Hoe China met een eigen gps-systeem de wereld wil veroveren

China heeft de laatste satelliet gelanceerd voor een eigen satellietnavigatiesysteem, BeiDou. Dat moet een alternatief vormen voor het Amerikaanse gps-systeem. Het systeem zou volgens de Chinezen ook nauwkeuriger zijn. Wat zijn de gevolgen als steeds meer landen de Chinese variant gebruiken? 

Niet zonder trots brengt het Chinese staatspersbureau Xinhua het verhaal van Dalintai, een schapenboer die woont in Binnen-Mongolië, in het noorden van China. Vroeger moest hij kilometers afleggen met zijn bromfiets om op tijd zijn schapen water te geven.

Maar dat is voortaan verleden tijd. Het enige wat Dalintai voortaan moet doen is een sms'je versturen waardoor hij vanop afstand een geautomatiseerd watersysteem laat starten. Dat bericht verloopt via het Chinese satellietnavigatiesysteem BeiDou.

"Ik spaar hierdoor niet alleen tijd maar ook liters brandstof uit", zegt Dalintai. Maar hij zal ook overal en altijd de bewegingen van zijn schapen in de gaten kunnen houden dankzij BeiDou, zelfs al is er geen mobiel telefoonnetwerk beschikbaar in de eindeloze grasvlaktes en woestijn van Binnen-Mongolië. Of hoe Chinese technologie het leven van een herder grondig verandert. 

Grote Beer

De succesvolle lancering vanuit Xichang in de provincie Sichuan (de Chinese versie van Cape Canaveral) kan je gerust een mijlpaal noemen voor de Chinezen.  Het is al de vijfendertigste Chinese satelliet die in een baan rond de aarde wordt gebracht.

Een dertigtal jaar geleden ontstond het idee om een eigen satellietnavigatiesysteem op te zetten, zodat China militair minder afhankelijk zou worden van de Amerikanen die met hun gps-systeem (Global Positioning System) een monopolie hadden ontwikkeld. Het werd BeiDou gedoopt, Mandarijn voor het sterrenbeeld Grote Beer.

Aanvankelijk moest het netwerk enkel het Chinese grondgebied dekken en vooral militaire doeleinden dienen. Maar vanaf 2008 werd het ook opengesteld voor burgerlijke en commerciële toepassingen. De tweede generatie van BeiDou kreeg met de hele westelijke Stille Oceaan ook een wijder bereik.

Invloed vergroten

De satelliet die als laatste gelanceerd werd is de kers op de taart van de derde generatie van BeiDou (BDS-3), dat nu de hele wereld dekt. De regering in Peking heeft hierin maar liefst 9 miljard euro gepompt. In ruil moet het systeem niet alleen geld in het laatje brengen, maar ook meer controle bieden.  

Zo verplicht de overheid het gebruik in alle taxi's. Chinese autoproducenten moeten het standaard inbouwen in elke nieuwe auto. BeiDou wordt ook geïntegreerd in nieuwe smartphones van Chinese telecomreuzen. Het wordt ook toegepast in de lucht- en zeevaart, de transportsector en bij rampenbestrijding. En uiteraard bij alles wat met nationale veiligheid te maken heeft.

Peking wil hiermee Chinese technologische innovatie wereldwijd promoten en de strategische invloedsfeer van China vergroten.

Volgens de Chinese regering wordt BeiDou al in de helft van alle landen ter wereld gebruikt. Hierdoor kan Peking Chinese technologische innovatie wereldwijd promoten en de strategische invloedssfeer van het land vergroten. Het satellietnavigatiesysteem moet ook een boost geven aan de Nieuwe Zijderoute (Belt and Road Initiative), de economische levensader richting Europa en Afrika.

(Lees voort onder de foto)

Beter dan gps?

China is niet het enige land ter wereld dat een alternatief wil voor het Amerikaanse gps-systeem. Ook Europa heeft sinds 2016 zijn eigen satellietnavigatiesysteem Galileo, en de Russen ontwikkelen GLONASS.  

Het grote voordeel van een eigen systeem is gegarandeerde, veilige toegang. De vrees bestaat immers dat de VS in tijden van conflict 'rivalen' de toegang tot het gps-systeem kan ontzeggen.  Maar dat geldt uiteraard ook voor landen die het Chinese systeem gebruiken.

China gaat er prat op dat BeiDou veel nauwkeuriger is dan gps: het zou tot op tien centimeter de precieze locatie kunnen bepalen. Niet onbelangrijk voor militaire toepassingen zoals precisiegeleide raketten. Via het Chinese systeem kunnen ook tekstberichten verstuurd worden, wat gps niet kan.

Smart leger

Toch wijzen een aantal studies op enkele tekortkomingen van het Chinese alternatief. In tegenstelling met gps is er bij BeiDou bijvoorbeeld altijd een tweerichtingsverkeer noodzakelijk tussen de satelliet die een signaal naar de aarde verstuurt en het ontvangende toestel dat een signaal moet terugsturen. Dat kan de nauwkeurigheid beïnvloeden en meer bandbreedte innemen. 

Het tweerichtingsverkeer geeft Chinese militairen anderzijds ook meer controle: zij kunnen de toegang aan derde partijen makkelijker ontzeggen of het signaal afzwakken indien nodig. Nu al is duidelijk dat BeiDou een cruciale rol speelt in de strategie van de Chinese president Xi Jinping om een "smart" leger te ontwikkelen.

Bipolaire wereld

Met de lancering van de laatste satelliet kan de  concurrentiestrijd tussen beide systemen pas echt losbarsten. Al moet het Chinese systeem eerst nog een reeks testen ondergaan om te tonen dat het even betrouwbaar is als het gps-systeem de voorbije decennia. 

In elk geval lijken we weer een stapje dichter bij een bipolaire wereld, waar een deel van de wereld draait op Amerikaanse technologie, en een ander deel op Chinese technologie. Met de recent toegenomen spanningen tussen de VS en China (niet alleen rond de handelsoorlog, maar ook rond het coronavirus en Hongkong) is een nieuw technologisch IJzeren Gordijn niet ondenkbaar.

Maar laten we het ook van een optimistische kant bekijken: wie weet nog dat de Chinezen honderden jaren geleden ook het kompas hebben uitgevonden? En heeft dat de mensheid niet alleen maar nieuwe ontdekkingen en vooruitgang opgeleverd?