"Temperance" - Joëlle Dubois (2019)

"Blijf-in-uw-kotkunst" in drie musea in de Leiestreek

De Biënnale van de Schilderkunst heeft als thema "Binnenskamers". Als dat geen voltreffer is in coronatijden. In drie musea langs de Leie, in Deurle, Deinze en Machelen. Met kunst van vroeger en nu.

De kronkelende Leie in Oost-Vlaanderen was en is voor veel kunstenaars decor en muze tegelijk. Geen toeval dat er mooie musea zijn gevestigd: het museum Dhondt-Dhaenens in Deurle, het Museum van Deinze en de Leiestreek of het Raveelmuseum in Machelen aan de Leie. Voor de zevende keer houden die een "Biënnale van de Schilderkunst", waarbij ze werken uit hun eigen collecties tentoonstellen in combinatie met gloednieuwe, hedendaagse kunst. Confrontatie of dialoog, het kan allebei.

RIK VANNEVEL

"Binnenskamers", in het Frans "Huis clos" en in het Engels "Inner spaces" is het thema.  "Heel profetisch gekozen voor corona uitbrak," vindt Rik Vannevel van museum Dhondt-Dhaenens. "Het is geen directe reactie op de pandemie, maar het belaadt alles wel met een ander gevoel. Het is iets dat de mens bezighoudt, de vier hoeken van de kamer die voor inspiratie zorgen, maar ook aanvoelen als een soort gevangenis." 

"Stilleven met chinoiserieën" van James Ensor hangt tussen twee kleurrijke werken van de Amerikaanse Melissa Gordon. "Ze doen eigenlijk hetzelfde: objecten in een tweedimensionele ruimte zetten en diepte creëren. Ensor doet dat met oosterse voorwerpen, Gordon met computerachtige elementen." Zelfs het blauw van de twee kunstenaars is verwant. In Deurle zijn ook verlaten interieurs van Luc Tuymans te zien, of net volle huiskamers van de Nigeriaan Njideka Akunyili Crosby. Een buitenbeentje is een pastelkleurig Leiezicht van de Nederlandse Maaike Schoorel, dat ze binnenskamers heeft geschilderd. 

"Stilleven met chinoiserieën" van James Ensor (1907)- "Female Readymade" van Melissa Gordon (2019)
RIK VANNEVEL

Yoda's hut uit "Star Wars"

In de tuin van het museum in Deurle staat de gekke "Hagioscoop" van Joep Van Lieshout. Een kruisvormige hut in polyester waar je enkel naar binnen kunt kijken, een "altaar" en een "kruisbeeld" erbij. Organische vormen, stro op de grond. Is het een kerk? Een stal? Rik Vannevel: "Het is een boerderij op zichzelf, waar bijna zoals tijdens de lockdown alles samenvalt: wonen, werken, familie, samenleving. Het polyester lijkt wel een buitenaards materieel; het is net geen modder. Yoda’s hut uit Star Wars."

"Hagioscoop" - Atelier Van Lieshout (2012-2020)

Met de smartphone in bad

Het Mudel, Museum van Deinze en de Leiestreek ziet het thema "interieur"als de "veruitwendiging van een privéplek", verduidelijkt Wim Lammertijn. "Ik heb het interieur niet letterlijk genomen. Onze insteek is de manier waarop we ons privéleven op straat gooien, bewust of onbewust. Ons trachten te profileren via sociale media."

De kleurrijke, strip-achtige schilderijen van Joëlle Dubois laten hedendaagse vrouwen zien, eeuwig en altijd online, met de smartphone tot in bad. Ook Sarah De Vos verwijst naar de hedendaagse beeldcultuur. Ze vindt inspiratie in een foto van een Instagram-influencer; ze schildert achter glas of ze gebruikt hars om haar doeken een schermachtige glans te geven. Maar als 21-eeuwse kunstenares is ze bepaald vereerd om naast portretten van de impressionist Emile Claus te hangen.

"I'll give you eyes of blue" -Sarah De Vos (2019)

Kristof Van Heeschvelde drijft het het verst en "vermerkt" zichzelf. Zijn filosofie: we zijn mieren in een mierenhoop, maar de ene mier profileert zich meer dan de andere. "Goe bezig Kristof", staat in reuzenletters op een doek.  

In vroegere tijden was een portret bestellen bij een kunstenaar een manier om je rijkdom of je status te etaleren. Leuk voorbeeld is dat van Carel Willink die een zakenman haarscherp, maar niet bepaald flatterend afbeeldt. Ook het "Portret van Tonia Stieltjes – mulattin met rode sjaal" van Jan Sluijters is opmerkelijk. De vader van Tonia was als slaaf geboren; zijzelf klom op de maatschappelijke ladder.

"Portret van Tonia Stieltjes" - Jan Sluijters (rond 1920)

Geen personages, enkel de suggestie van een bewoner

De derde halte van de Biënnale is het Roger Raveelmuseum in Machelen aan de Leie. Waar het in Deinze wemelt van de menselijke figuren ontbreken die in Machelen bijna volledig. "De mens is afwezig, hoewel er altijd wel een suggestie is van een bewoner, een schaduw van de kunstenaar," zegt Melanie Deboutte. "Bij ons speelt de architectuur van het museum zelf een rol." De expo hier gaat verder dan schilderkunst met installaties, foto en ook film: cineaste Chantal Akerman die een camera langzaam laat ronddraaien in haar kamer.

Bijzonder is het enorme object "Kamer III" van Jan Vercruysse, een vier meter hoge houten, smalle kast, een soort biechtstoel bijna. "Je kan er naar binnen loeren, maar tegelijk geeft het niets prijs. Het is een vraagstuk dat tegelijk aantrekt en afstoot."

"Kamer III" - Jan Vercruysse (1985)

Enkele kunstenaars hebben ook nieuw werk gemaakt voor deze Biënnale, zoals Valérie Mannaerts die een reusachtige jurk in zwarte tule schiep. Of is het een harnas?

In de laatste ruimte is de meester Roger Raveel zelf te zien, met inkttekeningen, naast enorme volumes in stof en ijzer van Philippe Van Snick. En uit een ander tijdperk kijkt een vrouw toe, aan de wastobbe in een mansardekamer, geschilderd door Jean Brusselmans in de jaren 30. Dan toch een mens in beeld.

"Mansarde" - Jean Brusselmans (1939) en "Synthese van traditioneel L-vormige kamer" van Philippe Van Snick (1968-1969); foto Dirk Pauwels

Vorige edities van de Biënnale lokten 10.000 bezoekers. Afwachten of mensen uit hun kot durven tijdens de tweede coronagolf. De ervaring leert dat je als bezoeker luxueus veel ruimte krijgt, als je online voor een bepaald tijdstip reserveert. Alsof je de tentoonstelling voor jou alleen hebt.

"Alle musea hebben zich uit de naad gewerkt om het veilig te maken," besluit Melanie Deboutte. "Naar het schijnt is de lucht in Machelen aan de Leie ook gezond; Roger Raveel is hier 92 jaar geworden."  

De Biënnale van de Schilderkunst loopt tot 18 oktober 2020 in het museum Dhondt-Dhaenens, het Museum van Deinze en de Leiestreek en het Roger Raveelmuseum. Voor elke plek moet u apart online reserveren. Maak er vooral een dagje aan de Leie van, op de fiets bijvoorbeeld

Meest gelezen