Video player inladen...

"Platenverkoop nóg crucialer nu livesector plat ligt": hoe zit het met de muziekverkoop in ons land?

De coronacrisis heeft veel gevolgen, ook voor de muzieksector. Record Store Day, de jaarlijkse feestdag van onafhankelijke platenzaken wereldwijd, is half april niet kunnen doorgaan. Ter vervanging is er vandaag de “Love Record Stores”-actie. De bedoeling is om mensen aan te moedigen om hun lokale platenzaak te ontdekken. Dat is nodig, want de coronacrisis laat zich voelen in de muziekverkoop. En dat op het moment dat artiesten voor hun inkomen nog meer afhankelijk zijn van platenverkoop, nu ze voorlopig geen concerten kunnen spelen.

Record Store Day is de internationale feestdag van de platenwereld, op de tweede of derde zaterdag van april. Wereldwijd organiseren duizenden onafhankelijke platenwinkels activiteiten om de muzieksector te promoten. Denk aan releases van speciale vinylplaten, kleine concerten, lezingen van artiesten of wedstrijden. Record Store Day werd in de VS voor het eerst georganiseerd in 2008, België doet mee sinds 2010. In augustus en september zou er opnieuw een traditionele Record Store Day komen, als de omstandigheden het toelaten. Voor de “Love Record Stores”-actie is de Kortrijkse band GOOSE de Belgische ambassadeur. Zij brengen een limited edition vinylversie uit van hun hit “Synrise”, die dit jaar zijn 10e verjaardag viert.

Laten we beginnen met enkele cijfers: de coronacrisis heeft een impact op hoe de Belg muziek beluistert en koopt. Zowel bij de verkoop van cd’s en vinylplaten in de winkel en online, als het downloaden of betalend streamen van muziek is er dit voorjaar een opvallende daling.

“Platenwinkels zijn twee maanden gesloten geweest, van half maart tot half mei. In april was hun omzet bijna 0, sinds de heropening van de winkels zien we een herstel, al ligt de verkoop van platen en cd’s nog een pak lager dan in dezelfde periode vorig jaar”, zegt Pieter Swaelens van BEA, de Belgian Entertainment Association die cijfers bijhoudt over onder andere de muziekverkoop in ons land.

“We kopen jaar na jaar minder cd’s en platen, maar nu is die daling een pak groter. Tegelijk is er een stijging van de streaming- en downloadcijfers, maar de groei van de voorbije jaren zet zich minder sterk door dan verwacht. Je zou het misschien anders verwachten, maar we zijn tijdens de lockdown dus niet ineens massaal muziek gaan streamen.” 

Tijdens de lockdown zijn we niet massaal muziek beginnen streamen.

Pieter Swaelens, BEA (Belgian Entertainment Association)

Voor april 2020 is er tegenover 2019 een totale daling van 12% in muziekverkoop, als je de fysieke en digitale verkoop optelt. In mei is dat een daling van 6%. Voor de periode januari-mei 2020 ligt de muziekverkoop 2% lager dan in 2019. “Een verlies dat we in deze omstandigheden best ok kunnen vinden, maar dat lijkt alleen maar zo”, zegt Swaelens.

“In 2019 is de muziekverkoop met 9 procent gestegen, dus daarmee vergeleken is een verlies van 2% pittig. Legale downloads en betalende streams compenseren het verlies in fysieke verkoop niet: dat is de harde waarheid. Voor grote platenmaatschappijen is de impact beperkt. Maar voor lokale artiesten en platenmaatschappijen die meer steunen op die klassieke verkoop, zoals CNR met Vlaamse artiesten of PIAS: voor hen is dit een drama. En dat op een moment dat artiesten geen inkomsten uit optredens hebben.” 

Minder nieuwe platen omdat artiesten niet kunnen optreden

De platenverkoop en het livecircuit: eigenlijk zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Rond een nieuwe plaat bouwt een artiest een heel promotieverhaal, met allerlei media-optredens en een tournee om die nummers live voor een publiek te brengen. Uit die optredens halen artiesten het grootste deel van hun inkomen. Daarnaast is er de opbrengst uit de verkoop en streaming van hun muziek, de verkoop van merchandising en ook royalties of auteursrechten wanneer hun muziek gedraaid wordt. Eventuele nevenactiviteiten leveren ook iets op, maar de hoofdmoot komt van het livecircuit. En daar knelt het schoentje: wanneer concerten met een maximale publieksbezetting kunnen hervatten, is onduidelijk. En daarom stellen veel artiesten de release van een nieuw album uit.

Volgens muzikant Tom Kestens, voorzitter van artiestenvereniging GALM, is het belangrijker dan ooit om muzikanten te steunen door hun muziek legaal te kopen. “Het zal nog een tijdje duren voor de livesector de draad kan oppikken. Voor er een vaccin op de markt is, wordt dat moeilijk, en daar hebben we begrip voor. Veel concertzalen maken hun rekening: is het rendabel om de deuren weer te openen, als we niet aan onze maximumcapaciteit publiek kunnen ontvangen? Voor de AB in Brussel kost het bijvoorbeeld 6.000 euro om de deuren te openen, zonder één ticket te verkopen. Dan denk je als organisator twee keer na.”

Is een heropening rendabel als je niet de maximumcapaciteit aan publiek kan ontvangen? Organisatoren denken wel twee keer na.

