Vanwaar nu deze doorbraak? En hoe groot zijn de slaagkansen van De Wever en Magnette? 4 vragen en antwoorden

Waarom zouden N-VA-voorzitter Bart De Wever en zijn PS-collega Paul Magnette deze keer slagen in een formatieopdracht die sinds de verkiezingen van mei vorig jaar telkens weer een utopie is gebleken? Wetstraatjournalist Johny Vansevenant ziet een aantal redenen waarom het deze keer wel kan werken, hoewel er nog mogelijke obstakels zijn.

Vanmiddag heeft koning Filip Bart De Wever en Paul Magnette gevraagd te bekijken of de vorming van een nieuwe regering mogelijk is. Het is de zoveelste aflevering in een formatieverhaal dat nu al meer dan een jaar aansleept, zonder enig resultaat.

Vorig jaar kwamen N-VA en PS al eens aan zet, maar preformateurs Rudy Demotte (PS) en Geert Bourgeois (N-VA) kwamen tot de conclusie dat het water tussen hen te diep was. In maart deed SP.A-voorzitter Conner Rousseau een tweede poging om N-VA en PS rond één tafel te brengen, maar die poging stootte op verzet van de PS-achterban.

Hebben de "drie koningen" het pad geëffend voor De Wever en Magnette?

"Ze zijn trots dat ze de PS extra ertoe hebben aangezet om mee te doen aan de regeringsvorming", zegt Johny Vansevenant. Alleen al het feit dat een Arizona-coalitie van CD&V, Open VLD, N-VA, SP.A, MR en CDH mogelijk was, baarde de PS zorgen. Anderzijds hebben N-VA en SP.A ook op de rem gestaan bij de laatste vergaderingen met de "drie koningen".

"Het werd duidelijk dat de "drie koningen" het niet rond zouden krijgen, en intussen waren PS en N-VA al volop bezig." Volgens Vansevenant waren de grootste partijen ten noorden en ten zuiden van de taalgrens al drie weken met elkaar aan het praten. "De rol van de "drie koningen" is uitgespeeld, want de koning heeft heel duidelijk PS en N-VA "in charge" gezet."

Waarom hapt Paul Magnette deze keer wel toe?

Volgens Vansevenant heerste in de rangen van de Franstalige socialisten grote ongerustheid dat ze aan de zijlijn zouden blijven staan, mocht Arizona realiteit worden. De oppositiekuur van de afgelopen jaren heeft de PS trouwens geen stemmen opgeleverd.

"Dan is er nog een soort tikkende tijdbom", weet Vansevenant. "De financieringswet van de zesde staatshervorming zorgt ervoor dat de Franstaligen vanaf 2025 minder krijgen omdat zij een minder goed functionerende economie hebben. Er zijn alarmkreten bij de Franse Gemeenschap te horen dat ze niet rond gaan komen."

In maart lag de Franstalige vleugel van vakbond ABVV dwars, waardoor Paul Magnette "njet" zei tegen de N-VA. "Er zijn nu wel wat vertrouwenwekkende maatregelen genomen", duidt Vansevenant. "De regering-Wilmès heeft bijvoorbeeld een miljard extra in de gezondheidszorg geïnvesteerd. De FGTB heeft gezegd dat dit positief is."

De Brusselse PS-afdeling met Kamerfractieleider Ahmed Laaouej kan nog roet in het eten strooien. "Laaouej heeft in de Kamer gezegd dat de N-VA het voorgeborchte van Vlaams Belang is. Die zal dus nog moeten worden bijgespijkerd", denkt Vansevenant.

Waarom stapt N-VA met PS aan boord?

"De mededeling van de koning is duidelijk: een zo breed mogelijke meerderheid. Dat is meer dan wat Arizona had, met één zetel op overschot." Zoals bekend is de N-VA voorstander van een nieuwe staatshervorming, en zoiets kan alleen als de PS als grootste Franstalige partij in de meerderheid zit.

Onlangs heeft Paul Magnette op nieuwszender LN24 duidelijk gezegd dat hij wel iets ziet in een staatshervorming, nu de coronacrisis de pijnpunten van de huidige staatsstructuur heeft blootgelegd. "Arizona betekent vier jaar tijdverlies voor de staatshervorming."

De N-VA voelt nog altijd de hete adem van Vlaams Belang in de nek. "Door te besturen hoopt de partij weer voor vertrouwen te kunnen zorgen en Vlaams Belang dus af te remmen."

Hoe ongewoon is de demarche van de koning?

Het initiatief van koning Filip om twee opdrachthouders aan te stellen is opmerkelijk. Volgens veel specialisten kan dat eigenlijk niet omdat er een  regering in functie is: de regering-Wilmès II. "Verschillende bronnen zeggen mij dat de koning nu in een grijze zone opereert, want er zijn geen precedenten", zegt Johny Vansevenant.

"Maar wat als de voorzitters van PS en N-VA aan de koning laten weten dat ze klaar zijn om onderhandelingen te beginnen en je weet dat de regering-Wilmès niet echt een volwaardige regering is, met 38 van de 150 Kamerzetels en alleen met volle bevoegdheden voor de coronacrisis?"

"We mogen ook niet vergeten dat de koning niet zomaar kan opereren. Hij zal op zijn minst premier Wilmès op de hoogte hebben gebracht." De koning is met andere woorden gedekt door de regering.

Bekijk hier meer uitleg van onze reporter Pieterjan De Smedt in "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen