VRT heeft ongelijk: FC De Kampioenen was niét racistisch

Jasper Lamotte heeft de aflevering "Kamer te huur" van FC De Kampioenen herbekeken, die de VRT niet langer wil heruitzenden. Volgens de VRT is er sprake van racisme. Jasper Lamotte heeft net het omgekeerde gezien: een uitzending die racisme aan de kaak stelt.

opinie
Jasper Lamotte
noemt zichzelf een burger bezorgd over censuur

Maandag werd op de website van VRT NWS het volgende gekopt: "VRT schrapt aflevering FC De Kampioenen wegens racisme". Omdat het mij ten zeerste zou verbazen dat een aflevering van 'FC De Kampioenen' een racistische boodschap zou willen uitdragen, heb ik de aflevering zelf herbekeken. En ik moest inderdaad tot volgende conclusie komen: deze aflevering draagt helemaal geen racistische boodschap uit.

In het artikel worden enkele losse grappen genoemd die zonder context inderdaad wijzen op een racistische ondertoon. Die ondertoon valt evenwel meteen weg zodra je de grappen in de context van de volledige aflevering plaatst. Daarom wens ik de aflevering samen te vatten, zodat de grappen in de juiste context kunnen worden geplaatst.

Samenvatting van de aflevering

Dieudonné (gespeeld door een zwarte acteur) komt aan het begin van de aflevering om hulp vragen bij zijn baas: Balthasar Boma. Dieudonné is uit zijn huis gezet en moet op zoek naar een nieuwe slaapplaats. Boma noemt hem zijn beste werkkracht die nooit ziek is en zal daarom proberen om iets voor hem te regelen. Ook Doortje wil hem meteen helpen.

Ze praten vervolgens Pascale het idee aan om de oude kinderkamer van Bieke te verhuren. Pascale vindt dit een uitstekend idee, maar wanneer Dieu binnen komt, is ze plots een stuk weigerachtiger. Ze zoekt allerlei excuses om de kamer toch niet te moeten verhuren: "Ja maar, de kamer is eigenlijk nog niet opgeruimd. En er is geen bed."

Bieke belooft dat zij wel zal opruimen en Marcske zegt dat ze zijn oude luchtmatras kunnen gebruiken als bed. Pascale zegt dan dat de kamer ook koud en donker is. Daarop valt Bieke haar moeder in de rede: "Ma, ben je zeker dat er geen andere reden is waarom je niet meer wil verhuren?"

Daarmee wordt het racisme van Pascale dus openlijk aangekaart. Uiteindelijk gaat ze toch overstag en krijgt Dieudonné de kamer. Het hele café heet hem van harte welkom, ook Pol die zegt dat Kameroeners goede "sjotters" zijn. Een positief vooroordeel.

In de volgende scène wordt Pascale al meteen ingepakt door de charmes van Dieudonné. Hij heeft bovendien al het hele café gekuist, nog voor dag en dauw. Aan de ontbijttafel spreekt ze wel nog haar stereotype vooroordelen uit ("Weet jij wat confituur is? Eten jullie met een mes?"), maar dan is het al duidelijk dat ze inziet dat ze zich vergist heeft.

Op dit punt van de aflevering is er dus geen enkel personage nog racistisch. Dan komt Fernand op de proppen en hij is duidelijk wel racistisch. Maar aangezien Fernand in de serie altijd dienst doet als de slechterik, wordt hiermee dus duidelijk gemaakt dat racisme slecht is. Want Fernand is immers de slechterik en Fernand is racistisch, dus racisme is slecht.

Fernand besluit om Boma wat op te stoken: "Zeg, Pascale en Dieudonné: die twee komen wel heel goed overeen hé? Ik zou me toch zorgen maken". 
Boma zegt eerst nog dat Fernand een slechte mens is die te veel 'boekskes' leest, maar hij wordt toch wat jaloers.

Uiteindelijk smeden Fernand en Boma een plan: ze zullen Dieudonné laten betrappen op diefstal om zo de 'liefde' tussen Pascale en Dieudonné te breken. Boma is eerst niet overtuigd, want hij zegt nogmaals: "Ik ken Dieudonné als een eerlijke en harde werker. Het zou toch niet mooi zijn om hem te beschuldigen van diefstal?"

