is lezen de beste manier om rustig te worden."

ik ga soms gewoon overdag in mijn bed liggen, als ik goesting heb om te lezen

De slaapkamer, meer bepaald het bed, is voor Leen Demaré de perfecte plek voor een boek: "Liggend lezen, ik vind dat de beste houding. En ja, ik ga soms gewoon overdag in mijn bed liggen, als ik goesting heb om te lezen. Ik zeg dat schaamteloos.” (lacht

Op dit moment is Demaré begonnen in "De spiegel & het licht", het laatste deel van de  bijzonder populaire trilogie van Hilary Mantel over het leven van Thomas Cromwell, de vertrouweling van de Engelse koning Hendrik VIII. Demaré is gek op historische romans en ze laat zich niet afschrikken door het overweldigende aantal bladzijden: "Dat vergroot net de pret! Ik heb dat boek besteld tijdens de piek van de coronacrisis en toen het thuis aankwam maakte mijn hart een vreugdesprongetje. Ik was echt blij dat het meer dan 1.200 bladzijden telt." Die voorliefde voor dikke kleppers blijkt ook uit de keuze hieronder.

1. "Maigret"-reeks - Georges Simenon

De romans van de Luikse auteur Georges Simenon over commissaris Jules Maigret waren lange tijd onmisbaar voor Leen Demaré: "Vóór je op je telefoon allerlei apps met nieuwssites kon raadplegen, had ik altijd een "Maigret" in mijn handtas zitten. Dikke boeken kan je niet echt in je sacoche steken, de Maigret-romans waren daarvoor perfect." 

Demaré leest de oorspronkelijke Maigrets, in het Frans: "Al blijven ze een uitdaging. Ik lees wel Frans en spreek het tamelijk goed, maar Simenon schrijft toch niet zo eenvoudig. Wat ik daar ook zo tof aan vind: de subjonctif! Ik mis dat in onze taal, zo’n werkwoordsvorm voor de aanvoegende wijs. In het Italiaans heb je bijvoorbeeld de congiuntivo, maar ze gebruiken ook de passato remoto."

Ik houd van dat voorspelbare in de wereld van Maigret

"Simenon zoekt heel duidelijk naar het juiste woord en dat is niet altijd evident," vertelt Demaré, "maar ik houd van die man zijn taal. Ook de setting vind ik geweldig, die voorspelbare wereld van Maigret. En de personages zijn zo mooi gestileerd. Zo beschrijft Simenon minutieus de jas die iemand aanheeft en waarom daar een knoop aan ontbreekt. Ik lees graag boeken die lichtjes afstandelijk en analytisch zijn geschreven." Ook auteur Bart Van Loo noemde Simenon in deze reeks eerder al "de koning van de sfeerschepping".

2. "De thuiskomst" - Anna Enquist

Poëzie is niet besteed aan Leen Demaré, maar de romans van de Nederlandse dichteres Anna Enquist kunnen haar wel bekoren: "Ik denk dat ik ongeveer al haar boeken gelezen heb. Haar zinnen lijken wel met een penseeltje geschilderd."De thuiskomst" is de eerste roman die ik van haar las." 

"Enquist beschrijft wat niet in de geschiedenisboeken staat over de beroemde 18e-eeuwse zeevaarder James Cook", legt Demaré uit. "Je volgt het leven van zijn vrouw, Elizabeth Batts, die thuis achterblijft. Je staat daar niet bij stil, maar Cooks vrouw bracht - net zoals veel andere vrouwen toen - bijna haar hele leven alleen door, samen met haar acht kinderen." Batts werd uiteindelijk 93 en overleefde al haar kinderen, Cook stierf 56(!) jaar eerder.

Enquist laat zien wat niet in de geschiedenisboeken staat over de beroemde zeevaarder James Cook

Ook de roman "Contrapunt" van Enquist maakte grote indruk: "Het boek gaat over haar dochter, die verongelukt is. Dat vond ik echt heel heftig. Enquist is zelf psychoanalitica en ze beschrijft deze gebeurtenis op een bijna koele, afstandelijke manier. Misschien is dat de enige wijze om over iets gruwelijks dat je overkwam te kunnen schrijven."

Bekijk en beluister hieronder een fragment uit het boek "Contrapunt" van Anna Enquist. 

3. "Nacht" - Edgar Hilsenrath

Het is dezelfde kille maar aangrijpende stijl die Leen Demaré zo aanspreekt in het boek "Nacht" van de Duits-Joodse schrijver en Holocaust-overlever, Edgar Hilsenrath. In dit boek vertelt Hilsenrath over zijn tijd in een getto in Oekraïne. "Dit is het donkerste boek dat ik ooit gelezen heb", stelt Demaré. "Het leest als een ooggetuigenverslag, maar desondanks schrijft Hilsenrath heel luchtig over wat hem overkomt, dat maakt het zo donker." 

