Videospeler inladen...

Al 2 maanden voor 1e besmetting sporen van corona in Italiaans rioolwater: "Ziekenhuisopnames waren topje van ijsberg"

Italiaanse wetenschappers hebben sporen van het nieuwe coronavirus aangetroffen in stalen rioolwater uit december 2019, afkomstig uit Milaan en Turijn. Het virus was dus allicht al maanden voor de eerste officiële besmetting in het land aanwezig. Niet verwonderlijk, zegt infectioloog Steven Callens: "De patiënten in het ziekenhuis zijn maar het topje van de ijsberg."

Onderzoekers van het Italiaanse Nationaal Gezondheidsinstituut bekeken 40 stalen van afvalwater die tussen oktober 2019 en februari 2020 zijn verzameld. In stalen die dateren van 18 december en afkomstig zijn uit Milaan en Turijn, troffen ze sporen van het nieuwe coronavirus aan. Meer bepaald ribonucleïnezuur, een essentieel onderdeel van het virus.

De onderzoeksresultaten suggereren dus dat het virus al veel langer in Italië aanwezig was dan midden februari, toen de eerste officiële niet-geïmporteerde besmetting vastgesteld werd, in het stadje Codogno in de regio Lombardije. Het stadje ging op 21 februari in complete lockdown. Al snel werden ook andere dorpen en gemeenten van de buitenwereld afgesloten en begin maart ging het hele land in lockdown.

Je moet ervan uitgaan dat de klinische gevallen maar het topje van de ijsberg zijn, voor elke patiënt in het ziekenhuis zijn er misschien 10, 100 of 1.000 in de gemeenschap aanwezig

Infectioloog Steven Callens (UZ Gent)

Die ontdekking verbaast infectioloog Steven Callens (UZ Gent) niet zozeer. "We ontdekken nieuwe epidemieën aan de hand van klinische gevallen, maar je moet ervan uitgaan dat zij maar het topje van de ijsberg zijn. Voor elke patiënt die in het ziekenhuis wordt opgenomen, zijn er misschien 10, 100 of 1.000 in de maatschappij aanwezig." Bovendien gaat er zeker wat tijd over om te ontdekken dat het om een nieuw virus gaat, geeft Callens aan.

We kunnen er dus van uitgaan dat het nieuwe coronavirus lang onder de radar is gebleven. Ook bij ons in Europa. "Dat was ook zo bij ebola jaren geleden. En bij hiv", weet Callens. Hoelang precies, is moeilijk te zeggen. Zeker enkele maanden voor de eerste officiële besmettingen, maar ook niet veel langer, zegt Callens, verwijzend naar de resultaten uit hetzelfde Italiaanse onderzoek van stalen uit oktober en november. Die bleken namelijk negatief te zijn. Andere stalen uit januari en februari 2020, uit Bologna, Milaan en Turijn bleken net als die uit december wel positief te zijn. (De tekst gaat voort onder het audiofragment.)

Beluister het gesprek met infectioloog Steven Callens in "De wereld vandaag":

Copyright 2017, Kritsana Karakate, licensed via EyeEm Mobile GmbH

Ook in andere landen

De resultaten van dit onderzoek kunnen wetenschappers nu helpen om de precieze verspreiding van het virus in Italië in kaart te brengen. Toch waarschuwt het Gezondheidsinstituut voor al te snelle conclusies. "Dit betekent niet automatisch dat de belangrijkste transmissieketens die tot de ontwikkeling van de epidemie in ons land hebben geleid, hun oorsprong vonden in deze allereerste gevallen", zegt Giuseppina La Rosa, expert waterkwaliteit bij het instituut.

Deze onderzoeksresultaten volgen op andere bewijzen dat het virus al veel vroeger in Europa circuleerde dan aanvankelijk gedacht werd. Zo is uit onderzoek van oude stalen gebleken dat een Franse patiënt die op 27 december behandeld werd voor een longontsteking, toen al besmet was met het nieuwe coronavirus. En ook in Spanje zijn sporen van het virus in afvalwater uit Barcelona gevonden, daterend van midden januari, meer dan een maand voor de eerste besmetting daar werd vastgesteld.

Sinds verschillende wetenschappelijke studies uit onder meer Nederland, Frankrijk en Australië hebben aangetoond dat sporen van het virus in afvalwater opgespoord kunnen worden, houden vele landen stalen afvalwater tegen het licht om de verspreiding van het virus in kaart te brengen. "Je kunt daar de gezondheid van een stad in meten, want het is moeilijk om iets te verbergen in afvalwater", zegt Callens.

Het Italiaanse Gezondheidsinstituut begint in juli met een nieuw onderzoek van afvalwater uit toeristische gebieden en later dit jaar volgt een nationaal onderzoek in het hele land.

Italië is een van de hardst getroffen landen door het coronavirus. Tot nog toe zijn al meer dan 34.000 mensen aan COVID-19 overleden.

Bekijk hier het verslag van "Het Journaal":

Videospeler inladen...

Meest gelezen