Een artistieke weergave van PICASSO, een van de twee Belgische minisatellieten
ESA

Twee Belgische minisatellieten Picasso en Simba gaan de ozonlaag en klimaatverandering monitoren

Vanmorgen is vanop de lanceerbasis van het Europese ruimtevaartagentschap ESA in Frans-Guyana een raket gelanceerd met 53 minisatellieten aan boord. Twee ervan zijn ontwikkeld door Belgische instituten. Ze gaan respectievelijk de dikte van de ozonlaag en de klimaatverandering in de gaten houden. De lancering werd al verschillende keren uitgesteld. 

De satellieten aan boord van de raket zijn zogenoemde Cubesats. Dat zijn minisatellieten die zijn opgebouwd met kubussen van amper 10 bij 10 centimeter. De Belgische satellieten bestaan uit 3 zulke kubussen en zijn dus 30 centimeter lang en 10 centimeter breed.  

PICASSO

Een van de Belgische satellieten is ontworpen door wetenschappers van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA) en het Centre Spatial de Liège en heet PICASSO. De satelliet is onder meer uitgerust met een speciale camera die op het moment dat de zon op- en ondergaat de filtering van het zonlicht meet. Op die manier kan de dikte van de ozonlaag in de stratosfeer bepaald worden.  

Tekst gaat voort onder foto.

De satelliet SIMBA moet de opwarming van de aarde in de gaten houden.

SIMBA

De andere satelliet heet SIMBA en is ontwikkeld door onderzoekers van onder meer het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) en de KU Leuven. SIMBA heeft een instrument dat het mogelijk maakt de energiebalans op aarde te bepalen. Het instrument meet zowel de energie (warmte) die de aarde ontvangt van de zon, als de energie die de aarde verliest aan de ruimte. De energiebalans, of het verschil tussen winst en verlies, is een goede indicator voor de opwarming van de aarde.      

Derde keer, goede keer?

De lancering van de satellieten had oorspronkelijk in juli vorig jaar moeten gebeuren, maar toen stortte de draagraket kort na het opstijgen in de oceaan. Een tweede poging, in maart dit jaar, moest door de coronacrisis worden uitgesteld. In juni werden dan weer verschillende lanceerpogingen afgebroken door te slechte weersomstandigheden. Daarop werd beslist om pas midden augustus een nieuwe poging te ondernemen, die op haar beurt werd uitgesteld naar vandaag. 

Tekst gaat voort onder de foto.

Een artistieke weergave van Vega VV16, de raket die de minisatellieten in de ruimte moet brengen.
ESA-Jacky Huart

Cubesats

Cubesats zijn voor instellingen als het BIRA en het KMI dankbare instrumenten. "Gewone satellieten zijn peperduur, maar Cubesats zijn relatief goedkoop te produceren omdat ze compact zijn.", zegt Johan De Keyser van het departement Ruimtefysica van het BIRA. "Bovendien zijn ze veel lichter (PICASSO en SIMBA wegen amper 3,5 kilo, red.) waardoor het ook goedkoper is ze te lanceren. Dankzij de Cubesats kunnen we onderzoek doen dat we ons anders moeilijk zouden kunnen veroorloven."   

Cubesats zijn relatief goedkoop te produceren omdat ze compact zijn.

Johan De Keyser, diensthoofd departement Ruimtefysica, BIRA

De Keyser hoopt samen met zijn collega's dat er in de toekomst meer PICASSO's en SIMBA's rond de aarde zullen zweven. "Als we een netwerk van dergelijke minisatellieten zouden hebben, rond heel de aarde, dan zouden onze waarnemingen nog veel nauwkeuriger zijn. De volgende jaren hopen we dan ook meerdere versies van onze Cubesats te bouwen en te lanceren. Maar dat zal afhangen van de financiële middelen die we ter beschikking hebben." 

Ook voor Europa is deze lancering belangrijk. Tot nog toe zijn vooral Amerikaanse privéruimtevaartbedrijven, zoals SpaceX, gespecialiseerd in goedkope lanceringen van veel kleine satellieten tegelijk. Voor deze lancering kreeg het Franse ruimtebedrijf Arianespace daarom steun van zowel de Europese ruimtevaartorganisatie ESA als de Europese Commissie. Europa hoopt zo een eigen speler op de markt te krijgen die gespecialiseerd is in het lanceren van kleine satellieten.

Bekijk de lancering van de raket en de satellieten (lancering vanaf minuut 54):

Meest gelezen