Tom Kestens, artiestenvereniging GALM

Volgens Kestens biedt deze crisis ook kansen. “Artiesten zetten nu best maximaal in op het maken en releasen van nieuwe muziek. Op dat vlak kan dit een productieve periode zijn. Al is het anderzijds problematisch dat de lancering van nieuwe muziek zo hard samenhangt met het livecircuit. Hoe kunnen we een sterk verhaal vertellen, zonder de mogelijkheid op een podium te staan: dat is de uitdaging waar we voor staan. Blijf intussen je lokale artiesten steunen, dat is cruciaal voor ons om te overleven.”

Taferelen zoals dit, veel volk bij elkaar op Suikerrock in Tienen, zien we voorlopig niet
Belga

Platenwinkels: "Overleven dankzij webshop, maar vrezen overaanbod in 2021"

Platenwinkels zijn na een moeilijk voorjaar uiteraard blij met de “Love Records Stores”-actie. “We hebben tijdens de lockdown zwaar ingezet op onlineverkoop, via onze webshop die al voor de coronacrisis goed draaide”, vertelt Rudi Claes van platenwinkel Bilbo in Leuven, waar ze nu maximum 5 klanten tegelijk mogen ontvangen.

“Dankzij compensaties van de overheid en een degelijke onlineverkoop zijn we de lockdown zonder al te grote kleerscheuren doorgekomen. Voor de coronacrisis was onze webshop goed voor 30 tot 40 procent van onze omzet, gedurende twee maanden was dat de volle 100 procent, en nu is het nog iets meer dan de helft”, aldus Claes. 

Ook voor Music Mania in Gent bleek hun webshop de reddingsboei. “We hebben de schade kunnen beperken: online hebben we tot 5 keer meer verkocht dan anders”, vertelt Karel Van Audenaerde. Ook in Music Mania zijn er momenteel maximum 5 klanten tegelijk welkom. “De combinatie van een klassieke winkel en een goed draaiende webshop zal de toekomst worden. Maar het sociale aspect van onze job, dat hebben we vooral gemist. De interactie met klanten, hen nieuwe dingen laten ontdekken: dat blijft onze corebusiness, eerder dan bestellingen afhandelen.”

Bekijk de journaalreportage over de actie van zaterdag 20 juni in de platenwinkels: (lees verder onder de video)

Video player inladen...

De interactie met klanten: dat blijft onze corebusiness, al zal de combinatie van een klassieke winkel en een webshop de toekomst worden.

Karel Van Audenaerde, Music Mania Gent

Platenwinkels kregen tijdens de lockdown niet alleen af te rekenen met een verplichte sluiting, ook hun aanbod slonk zienderogen. Veel artiesten hebben de release van hun nieuwe plaat uitgesteld. “Dat heeft zeker chaos veroorzaakt”, zegt Karel van Music Mania Gent. “Al was er bij onze klanten veel vraag naar oudere platen, dus we hebben hen grotendeels kunnen bedienen.” Iets gelijkaardigs horen we bij Bilbo Leuven. “Wij werken met leveranciers in Engeland, de VS en Tsjechië, dus de bevoorrading verliep niet altijd even vlot. Maar we zijn bijvoorbeeld een groep als Pearl Jam dankbaar dat ze tijdens de lockdown toch hun plaat hebben uitgebracht. Die heeft goed verkocht", aldus Rudi Claes.

“In 2021 komt er zeker een overaanbod aan nieuwe muziek", vreest Karel van Music Mania Gent. "Daarom is het positief dat lokale artiesten, zoals Absynthe Minded, toch nu hun nieuwe plaat uitbrengen, ook al hebben ze geen concreet perspectief om op te treden. Sommige nieuwe platen verkopen enorm goed, zoals die van Soulwax, voor anderen is het ploeteren. Maar we merken dat onze klanten meer dan ooit bewust Belgische muziek kopen. De oproep “play local, buy local” is niet in dovemansoren gevallen. Normaal halen we met Belgische artiesten ongeveer 40% van onze omzet, de voorbije maanden was dat de helft tot twee derden.”

Tijdens de lockdown werd er meer muziek van Belgische artiesten verkocht. Van 40% in onze omzet steeg dat naar ruim de helft tot twee derden.

Karel Van Audenaerde, Music Mania Gent

Het gebrek aan nieuwe platen laat zich ook voelen in de hitlijsten. “Voor de albums rekenen we de fysieke verkoop, downloads en streamingcijfers mee. Door de sluiting van de platenwinkels is de klassieke verkoop een tijdlang bijna stilgevallen, waardoor de streams in de samenstelling van de lijst zwaarde doorwegen, legt Sam Jaspers van Ultratop uit.

“Vooral artiesten met een jong publiek, zoals Dua Lipa (links op onderstaande foto) of The Weeknd (rechts op onderstaande foto) hebben de release van hun nieuwe album dit voorjaar toch laten doorgaan. Omdat ze weten dat hun muziek via streamingplatformen vlot de weg vindt naar hun publiek. Voor hen maakt de keldering van de fysieke verkoop minder uit. Gevolg: in de albumlijst hebben dit voorjaar meer jonge artiesten gestaan, en meer urban ook. Al neemt de diversiteit in de lijst sinds de heropening van de platenwinkels weer toe.”

Naast ambassadeur GOOSE brengt ook Het Zesde Metaal voor "Love Record Stores" een speciale vinylplaat uit vandaag

Meest gelezen