 Dit is het donkerste boek dat ik ooit gelezen heb

"Dit boek heeft me ook veel bijgeleerd over de Tweede Wereldoorlog in het oosten van Europa. Je leert op school wel wat er in ons land, Engeland en Frankrijk gebeurde, maar wat zich in Rusland en Oekraïne afspeelde was echt bijzonder gruwelijk. Ook "De welwillenden" van Jonathan Littell speelt zich af in die periode en heeft me veel bijgebracht."

Een roman is voor Leen Demaré meer dan een verhaal om in weg te duiken: "Ik vind het echt belangrijk om de context te kennen van een boek. Ik zal altijd iets over het leven van de auteur lezen, maar ook tijdens het lezen zoek ik via Google Maps de plekken op waar het over gaat. Na het lezen van "De welwillenden" kende ik zowat heel Oekraïne, denk ik. Ik moet echt mee zijn in een verhaal, ik moet mee op stap kunnen."

4. "Sprakeloos" - Tom Lanoye

"Ik heb rond "Sprakeloos" van Tom Lanoye heen gedraaid", bekent Demaré. "Ik wist waar het over ging, maar in de periode dat ik het kocht was mijn eigen moeder aan het dementeren en lag ze in het ziekenhuis met een heupfractuur." Te herkenbaar en te pijnlijk om het meteen te lezen, oordeelde de presentatrice, ten onrechte.

Het was confronterend, omdat ik mezelf en mijn moeder herkende in de situaties

"Toen ik begon in "Sprakeloos" besefte ik hoe bevrijdend een boek kan zijn. Ik merkte dat er voor elke tijd een boek is om te lezen. Mijn moeder was toen nog altijd aan het dementeren. Het was confronterend, omdat ik – hoewel de situatie van mijn moeder anders was – mezelf en mijn moeder herkende in de situaties die Lanoye beschrijft. Maar hij doet dat met zo'n mooie taal. Het was echt een verademing om dit te lezen."

"Sprakeloos" werd in 2017 ook verfilmd met acteur Stany Crets in de rol van Tom Lanoye. Bekijk hieronder de trailer: 

Leen Demaré kiest vaak voor een koele, afstandelijke schrijfstijl. Dat Tom Lanoye net heel bombastisch schrijft, dat ziet ze graag door de vingers: “Hij komt daarmee weg, omdat het zo eigen is aan Lanoye. Ik lees zijn barokke stijl graag. Ik vond dit verhaal een soort poëtisch realisme. Ik ben normaal geen bleiter, maar bij dit boek heb ik toch veel geweend. Al heb ik ook heel hard gelachen met hoe Lanoye de dingen beschrijft."

5. "Grand Hotel Europa" - Ilja Leonard Pfeijffer

Een vijfde titel kiezen bleek een moeilijke opgave. Leen Demaré twijfelde lang tussen het magisch realisme van de Japanse auteur Haruki Murakami, en de gelaagdheid van Ilja Leonard Pfeijffer. "Ik dacht lang dat ik een über-realiste was, maar ik ben helemaal bereid om mee te gaan in de wondere wereld van Murakami." Veel lof voor Murakami dus, maar uiteindelijk wordt het toch "Grand hotel Europa" van Pfeiffer. 

"Een slim boek", zoals Demaré het omschrijft. "Hoe Pfeijffer het toerisme in Europa analyseert en daar een fantastisch liefdesverhaal en een verdwenen schilderij van Caravaggio aan koppelt, dat vind ik echt heel slim. Ik heb ook hard gelachen tijdens het lezen."

In deze roman bekijkt de Nederlandse auteur het "oude continent" Europa en zijn massatoerisme met een kritische bril. Demaré ziet ook parallellen met de coronacrisis vandaag: "Pfeijffer heeft met dit boek bijna een voorspelling gemaakt. Toen het reizen en het massatoerisme wegvielen door corona, beseften we pas echt wat voor impact - slecht én goed - die zaken hebben op steden als Venetië."

dat als gekken rondvliegen, daar ben ik geen grote fan van

"Onze maatschappij is gebaseerd op dat globalisme, maar dat als gekken rondvliegen, daar ben ik geen grote fan van. Met een te grote massa samen naar monumenten of rituelen gaan kijken, dat maakt het net minder authentiek. Voor ik "Grand hotel Europa" las, dacht ik: "Leen doe niet zo flauw, je bent een oude moemoe aan het worden." Daarna veranderde dat in: "Zie je wel, ik ben niet alleen." Pfeijffer beschrijft de tegenstrijdigheden in het wereldwijde verhaal."

Zin in meer boekennieuws? Schrijf je in voor de nieuwsbrief op langzullenwelezen.be en ontvang wekelijks boekennieuws én boekentips uit de VRT-programma’s.

Meest gelezen