Na veel vijven en zessen geraakt Boma toch overtuigd. Vervolgens steelt Fernand een diamanten ring en hij zorgt ervoor dat alle bewijzen in de richting van Dieudonné wijzen. Enkel Bieke, die tijdens de hele serie steevast dienst doet als het moreel kompas voor de andere personages, gelooft nog in Dieudonnés onschuld.

Uiteindelijk komt het complot dat Boma en Fernand samen gesmeed hebben toch nog uit, waardoor Dieudonnés naam gezuiverd wordt. Iedereen verontschuldigt zich omdat ze Dieudonné niet geloofden en Fernand is uiteindelijk (zoals gewoonlijk) de sigaar.

Flinterdun laagje racisme

Wie de context van de volledige aflevering kent, ziet meteen dat de makers van deze aflevering er net alles aan gedaan hebben om Dieudonné als een uiterst positief personage in de verf te zetten. De racistische grappen zijn dan ook niet meer dan goedkope grappen, aangezien geen enkel personage (buiten booswicht Fernand) echt racistisch is.

Pascale heeft in het begin wat racistische vooroordelen, maar dit flinterdunne laagje racisme wordt meteen weggeschraapt zodra ze Dieudonné wat beter leert kennen. Haar zogenaamd 'racistische' opmerkingen zijn dus eerder het product van onwetendheid dan van puur racisme.

Dit zien we ook wanneer ze zich in een traditioneel Afrikaans gewaad tooit met een hoofddeksel vol bananen. Ze doet dit uit respect en interesse voor de Afrikaanse cultuur, terwijl ze duidelijk niet beseft hoe respectloos dit kan overkomen. Tijdens deze scène is Dieudonné zelf overigens gekleed in een strak (westers) pak, wat voor een humoristisch bedoeld contrast tussen hem en Pascale zorgt.

Genoeg tegengas

In het artikel van VRT NWS op maandag staat ook nog het volgende te lezen: "Racisme is één ding, maar wat met het seksisme van Balthasar Boma? "Dat is anders. Hij krijgt gewoonlijk genoeg tegengas van de andere personages," stelt Hans Van Goethem (de woordvoerder van VRT, red)."

Volgens mij heeft de VRT de aflevering fout ingeschat. Het initieel racisme van Pascale kreeg namelijk genoeg tegengas van Bieke en Marc. En wanneer Fernand probeert om Boma op te stoken, zegt Boma nog tot twee keer toe dat Dieudonné een eerlijke en harde werker is.

Tot slot maakt Fernand ook nog een grapje dat hij de huur van Bieke zal laten opslaan in het zwart, terwijl Dieudonné naast haar staat. Bieke en Dieudonné laten via hun mimiek duidelijk merken dat ze dat grapje allerminst kunnen smaken, waarop Fernand hen een gebrek aan humor verwijt.

Aangebrande moppen

De aflevering mag dan dus wel een aantal aangebrande moppen bevatten, maar wie die grappen in de context van de aflevering plaatst, merkt meteen dat deze allerminst racistisch van aard zijn.

Ironisch hierbij is dat de aflevering ook een subplot kent over Carmen die niet kan koken. De aflevering eindigt zelfs met de afwikkeling van deze subplot en niet met de afwikkeling van Fernands diefstal. Helaas eindigt de aflevering niet met een aangebrand gebraad, want dat zou een mooie knipoog geweest zijn naar de aangebrande moppen die doorheen de aflevering werden gemaakt.

Deze aflevering is absoluut niet racistisch

Conclusie

Toch is er geen andere conclusie mogelijk: deze aflevering is absoluut niet racistisch. Over de individuele moppen kan men nog discussiëren, te meer omdat ze niet allemaal even grappig zijn.

Maar als we alle afleveringen van FC De Kampioenen zouden moeten censureren waarin slechte moppen worden gemaakt, dan krijgen we nooit meer een herhaling van deze serie op de buis te zien.

Daarom zou ik de VRT met aandrang willen vragen om de aflevering in haar geheel te herbekijken. En om vervolgens ook haar standpunt nog eens te herbekijken. Dit is namelijk een erg gevaarlijk precedent waarbij humor onnodig wordt gecensureerd.

Dat men racistische humor wil censureren, dat kan ik nog begrijpen. Maar dat men een aflevering met wat aangebrande moppen wil censureren die net het bestaan van valse vooroordelen aankaart en waarbij zwarte mensen als uiterst hulpvaardige, eerlijke en harde werkers worden voorgesteld,... Dat gaat mij toch net een brug te ver.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen