© Wavebreak Media - creative.belgaimage.be

Zeven op de tien Vlamingen zijn bezorgd over desinformatie over het coronavirus

Zeven op de tien Vlamingen zijn bezorgd over desinformatie over het coronavirus. Dat blijkt uit een grootschalige bevraging uitgevoerd door Universiteit Antwerpen in samenwerking met de Universiteit van Zurich. In hetzelfde onderzoek zegt meer dan de helft van de Vlamingen vaak blootgesteld te zijn aan foute berichten over het coronavirus op sociale media. In totaal heeft 95 procent van de Vlamingen tijdens de coronacrisis te maken gekregen met desinformatie.

U bent ze wellicht al tegengekomen op Facebook of andere sociale media: foute medische adviezen zoals "Houd je adem 10 seconden in om te weten te komen of je besmet bent met het coronavirus" of complottheorieën die zeggen dat het coronavirus veroorzaakt zou zijn door 5G.  Zulke foute berichten circuleerden veel op sociale media tijdens de coronacrisis.  Zo veel, dat Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties Antonio Guterres het had over een "infodemie". 

Helft Vlamingen "vaak" blootgesteld aan desinformatie over corona

Dat het probleem van desinformatie groter werd in coronatijden blijkt nu ook door een recent gepubliceerd onderzoek waar de Universiteit Antwerpen aan meewerkte. Tijdens het onderzoek werden meer dan 7.000 mensen in zes landen (België, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, de Verenigde Koninkrijk en de Verenigde Staten) bevraagd over hun ervaring en perceptie over desinformatie rondom het coronavirus. 

De resultaten zijn opvallend: 95 procent van de Vlamingen zegt ooit blootgesteld zijn aan desinformatie over COVID-19.  Meer dan de helft zegt vaak foute informatie tegengekomen te zijn op sociale media. Dat resultaat loopt ongeveer gelijk met de andere onderzochte landen, behalve de Verenigde Staten. Daar is het 61 procent van de respondenten die zeggen vaak blootgesteld te zijn aan desinformatie.

"Als we onze resultaten vergelijken met eerdere studies, dan zien we een duidelijke stijging van desinformatie, ook bij ons", zegt professor Peter van Aelst, die het onderzoek leidde. "Vroeger zei ik vaak dat het probleem van desinformatie bij ons relatief klein is in vergelijking met sommige andere landen zoals de Verenigde Staten. Het coronavirus zorgde voor meer gelijkschakeling tussen de landen". 

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat de bezorgdheid over desinformatie ook toeneemt. Bijna zeven op de tien Vlamingen antwoordden bezorgd te zijn over desinformatie rondom het coronavirus. "Mensen zijn zich steeds bewuster van de aanwezigheid van desinformatie op het internet", verklaart Van Aelst. "Dat komt deels door een duidelijke toename van desinformatie, maar tegelijkertijd ook door de traditionele media die mensen waarschuwen over het gevaar van foute berichten op het internet".

18 procent Vlamingen zou nepbericht delen

De onderzoekers gingen ook na hoe mensen omgaan met verkeerde informatie op sociale media.  Aan de respondenten werd een gemanipuleerd bericht getoond met als titel "Het coronavirus is mogelijk een biowapen van China". Vervolgens werd er aan de respondenten gevraagd of ze het bericht al dan niet zouden liken, delen of becommentariëren.

Het resultaat? Bijna twee op de tien (of 18 procent) van de Vlamingen zou geneigd zijn om het bericht te delen en zo desinformatie te helpen verspreiden. Daarmee scoren wij ongeveer in het midden. In de Verenigde Staten zouden één op de vier inwoners het bericht delen. Het land scoort daarmee het hoogst. In Zwitserland scoort het beste met één op tien mensen die het bericht zouden delen. 

Verklaring voor de verschillen in cijfers valt zoeken in de lokale context in de verschillende landen, volgens Peter Van Aelst. "Amerikanen hebben minder vertrouwen in de media. Het politiek daar is ook enorm gepolariseerd.  In zo'n context delen mensen ook makkelijker nepberichten op sociale media. Maar tegelijkertijd zien we in ons onderzoek dat de verschillen tussen de landen ook kleiner worden."

"Wij moeten hieruit lessen trekken", concludeert Van Aelst. "Bij een volgende pandemie moeten de media sneller aan de slag om juiste informatie te geven en foute berichten te facthecken. De overheid moet meer doen om de bevolking weerbaar te maken voor desinformatie door meer nadruk te leggen op mediageletterdheid. Ook de grote sociale mediabedrijven zoals Facebook moeten onder druk gezet worden om desinformatie op hun platformen sneller en beter te bestrijden".

Meest gelezen