De nieuwe premier Micheál Martin.

Historische erfvijanden stappen samen in Ierse regering

In Ierland heeft het parlement Micheál Martin (Fianna Fáil) vandaag verkozen tot nieuwe premier. Hij komt aan het hoofd te staan van een historische regering, want voor het eerst vormen de twee centrumrechtse partijen Fianna Fáil en Fine Gael een coalitie, samen met de groenen. Huidig premier Leo Varadkar van Fine Gael zet tijdelijk een stap opzij, maar zal Martin eind 2022 aflossen als premier.

Het is niet uit grote liefde dat de twee centrumpartijen elkaar nu omarmen. Niet zij, maar Sinn Feinn was begin dit jaar de grote overwinnaar van de parlementsverkiezingen. Tot ieders verrassing, zelfs die van Sinn Feinn zelf, dat vooraf te weinig kandidaten op de lijsten had gezet, waardoor ze niet al hun zetels gevuld kregen en uiteindelijk niet de grootste partij in het parlement werden.

Ondanks die overwinning lieten andere partijen verstaan niet in een regering te willen stappen met een partij die onstaan is als politieke tak van het IRA, het Iers Republikeins Leger, dat in Noord-Ierland verschillende bloedige bomaanslagen pleegde en streefde voor de onafhankelijkheid van Noord-Ierland, dat bij het Verenigd Koninkrijk hoort, en de hereniging van het Ierse eiland.

De weerzin tegenover Sinn Feinn en het gebrek aan voldoende zetels om los van elkaar een regering te vormen, leidde tot een historisch regeerakkoord tussen de twee erfvijanden Fianna Fáil en Fine Gail, twee centrumrechtse partijen die inhoudelijk weinig van elkaar verschillen, maar sinds de Ierse onafhankelijkheidsstrijd tegen de Britten elkaar om historische redenen niet kunnen luchten.

Twee premiers

Na elkaar continu afgewisseld te hebben aan de macht, zitten ze nu toch samen in een regering. Vier maanden na de verkiezingen werd het regeerakkoord gisteren door de achterban van beide partijen goedgekeurd. Zo ook door die van de groenen, die mee in de coalitie stappen en het regeerakkoord een flinke groene toets konden geven.

Vandaag is Micheál Martin van Fianna Fáil de nieuwe premier. Hij werd verkozen in het parlement en werd officieel benoemd door president Michael Higgins. Martin volgt Leo Varadkar van Fine Gael op, maar zal eind 2022 de fakkel opnieuw aan Varadkar doorgeven die de tweede helft van de ambtstermijn premier zal zijn. "De politiek van de burgeroorlog is lang geleden in het land beëindigd, vandaag is de politiek van de burgeroorlog beëindigd in ons parlement", verwoordde afscheidnemend premier Varadkar de historische coalitie.

Afscheidnemend premier Varadkar keert eind 2022 terug aan het hoofd van de regering.
Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Beëindigt "onmogelijke coalitie" nu de burgeroorlog?

Het samen regeren tussen de twee grote centrumrechtse partijen in Ierland is historisch. Elk om beurt hebben ze de Ierse politiek sinds 1922 gedomineerd, maar nooit samen. Ideologisch is er nauwelijks een verschil; de Fianna Fail zit Europees in de liberale fractie en de Fine Gael in de christendemocratische, maar dat had net zo goed omgekeerd kunnen zijn.

Wat die mensen al generaties uit elkaar drijft, is de erfenis van de Ierse burgeroorlog (1922-1923), die op het slagveld wel geëindigd is, maar niet in de hoofden en van ouders op kinderen en kleinkinderen werd doorgegeven.

Aanleiding was het Anglo-Iers verdrag van 1921 waardoor de Ierse Vrijstaat een zelfbesturend "dominion" van het Britse imperium werd, net zoals Australië, Canada en Nieuw-Zeeland, met uitzondering van de districten waar de protestanten de meerderheid vormden en dat later het Britse Noord-Ierland is geworden.

Dat en het feit dat er geen volledige onafhankelijkheid was, verdeelde de Ierse nationalisten in twee kampen: diegenen die het verdrag aanvaardden en diegenen die tegen de nieuwe Ierse regering de wapens opnamen. Het eerste kamp won en daaruit is later de Fine Gael ontstaan. De "die hards" verloren, maar stichtten de Fianna Fail die later de toestand aanvaardden en een dominante partij in Dublin werden. Dat Ierland in 1948 dan toch een onafhankelijke republiek werd, veranderde niets aan de vijandschap tussen beiden. Die werd van generatie op generatie doorgegeven tot vandaag.

Meest gelezen