AFP or licensors

Een voorpagina, een schilderij en een boek: eerste teken van leven van geroofde Van Gogh, maar het mysterie blijft

Drie maanden na de spectaculaire roof van een schilderij van Vincent van Gogh in Nederland, zijn actuele foto's van het kunstwerk opgedoken. Het is het eerste teken van leven, een bewijs dat het schilderij nog altijd bestaat. De gerenommeerde Nederlande kunstdetective Arthur Brand kreeg de foto's doorgestuurd. Maar wie ze gemaakt heeft, waarom ze nu verschijnen, en wat de voorpagina van de krant en het boek op de foto te betekenen hebben? Het mysterie rond de roof blijft.  

In de nacht van 29 op 30 maart werd het schilderij "Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar" van kunstenaar Vincent van Gogh gestolen uit het museum Singer Laren in Laren (Nederland). De dief ging razendsnel te werk en wist maar al te goed waar hij moest zijn. Het enige wat hij nodig had, was een motorfiets om zich makkelijk te verplaatsen en een moker (soort robuuste hamer) om tot twee maal toe glazen deuren tot gruzelementen te slaan.

Bijna drie maanden later zijn foto's opgedoken van het gestolen schilderij. De Nederlandse kunstdetective Arthur Brand, die internationaal bekendstaat als de "Indiana Jones van de kunst" omdat hij in het verleden al kostbare gestolen kunstwerken van onder andere Picasso terugvond, kreeg ze enkele dagen geleden opgestuurd. Hij postte ze gisteren op Twitter.

Het zijn foto's van de voor- en achterkant van het werk. Er ligt een voorpagina bij van de Amerikaanse krant The New York Times van 30 mei 2020, twee maanden na de diefstal dus. Er ligt ook een boek bij, "Meesterdief" van Wilson Boldewijn. Dat gaat over Octave Durham, een notoire Amsterdamse inbreker die in het verleden twee werken van Van Gogh gestolen heeft.

"Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen"
Vincent van Gogh was 31 jaar toen hij dit werk schilderde in het voorjaar van 1884, het stamt uit zijn beginperiode. De schilder werkte met olieverf op papier dat op hout werd bevestigd. Van Gogh verbleef toen in Nuenen in Noord-Brabant (vlak bij Eindhoven) waar ook zijn ouders woonden. Het gestolen schilderij, 57 centimeter breed en 25 centimeter hoog, is eigendom van het Groninger Museum en was aan Singer Laren uitgeleend. De waarde van de gestolen Van Gogh zou tussen 1 en 6 miljoen euro liggen.

(tekst gaat voort onder de tweet)

"Geen enkele twijfel dat dit het echte werk is"

Naast het onafhankelijke politie-onderzoek voert de Nederlandse kunstdetective Arthur Brand zijn eigen zoektocht naar de diefstal van de kostbare Van Gogh. Hij neemt het naar eigen zeggen als een persoonlijke belediging dat het schilderij bij wijze van spreken in zijn achtertuin gestolen is.

"Na drie maanden van intensief onderzoek heeft men mij deze foto's bezorgd. Het is het eerste teken van leven over het schilderij sinds de diefstal", zegt Arthur Brand aan internationale media. En dit is goed nieuws: het schilderij is er nog. "Kostbare topwerken als dit zijn moeilijk te verkopen op de zwarte markt en halen er maar een fractie van hun waarde. Ze worden dikwijls vernietigd als de criminelen merken dat ze het niet onmiddellijk verkocht krijgen, of als ze denken dat de politie hen op de hielen zit."

De achterkant kan je niet namaken. Daar staat waar het verkocht is, tentoongesteld is. Dat zijn etiketjes die alleen bekend zijn bij de eigenaren.

Kunstdetective Arthur Brand

Brand is zeker: het schilderij op de foto's is het echte. "Er bestaat geen enkele twijfel in mijn geest dat dit het authentieke werk is", zegt hij. En daar heeft hij enkele goede redenen voor. Dat de achterkant van het schilderij afgebeeld is, bijvoorbeeld, want dat is een soort digitale vingerafdruk. "Een voorkant van een schilderij kan je overal vinden op internet en kan je namaken", vertelt hij aan een Nederlands mediabedrijf dat een reeks over hem maakt. "De achterkant kan je niet namaken. Daar staat waar het verkocht is, tentoongesteld is. Dat zijn etiketjes die alleen bekend zijn bij de eigenaren."

(tekst gaat voort onder de foto)

AFP or licensors

Veel vragen, weinig antwoorden

De kunstdetective vermoedt dat de foto's oorspronkelijk uit het milieu van de kunstmaffia komen. Criminelen laten ze daar circuleren om een koper te vinden. Waarom worden die foto's dan doorgestuurd?

Volgens Brand dienen ze niet als pasmunt voor losgeld, zoals in een gijzelingssituatie, maar is het bijvoorbeeld heel waarschijnlijk dat de criminelen, die niet van het werk af geraken, ze willen gebruiken als een soort troef bij onderhandelingen met de autoriteiten om een deal te sluiten met over een mildere straf.

En wat met die twee opvallende items op de foto? Het is niet "zomaar" een willekeurige krant. Op de bewuste voorpagina van The New York Times van 30 mei 2020 staat onderaan een interview met Arthur Brand en Oktave Durham, de Nederlander die in 2002 twee schilderijen van Van Gogh stal uit het Van Gogh Museum in Amsterdam. Een zaak die heel wat media-aandacht kreeg. Durham werd opgepakt en zat een gevangenisstraf uit. En het boek op de foto, dat vertelt het verhaal van die diefstal.

Het kan ook zijn dat ze een persoonlijk spelletje met mij spelen. Ze weten dat ik deze zaak opvolg, ze weten dat het persoonlijk is voor mij.

Kunstdetective Arthur Brand

"Dat ondersteunt de theorie die ik al van in het begin verkondig: dat het hier gaat om copycats, die de spectaculaire roof van Oktave Durham uit 2002 wilden herhalen", zegt Brand. Hij sluit ook niet uit dat de dieven met de boodschappen op de foto's de verdenking op Durham willen afschuiven. Maar Durham, die intussen vrij is, heeft een alibi: hij lag op het moment van de diefstal in het ziekenhuis.

"Maar het kan ook gewoon zijn dat ze een persoonlijk spelletje met mij spelen. Ze weten dat ik deze zaak opvolg, ze weten dat het persoonlijk is voor mij. Die Van Gogh werd in mijn buurt gestolen. Een lange neus zetten: jij zei dat het een copycat was, wel, hier laten we zien dat we het boek hebben, pak ons maar als je ons te pakken kan krijgen."

(tekst gaat voort onder de foto)

AFP or licensors

"Zo hoor je niet met een schilderij om te gaan"

Brand weet niet wie de foto's gemaakt heeft. Hij wil niet zeggen van wie hij ze gekregen heeft, om zijn bronnen te beschermen. Hij gaat door met zijn onafhankelijk onderzoek, maar werkt wel nauw samen met de Nederlandse politie. Die is op de hoogte van de foto's en onderzoekt ze.

Het museum Singer Laren is blij met het teken van leven en hoopt dat het schilderij zo snel mogelijk onbeschadigd terugkeert. Het Groninger Museum, de eigenaar van het werk, heeft een dubbel gevoel. "Opluchting omdat het schilderij er nog is. Pijn, omdat wij het niet hebben. Je ziet ook een boek op het schilderij liggen. Zo hoor je niet met een schilderij om te gaan", zegt directeur Andreas Blühm aan de NOS.

Meest gelezen