Enkel met extra inspanning voor kansarme kinderen en jongeren heeft afstandsonderwijs slaagkans 

Vlaams minister van onderwijs (Weyts) wil afstandsonderwijs ook na de coronacrisis "structureel verankeren". Armoede-experts David de Vaal en Koen Trappeniers vragen extra aandacht voor kwetsbare kinderen en jongeren. Elke school werkt volgens hen best een plan uit om kwetsbare leerlingen volgend jaar op de best mogelijk manier te bereiken en te ondersteunen.

opinie
David de Vaal en Koen Trappeniers
David de Vaal is algemeen coördinator Netwerk tegen Armoede. Koen Trappeniers is directeur Welzijnszorg

De scenario’s voor het onderwijs vanaf september zijn bekend. Het ziet ernaar uit dat afstandsonderwijs een blijvertje wordt. Dat is in het licht van de volksgezondheid volkomen begrijpelijk. Maar afstandsleren was tot nu toe geen hoera-verhaal. Afstandsleren wordt veelal als digitaal afstandsleren ingevuld, maar dat is zeker geen onverdeeld succes gebleken.

Niet voor de leerkracht die nog zoekende is tussen alle methodieken en digitale tools, niet voor scholen die niet voldoende ICT-ondersteuning kunnen bieden. En vooral niet voor de leerlingen bij wie de thuiscontext en/of digitale uitrusting nog steeds niet toelaat dat afstandsonderwijs kwaliteitsvol of met gelijke kansen gebeurt, ondanks de inspanningen van scholen. Wat hebben we nodig om van het volgende schooljaar, mét afstandsleren, een succes te maken voor alle leerlingen? 

Er is aandacht voor kwetsbare leerlingen nodig, maar we om hiermee omzichtig om te gaan om jongeren niet te stigmatiseren

In de scenario’s staat dat scholen verplicht een aanbod op school moeten doen aan kwetsbare leerlingen. We vinden dat een goed signaal, maar tegelijk vragen we om hiermee omzichtig om te gaan om jongeren niet te stigmatiseren. Elke school werkt best een plan uit om kwetsbare leerlingen volgend jaar op de best mogelijk manier te bereiken, met de kennis die ze de voorbije maanden over haar leerlingen heeft opgebouwd.

Individuele screening van elke leerling

Op basis van de noden van de leerling en zijn/haar vordering in het curriculum, moet er een plan op maat gemaakt worden. Dat vraagt wat creativiteit en vooral veel flexibiliteit in de schoolorganisatie. Die oefening in flexibiliteit wordt hoe dan ook gevraagd gezien de richtlijnen over aanwezigheid en contact. Dat vraagt ook dat leerkrachten goed differentiëren, én daar de ruimte en ondersteuning voor krijgen. Er is ondersteuning en professionalisering van schoolteams nodig om leerachterstand vast te stellen, te remediëren en werk te maken van flexibele leerwegen. De capaciteit van CLB, ondersteuners, buitenschoolse begeleiding … moet op punt staan zodat zij daarin kunnen bijstaan.

Dat biedt een antwoord op de impact van de socio-economische status (SES) op de evaluatie en de resultaten van de voorbije maanden. Zoals de minister zelf aangeeft, kan dit een manier zijn om het afstandsonderwijs in te vullen, maar eigenlijk wordt differentiatie al vele jaren gevraagd van leerkrachten – in de klas. Het hoeft dus zeker niet beperkt te blijven tot werk dat een dag in de week van thuis uit gebeurt. 

ICT-investeringsbudget

Als afstandsonderwijs blijft, dan zal ook het digitale lesgeven niet verdwijnen. Er zal een ICT-investeringsbudget komen voor scholen om hun ICT-ondersteuning te versterken en infrastructuur te verbeteren. Hoe ze dat doen, bepalen ze zelf. Dat is een begin. Maar je maakt van afstandsleren geen succes met enkel investeringen in hardware. Er moet ook geïnvesteerd worden in de ontwikkeling van materialen en methodieken voor kwaliteitsvol afstandsleren. Voor leerkrachten is een nascholingsplan nodig dat hen de kans geeft om zich hierin te versterken, net als een brede opschaling van beschikbaar materiaal voor scholen en leerlingen.

Actieplan voor kwetsbare gezinnen

Het vooropgestelde ICT-budget is bedoeld voor scholen, niet voor gezinnen in armoede. Aan de digitale ongelijkheid zal dit dus weinig veranderen. Voor kwetsbare gezinnen moet er een gericht actieplan komen: welk materiaal is er nodig? Wat is beschikbaar? Met wie kunnen we samenwerken? Scholen hebben sinds de lockdown vaak een beter zicht op de noden en situatie van hun leerlingen.”

Geef hen ondersteuning om die te kunnen opvangen. Voorzie ook kansen voor ouders om zich te versterken in het bijstaan en ondersteunen van hun kinderen. Zij kennen hun noden intussen ook. En opnieuw: beperk het werken met digitale leermiddelen niet tot een dag in de week vanop afstand. Maar werk op school met de leerlingen met deze tools, zodat ze ermee vertrouwd zijn voor ze er zonder leerkracht mee aan de slag moeten.

Alomvattend plan

Het wordt stilaan een boutade: onderwijs kan niet alle uitdagingen alleen aan. Zeker de aanpak van de digitale kloof is een inspanning die de Vlaamse regering zal moeten doen. Eerder dan actieplannen van individuele ministers, vragen het Netwerk tegen Armoede en Welzijnszorg hiervoor een alomvattend plan.

We weten intussen dat de voorbije periode zwaar gewogen heeft (en nog weegt) op het onderwijs, en vooral op kinderen en jongeren die het altijd al moeilijker hadden op school. Onze ambitie vanaf september moet zijn om onderwijs, ondanks de maatregelen, op een kwaliteitsvolle manier te realiseren. Zodat geen enkel kind en geen enkele jongere uit de boot vallen. 

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen