Video player inladen...

Polen kiezen vandaag hun nieuwe president: "Coronabonus van huidig president Duda is weggesmolten"

Polen kiest vandaag zijn nieuwe president. Vanochtend zijn de stembureaus opengegaan voor de tweede en beslissende ronde van de presidentsverkiezingen. Het gaat nu tussen de huidige president Andrzej Duda van de nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid en zijn uitdager Rafal Trzaskowski van de liberale, christendemocratische oppositiepartij Burgerplatform. "Het zijn de spannendste verkiezingen in jaren", zegt Marc Peirs, onze correspondent in Polen in "De ochtend" op Radio 1.

De twee kandidaten zijn erg aan elkaar gewaagd. In de peilingen gaat het heel gelijk op. “Die geven niet eens één procent verschil, nu eens voor de een, dan weer voor de ander", zegt Marc Peirs. 

De twee presidentskandidaten: links uitdager Rafal Trzaskowski en rechts huidig president Andrzej Duda.

"Tijdens de eerste ronde, twee weken geleden, heeft Duda gewonnen met 43 procent van de stemmen. Trzaskowski haalde toen 30 procent. Dat lijkt een grote kloof, maar er waren toen 11 kandidaten. Nu blijven er maar twee meer over. De drie andere progressieve kandidaten die twee weken geleden hebben meegedaan, kwamen samen aan 20 procent. Dus je kan verwachten dat Trzaskowski minstens een deel daarvan nu zal opvissen. Duda zal op zijn beurt goed scoren bij de kiezers van extreemrechts. Die haalden een nooit geziene score van bijna 7 procent.”

De presidentsverkiezingen leven ook heel erg bij de bevolking. Bij de eerste ronde was er een opkomst van 62 procent. "Dat was een nog nooit eerder meegemaakt record", zegt Peirs. "En de voorbije twee weken is er hier ook keihard gemobiliseerd en gepolariseerd." 

In de topdagen van de strijd tegen het coronavirus vluchtten de Polen als angstige piepende kuikens onder de warme armen van president Duda. 

Polen heeft de gezondheidscrisis die het coronavirus veroorzaakte vrij goed doorstaan. "Polen nam van meet af aan heel strenge maatregelen. De lockdown ging heel ver. Zo waren bossen, parken en stranden verboden terrein. Kinderen jonger dan 18 jaar mochten niet naar buitenkomen, tenzij aan het handje van mama of papa. En dat heeft gewerkt. Polen heeft tot nog toe 1.500 doden te betreuren. Dat zijn er zes keer minder dan in België. Terwijl Polen bijna vier keer meer inwoners telt dan België", zegt Peirs.

"In de topdagen van de strijd tegen het coronavirus vluchtten de Polen als angstige piepende kuikens onder de warme armen van president Duda. Hij was toen waanzinnig populair en haalde in de peilingen 60 procent. Maar die coronabonus is nu weggesmolten, want de economische schade wordt hier langzamerhand zichtbaar. De werkloosheid staat nu op 6 procent. Dat is de laatste jaren niet meer gezien. Alleen al in mei hebben 154.000 mensen in Polen hun job verloren. Dat is iets wat wel onderhuids meespeelt bij de verkiezingen."

Verschillende visie op Europese Unie

Ook de Europese Unie volgt de verkiezingen op de voet. President Duda zit vaak op ramkoers met de andere Europese landen. Dat zal zeker veranderen als Trzaskowski aan de macht komt. Hij vaart een heel andere koers. "Duda en zijn Recht en Rechtvaardigheid geven in hun buitenlands beleid heel veel aandacht aan de zogenaamde Visegrádgroep, met de bevriende landen Slovakije en Tsjechië en het Hongarije van Orban."

"Trzaskowski richt zijn blik meer naar het westen. Hij hecht veel belang aan de zogenaamde Weimardriehoek, dat is de samenwerking van Polen met Duitsland en Frankrijk. Dat wordt in de kiescampagne heel hard tegen hem gebruikt. Hij wordt afgeschilderd als een handpop van de Duitse kanselier Angela Merkel."

 In Polen heeft de president best veel macht. Hij kan bijvoorbeeld een veto uitspreken tegen wetten die hem niet zinnen. 

Dat hun visie duidelijk verschilt, komt ook tot uiting in hun houding ten opzichte van holebi's en transgenders. "Trzaskowski heeft als burgemeester van Warschau een pact ondertekend tegen discriminatie van LGBT-mensen, terwijl Duda tijdens zijn campagne zwaar heeft ingehakt op homo's en lesbiennes. Hij noemde LGBT een ideologie erger dan het communisme. Hij wil de grondwet hervormen zodat twee mensen van hetzelfde geslacht geen kinderen meer kunnen adopteren."

Polen is politiek nu al een heel gepolariseerd land. Als Trzaskowski wint, zal dat in eerste instantie niet verbeteren. "Dan krijg je een nationalistische conservatieve regering en Kamer aan de ene kant en een liberale president aan de andere kant. In Polen heeft de president best veel macht. Hij kan bijvoorbeeld een veto uitspreken tegen wetten die hem niet zinnen. Die moeten dan terug naar de Kamer waar dan een tweederdemeerderheid moet worden gezocht. Kortom, dat wordt een ongelofelijk gevecht om elke wet. Polen dreigt daardoor nog meer gepolariseerd te geraken dan het al is."

Bekijk hieronder de meest recente reportage van "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen