Lokale Politie Brugge

Hoe speeksel spugen tijdens deze coronacrisis als een boemerang terug in uw gezicht kan komen

Spugen is vies, dat wisten we al, maar in coronatijden is het ook strafbaar. De parketten kondigden aan erg zwaar te tillen aan deze overtredingen. Waarvan kan je precies beschuldigd worden en wat riskeer je? De spugende burger en de wet: een overzicht.

Vorig weekend werd de politie opgeroepen naar een café op het De Coninckplein in Antwerpen. Een vrouw had de alarmcentrale gebeld nadat een man de social distance-regel van anderhalve meter niet respecteerde. Het ging van kwaad naar erger, van dicht naar dichter. Toen het begon te regenen schoof de man nog wat meer op naar de vrouw om dichter tegen haar onder de paraplu te kunnen zitten. Nadat ze hem herhaaldelijk vroeg de nodige afstand te behouden, likte hij zijn vinger nat en wreef hij het speeksel af aan haar been. De man werd door de politie gearresteerd en de onderzoeksrechter besloot hem aan te houden. 

Artikel 328-bis

De man wordt vervolgd op basis van een relatief recent wetsartikel, artikel 328-bis om precies te zijn. Dat artikel werd pas in 2003 in het strafwetboek ingevoerd en dat gebeurde eigenlijk in het kader van terrorismebestrijding. 

Kort na de aanslagen van 9/11 werden in Amerika her en der poederbrieven met antrax, een dodelijke stof, afgeleverd. Het trieste fenomeen kwam overgewaaid naar Europa. In België werden verschillende brieven en postpakketten verstuurd waarvan gevreesd werd dat ze miltvuurbacterie bevatten. Bij nader inzien van de enveloppe bleek het poeder gelukkig vaker meel, suiker of een onschuldig wasproduct te zijn maar dat neemt niet weg dat de schrik er goed in zat. 

Dat laatste was precies waar de wetgever op mikte: het strafbaar maken van de bedreiging op zich. Iemand angst aanjagen, ook al is er in de feiten niets aan de hand, moest kunnen gesanctioneerd worden. 

Iemand angst aanjagen, ook al is er in de feiten niets aan de hand, moest kunnen gesanctioneerd worden

Zeker in de nadagen van 9/11 wou men absoluut vermijden dat er nodeloos paniek of massapsychoses zouden ontstaan. Idioten die poederbrieven verzenden, ook al is het poeder dan onschuldig, zouden daarom moeten kunnen bestraft worden, zo redeneerde men. De stoffen hoeven niet gevaarlijk te zijn, het volstaat dat ze de indruk geven gevaarlijk te zijn. Je hoeft als slachtoffer niet besmet te geraken, de schrik ervoor is voldoende. 

En dus werd "het moedwillig verspreiden van stoffen, om het even op welke wijze" voortaan strafbaar. De wetgever hield de terminologie bewust erg breed en toonde zich zelfs visionair. ‘In de toekomst kan de mogelijke verspreiding van andere vormen van bacteriën of virussen de kop opsteken.’ 

Zware straffen, tot 2 jaar cel en een geldboete tot 2.400 euro

De straffen zijn relatief zwaar. Je riskeert een gevangenisstraf van 3 maanden tot 2 jaar en een geldboete van 50 tot 300 euro. Dat laatste moet je wel vermenigvuldigen met factor 8 (de zogenaamde opdeciemen) zodat de werkelijk te betalen boeten kan oplopen tot 2.400 euro. 

Het is opmerkelijk dat wetgeving die ontstaan is in een maatschappelijke context van terreurdreiging nu aangewend wordt in de bestrijding van corona 

Het is opmerkelijk dat wetgeving die ontstaan is in een maatschappelijke context van terreurdreiging nu aangewend wordt in de bestrijding van corona of, zo je wil, in het aanleren van goeie manieren.

Het is, voor zo ver wij konden nagaan, de eerste keer dat het openbaar ministerie op basis van dit artikel mensen vervolgt voor spuwincidenten. Dat dit wetsartikel nu in coronatijden wordt gebruikt, wordt door sommige advocaten dan ook betwist. Maar recent oordeelde het Hof van Cassatie, het hoogste rechtscollege in ons land, dat het artikel wel degelijk kan worden gebruikt. Of je als spuwer besmet bent of niet, of het speeksel gevaarlijk is of niet, doet er niet toe. 

Slagen en verwonding? Vergiftiging?

Maar wat als blijkt dat het speeksel wel een besmettelijke ziekte in zich draagt (denk aan corona maar denk bv. ook aan hepatitis) en het slachtoffer wel degelijk besmet geraakt. In die hypothese kan de juridische kwalificatie gewijzigd worden naar "slagen en verwondingen" of zelfs "vergiftiging". 

Hoe kan je exact bewijzen dat precies dat spuugsel de besmetting veroorzaakt heeft? 

Het is een erg hypothetische discussie want in praktijk zal het bijzonder moeilijk zijn om een oorzakelijk verband te bewijzen tussen het spuwincident en de besmetting. Hoe kan je exact bewijzen dat precies dat spuugsel de besmetting veroorzaakt heeft? Op dat moment wordt het een medische discussie en het valt te vrezen dat medische deskundigen hierover eindeloos van mening zullen verschillen.

Het maakt niet uit of het spuwincident zich voordoet tussen burgers onderling of tussen burgers en politiemensen. Maar in de praktijk zijn het meestal politiemensen die het slachtoffer zijn. Vooral in de grootsteden waren er recent veel gevallen waarbij politiemensen geconfronteerd werden met uit de hand gelopen arrestaties waarbij ook gespuwd wordt. In die gevallen kunnen de beklaagden ook nog eens vervolgd voor weerspannigheid en/of smaad.

Erg vies en in quarantaine

De parketten willen een duidelijk signaal geven dat ze erg zwaar tillen aan spuwincidenten en spuwers worden ook systematisch vervolgd. Om dat signaal nog wat kracht bij te zetten, vorderen ze vaak ook een onderzoeksrechter met de vraag om de beschuldigde meteen aan te houden. Onderzoeksrechters hebben begrip voor deze vraag, gaan er soms op in, soms niet, maar merken tegelijk op dat de voorlopige aanhouding eigenlijk niet bedoeld is als "voorschot op de straf" of om maatschappelijke signalen te geven. Tegelijk kan geargumenteerd worden dat bij hardleerse arrestanten het recidivegevaar er wel degelijk is en het bijgevolg ook juridisch perfect verantwoord is in coronatijden mensen hiervoor aan te houden.

Het is evident niet bepaald prettig mikpunt van fluim te zijn

Het is evident niet bepaald prettig mikpunt van fluim te zijn. Bovendien leef je met de vrees dat je hierdoor mogelijk besmet geraakt en voor de zekerheid onderga je dus een test, ook al geen pretje, en om verdere besmetting te voorkomen kies je ook nog eens voor quarantaine. Gevolg: tijdelijke arbeidsonbekwaamheid. Ook deze kost kan, bij wijze van schadevergoeding, in rekening gebracht worden door slachtoffers. 

Meest gelezen