Knooppunt Zaventem wordt boven de ring rond Brussel een kruispunt met verkeerslichten: "Een primeur voor België."

Het knooppunt van de ring rond Brussel met de A201 naar de luchthaven in Zaventem wordt vanaf 2022 volledig vernieuwd. De huidige aansluitingen van de A201 met de ring worden vervangen. In de plaats komt boven de ring een kruispunt dat geregeld wordt door verkeerslichten. Dat moet het knooppunt veiliger maken en voor een betere doorstroming zorgen.

Vandaag is het verkeersknooppunt van de ring rond Brussel met de A201 naar de luchthaven van Zaventem nog een “turbineknoop”. Een aantal bruggen in het knooppunt zijn in bijzonder slechte staat en dus dringend aan vernieuwing toe.

Grondige opknapbeurt

Daarom krijgt het knooppunt vanaf 2022 een grondige opknapbeurt. Het maakt plaats voor een zogenoemde "Single Point Interchange". Er blijven natuurlijk op- en afritten naar de ring maar op de brug van de A201 boven de ring komt er één kruispunt dat met verkeerslichten wordt geregeld. Het verkeer kan zo beter worden gedoseerd, wat zorgt voor een vlottere doorstroming. “De nieuwe verkeersknoop is een primeur voor België”, aldus Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters.

Wat is een 'single point interchange'?

Eigenlijk wordt het knooppunt in Zaventem in haar nieuwe vorm een op- en afrittencomplex. Wie op de A201 rechtdoor rijdt of naar links wil afslaan, zal soms even moeten wachten voor verkeerslichten. Het zal echter geen situatie zijn zoals we die vandaag op veel complexen kennen. Daar moet je vandaag vaak in twee bewegingen wachten. Eén keer op het einde van de afrit en een tweede keer op de brug boven de snelweg wanneer het verkeer op de afrit vanuit de andere rijrichting groen heeft. Op een 'single point interchange' gebeurt die beweging midden op het kruispunt in één keer. En dat is slim want dat verbetert inderdaad de doorstroming. Deze animatie uit Kansas in de Verenigde Staten, waar er al veel van dergelijke kruispunten zijn, maakt duidelijk hoe het werkt - (c) HNTB.

In Zaventem, waar het kruispunt boven de ring komt te liggen, zal dat er concreet zo uitzien.

(c) De Werkvennootschap

Compacter

Vandaag is de A201 tussen de NAVO en de luchthaven nog een snelweg waar je 120 kilometer/uur mag rijden. In de toekomst zal de weg langzaam aan transformeren naar een stadsboulevard met een lager snelheidsregime. In het verlengde van de weg in Brussel is dat al een tijd zo. Daar ligt de Leopold III-laan, met rotondes en kruispunten. In Vlaanderen krijgt de weg op termijn dus een vergelijkbaar aanzicht. De nieuwe knoop met de ring past in die visie en wordt ook veel compacter.

In de toekomst verandert de A201 in Vlaanderen van een snelweg in een stadsboulevard, zoals in Brussel

Een groot voordeel van de compacte knoop is dat er meer ruimte vrijkomt voor een tunnel en een brug voor de toekomstige luchthaventram. Die zal Brussel en de NAVO rechtstreeks met de luchthaven verbinden. Ook komen er nieuwe en veilige fietssnelwegen. En wat misschien nog mooier is: de ring ligt op deze plaats in het natuurlijke stroomgebied van de Woluwebeek. Die beek is al decennia aan ons oog ontrokken. Door de herinrichting van de knoop komt er ruimte vrij om de beek weer bloot te leggen.

Die verkeerslichten, veroorzaken die dan niet net méér files?

Niet als je het slim aanpakt. De huidige knoop werd gebouwd in de jaren zeventig van de vorige eeuw, met de inzichten van toen. Sommige aansluitingen zijn 'overgedimensioneerd', dat wil zeggen dat ze eigenlijk te breed zijn voor het verkeer dat ze moeten verwerken. Niettemin is het knooppunt natuurlijk cruciaal voor de weggebruikers naar de luchthaven en voor de pendelaars tussen Brussel en de ring. 

Een 'single point interchange'  kan op deze plek alleen goed functioneren wanneer er op drukke momenten voldoende opstelruimte is voor het verkeer dat bijvoorbeeld links af wil slaan. Is die er niet, dan blokkeren automobilisten die links willen ook mensen die rechtdoor rijden. Bij verkeersingenieurs is dit fenomeen bekend als 'back-blocking': je wilt rechtdoor op een kruispunt maar je kan niet doorrijden omdat de mensen die links of rechts willen, voor het rood staan.

Het kruispunt zal werken op voorwaarde dat er voldoende opstelruimte is voor afslaand verkeer en wanneer de verkeerslichten vraagafhankelijk zijn om pieken in de spits op te vangen

Bovendien heb je op zo'n kruispunt ook 'slimme verkeerlichten' nodig. Wanneer het op een bepaalde afrit of verbinding drukker is, dan moeten de verkeerslichten langer groen geven om te vermijden dat er lange files ontstaan. Die technologie bestaat en oplossingen zijn mogelijk met sensoren boven de weg of in het asfalt, gecombineerd met algoritmes in computers die de verkeerslichten aansturen. Het Vlaams Gewest sukkelt daar nog wat mee. Hopelijk zal het met de oplossingen van De Werkvennootschap - dat in opdracht van Vlaanderen deze knoop bouwt - op deze plek beter gaan.

Meest gelezen