Video player inladen...

Na 4 dagen en nachten onderhandelen is er een akkoord over Europees coronaherstelfonds en meerjarenbegroting

Na 4 dagen en nachten onderhandelen is er eindelijk een akkoord over een Europees coronaherstelfonds. Er wordt 750 miljard euro vrijgemaakt voor landen die zwaar getroffen zijn door de coronacrisis. Dat bedrag bestaat uit 390 miljard subsidies die de lidstaten geven en 360 miljard aan leningen die moeten worden terugbetaald. De 27 staatshoofden en regeringsleiders zijn het ook eens geworden over de meerjarenbegroting, samen goed voor een bedrag van 1.824 miljard euro.

Op de Europese top in Brussel hebben de 27 regeringsleiders een akkoord bereikt, na 4 dagen en nachten onderhandelen. Net geen record wat de duur van de onderhandelingen betreft. Ze zijn het eens geraakt over de meerjarenbegroting en het coronaherstelfonds. Er wordt 750 miljard euro vrijgemaakt voor landen die zwaar getroffen zijn door de coronacrisis.

Dat bedrag bestaat uit 390 miljard euro aan subsidies die de lidstaten geven en 360 miljard euro aan leningen die moeten worden terugbetaald. Denemarken, Nederland, Oostenrijk en Zweden (aangevuld met Finland) stonden kritisch tegenover het herstelfonds, zij krijgen een fikse korting op hun bijdrage aan de Europese Unie.

De link met het geld uit het relancefonds en het respect voor de rechtstaat was een andere grote twistappel. Vooral Polen en Hongarije lagen daar dwars. Die landen hebben de afgelopen jaren onder meer bevoegdheden van de rechterlijke macht ingeperkt door grondwetswijzigingen. Ook de vrije pers en de mensenrechten staan er onder druk.

De link met de rechtstaat staat effectief in de finale tekst, al lijkt die wel wat afgezwakt in vergelijking met de eerste voorstellen. In het akkoord staat dat de Europese Raad "het belang van en het respect voor de rechtstaat onderlijnt". Bij inbreuken zal de Europese Commissie "maatregelen voorstellen", die de Europese Raad dan moet goedkeuren met een gekwalificeerde meerderheid.

Lees verder onder de foto van de Hongaarse premier Orban:

AFP or licensors

Voor het eerst lenen de lidstaten samen geld om later weer te investeren. Die gezamenlijke lening moet voorkomen dat de armste landen door de coronacrisis nog dieper in de schulden zouden terechtkomen. Er is daarnaast ook een akkoord over de meerjarenbegroting. Die bedraagt voor de jaren 2021 tot 2027 1.074 miljard euro. Het relanceplan en de meerjarenbegroting zijn dus samen goed voor een budget van 1.824 miljard euro.

5 miljard voor brexit-steunfonds

Het waren sowieso al moeilijke begrotingsonderhandelingen, los nog van de coronacrisis. "Met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk is de Europese begroting in een klap een netto-betaler van 60 miljard euro kwijt", legt premier Sophie Wilmès (MR) uit op een persconferentie. "Voor België dat -zelfs bij een zachte brexit- zwaar getroffen zal worden, was een plan daarvoor erg belangrijk."

Brexitfonds vormt een zeer waardevolle zuurstofbel voor onze economie

Premier Sophie Wilmès

Concreet wordt er 5 miljard euro voorzien om een fonds op te richten om regio's en sectoren die zwaar worden getroffen door de brexit bij te staan. Hoeveel geld daarvan naar ons land of Belgische bedrijven zou gaan, is nog niet duidelijk. Al heeft Wilmès er wel goed oog op. "Dit fonds vormt een zeer waardevolle zuurstofbel voor onze economie", klinkt het in een persbericht.

Er is verder ook gesleuteld aan de verdeling van het geld binnen Europa. Op de meeste vlakken zou dat gunstig uitdraaien voor ons land. Zo mogen de lidstaten bijvoorbeeld 25 procent van de geïnde douanerechten houden (eerder was sprake van slechts 10 procent). Niet oninteressant voor bijvoorbeeld de haven van Antwerpen. Alleen onze landbouwers worden benadeeld, want algemeen wordt minder Europees geld uitgetrokken voor de landbouw en wordt ons land daar onevenredig zwaar getroffen.

Lees verder onder de foto:

foto Peter Hilz (C)

Alles samen raamt de premier de bijkomende impact van de Europese plannen op de Belgische begroting op zo'n 1,16 miljard euro per jaar. De opbrengsten voor de belangrijkste programma's worden geschat op zo'n 18,3 miljard euro. "We mogen niet uit het oog verliezen dat België als kleine, open economie één van de grootste begunstigden is van de interne markt", klinkt het.

Van het coronaherstelfonds zou zo'n 5 miljard euro naar België kunnen komen, al is nog niet duidelijk waar dat geld dan voor gebruikt zal worden. De Europese Commissie verwacht tegen oktober concrete plannen van de lidstaten, maar premier Wilmès laat weten dat ze geen mandaat heeft om zo'n plan in te dienen. "Dat is de taak van de nog te vormen toekomstige regering", klinkt het.

Beluister hieronder het gesprek met onze Europa-specialist Rob Heirbaut in "De ochtend" op Radio 1 en lees daaronder verder:

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

"Historisch moment voor Europa"

Het was Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, die het nieuws van het akkoord vanmorgen in alle vroegte aankondigde op Twitter.

"Dit is een goede en sterke deal", zegt Charles Michel in een persconferentie. "Dit is de juiste deal voor Europa nu. We hebben samen verantwoordelijkheid en solidariteit getoond." Het gaat volgens Michel om veel meer dan geld. "Het gaat om werknemers, hun gezin, hun gezondheid en hun welzijn. Ik geloof dat dit akkoord een historisch moment is."

Europa heeft de moed en de fantasie getoond om groot te denken

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie

"Mensen hebben vaak gezegd dat Europa te weinig en te laat doet", zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. "Dit akkoord toont het tegendeel aan. Twee maanden nadat het voorstel van een herstelfonds is gedaan, staat het er nu. Dat is een absoluut record in de Europese geschiedenis voor de creatie van een nieuw begrotingsinstrument. Europa heeft de moed en de fantasie getoond om groot te denken. Dit is een historisch moment voor Europa."

Bekijk fragmenten uit de persconferenties van Michel, Merkel, Macron en von der Leyen en lees verder onder de video:

Video player inladen...

De Nederlandse premier Mark Rutte die gezien wordt als de leider van het groepje "zuinige landen" die op de rem stonden, reageert tevreden op het akkoord. Voor hem moest het coronafonds vooral kleiner en met minder subsidies. Hij noemt het akkoord "een omvangrijk en goed pakket waarin de Nederlandse belangen goed zijn gewaarborgd".

Lees verder onder de foto van Mark Rutte, Angela Merkel, Ursula von der Leyen en Emmanuel Macron:

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Als een van de initiatiefnemers van het coronaherstelfonds is ook de Franse president Emmanuel Macron tevreden. "Het is een historisch akkoord", zegt hij. "Er is een grote stap gezet, want op amper twee maanden tijd zijn we erin geslaagd om een consensus te bereiken."

De Duitse bondskanselier Angela Merkel is "heel opgelucht" dat Europa heeft aangetoond dat ze nog kunnen samenwerken. "Het is een goed signaal en antwoord op de grootste crisis sinds de creatie van de Europese Unie", zegt ze. Europa laat volgens Merkel zo zien dat ze de verschillen kunnen overstijgen en een groot blok kunnen vormen.

Het is een goed signaal en antwoord op de grootste crisis sinds de creatie van de Europese Unie

Duitse bondskanselier Angela Merkel

Ook de Zuid-Europese landen zijn tevreden. De Italiaanse premier Guiseppe Conte noemt het een ambitieus en duurzaam herstelfonds. Volgens hem gaat zowat een derde van de hulp, 209 miljard euro, naar zijn land. Zijn Spaanse collega Pedro Sanchez spreekt over "een echt Marshallplan". Hij verwijst hiermee naar het Amerikaanse herstelplan voor de Europese wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog.

Boeren, klimaatactivisten en mensenrechtenorganisaties niet tevreden

De regeringsleiders mogen dan wel vol lof zijn over het akkoord, niet alle belangenorganisaties zijn het daarmee eens. Zoals eerder vermeld, is er in de meerjarenbegroting minder geld voorzien voor de landbouw. De Boerenbond spreekt over "een opdoffer voor de boeren". De belangenorganisatie hekelt dat er allerlei ambitieuze doelstellingen zijn geformuleerd voor de sector, maar dat dit met minder geld moet gebeuren.

"Hoe kan onze sector uit het dal van deze pandemie klimmen, verder verduurzamen en tegelijk verwacht worden de veiligste producten van de hoogste kwaliteit te produceren in een open wereldmarkt, als de EU nalaat de markt gepast te corrigeren of voldoende sterk ondersteunend beleid te voeren", vraagt voorzitter Sonja De Becker zich af in een persbericht.

Dit is een opdoffer voor de boeren

Ook de klimaatorganisaties zijn niet gelukkig met het akkoord. Volgens Youth For Climate hebben de staatshoofden en regeringsleiders "de klimaatcrisis volledig genegeerd". "In plaats daarvan focusten ze hun aandacht op het economische herstelpakket en de meerjarenbegroting", klinkt het in een reactie aan persagentschap Belga. "Dit is natuurlijk wat we verwacht hadden, maar het is onvergeeflijk."

Mensenrechtenorganisaties hekelen dat het finale akkoord te weinig zekerheden biedt op het vlak van de bescherming van de rechtstaat. Initieel was de link tussen het al dan niet krijgen van Europees geld en het eerbiedigen van de rechtstaat veel straffer geformuleerd. Vooral Polen en Hongarije lagen daarbij dwars. "Hongarije heeft nu precies gekregen wat ze wilden", klinkt het.

Meest gelezen