De reeds bestaande Amerikaanse vliegbasis bij Chièvres, de locatie voor het nieuwe hoofdkwartier?
Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Waar komt dat nieuwe Amerikaanse hoofdkwartier in ons land (als het er al komt)?

De Amerikaanse minister van Defensie kondigde gisteren aan dat het Amerikaanse hoofdkwartier van de Amerikaanse troepen in Europa verhuist van Stuttgart, Duitsland, naar ons land. Maar vanwaar de keuze voor België? En waar kan dat hoofdkwartier dan komen, als het er al komt? Volgens Minister van Buitenlandse zaken en Defensie Philippe Goffin (MR) is er nog helemaal geen akkoord met de VS over dat nieuwe hoofdkwartier.  

“Er zijn weinig leiders die elkaar minder vinden dan bondskanselier Merkel en de Amerikaanse president Trump”, schrijft het Duitse blad Der Spiegel. Duitsland en de VS zitten al een tijdje op ramkoers. Volgens de VS profiteert Duitsland van handel met de VS, en op de koop toe investeert het in dure gaspijplijn Nordstream II dat Russisch gas naar de Duitse industrie moet leiden. 

Duitsland op de strafbank

“Duitsland laat miljarden naar Rusland stromen, terwijl wij geld moeten uitgeven [om Duitsland] te beschermen tegen Rusland”, tweette president Trump daar over. Komt daar nog eens bij dat het rijke Duitsland al jaren zijn financiële (en operationele) verplichtingen bij de NAVO (de Noord-Atlantische Verdragsovereenkomst) niet nakomt. Kortom: “We won’t be suckers”, aldus president Trump. 

Het Amerikaanse hoofdkwartier in Stuttgart, Duitsland
(c) Copyright 2020, dpa (www.dpa.de). Alle Rechte vorbehalten

Tijd om Duitsland een lesje te leren, volgens president Trump. Het Amerikaanse troepenaantal in Duitsland wordt van 35.000 naar 25.000 teruggebracht én het Europese hoofdkwartier van de Amerikaanse militairen in Europa verhuist naar… België.

Wacht even… was België niet een nog slechtere leerling dan Duitsland in de NAVO-klas? Klopt helemaal. 

Plannen om VS terug te trekken uit Europa niet nieuw

Even wat geschiedenis. Na de Tweede Wereldoorlog besloten de VS om tienduizenden militairen in Europa te stationeren. Een nieuwe Koude Oorlog met Rusland kondigde zich al aan, Europa diende heropgebouwd te worden en de Amerikaanse militairen in Duitsland dienden als verzekeringspolis dat Duitsland zich niet nog eens zou gaan herbewapenen. Een stabiel, op Amerikaanse leest geschoeid Europa, speelde in de kaart van Amerika. Tegelijk zette de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa Washington voor het eerst als supermogendheid op de kaart.  

In 1969 wordt bij Bergen het militaire hoofdkwartier van de NAVO opgericht

Al sinds een tiental jaren zijn de VS die rol aan het lossen. Die beweging werd niet door president Trump ingezet, maar wel versterkt door de economische crisissen en nu de corona-crisis. De plannen om Amerikaanse militairen terug te trekken uit Europa, maar evengoed uit Irak en Afghanistan, zijn niet nieuw.  

Welcome to Belgium!

Dat de Amerikaanse president Trump het hoofdkwartier in Stuttgart wil sluiten is op zich niet onlogisch. Als de VS zich in Europa nog willen toeleggen op veiligheid en stabilisering zal dat eerder in NAVO verband zijn. Voordeel: geen dure dubbele Amerikaanse structuren, en binnen de NAVO betaalt Europa mee. 

De Amerikaanse president Trump (M) wil bondskanselier Merkel (R) een lesje leren
Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Zowel het politieke als militaire hoofdkwartier van de NAVO ligt in ons land. Het politieke hoofdkwartier ligt  bij Brussel (het NAVO gebouw) en het militaire bij Bergen: de SHAPE (Supreme Headquarters Allied Powers Europe). In die zin zou het niet onlogisch zijn om een nieuw Amerikaans hoofdkwartier dichtbij die SHAPE in Bergen te maken. 

Het NAVO hoofdkwartier bij Brussel

Toch is de keuze voor ons land opmerkelijk. Ons land is al jaren de op één na slechtste NAVO-leerling als het op betalen aankomt.

Let wel: te vaak ligt de focus op de financiële bijdrage aan de NAVO.
Wat evenzeer telt is de bijdrage aan internationale NAVO-missies en de investeringen in militair materieel. Ons land is een trouwe deelnemer aan buitenlandse operatie (denk de bijdrage van de F-16s in Afghanistan en boven Irak) en het bestelboekje aan militair materieel met nieuwe schepen, gevechtsvliegtuigen, drones en gepantserde voertuigen oogt best indrukwekkend. Punten voor België hier. 

Gezocht: slaapplaats voor 1.000 tot 2.000 VS-militairen, nabijheid vliegveld is troef

Uit de eerste berichten zouden er 1.000 tot 2.000 Amerikaanse militairen verhuizen van Stuttgart naar België.

Het moet dus een plek zijn waar best veel ruimte is. Bovendien is de aanwezigheid van een vliegveld met Amerikaanse voetafdruk belangrijk. De VS staan op de mogelijkheid om onafhankelijk militairen aan en af te kunnen vliegen. Nieuwe gronden aansnijden of verkopen of decennia in pacht geven aan de VS ligt politiek en maatschappelijk wellicht gevoelig in ons land. Maar de oplossing hoeft niet moeilijk te zijn. 

De VS baten bij Chièvres al decennia een militair vliegveld uit (Unites States Army Garrison Benelux) van waaruit het NAVO- en SHAPE-personeel van en naar de VS en verder in Europa rondvliegt. De vliegbasis bevindt zich op zo’n 20 kilometer van SHAPE en een uurtje rijden van de NAVO bij Brussel. De Amerikanen vernieuwden goed tien jaar geleden de startbaan. 

België krijgt trofee, wel even wachten met bosgrond kopen in Wallonië

Toch gaat het mogelijk om aankondigingspolitiek van president Trump. “Dat president Trump dit nu heeft aangekondigd heeft natuurlijk ook te maken met de komende Amerikaanse verkiezingen”, zegt een bron dicht bij het dossier. “Het gaat bovendien om een plan dat pas binnen enkele jaren concreet zal worden uitgevoerd. Het is dus mogelijk dat een nieuwe Amerikaanse administratie de plannen weer ombuigt”.

Minister van Buitenlandse Zaken en Defensie Goffin
Danny Gys / Reporters

Volgens Minister van Buitenlandse Zaken en Defensie Philippe Goffin (MR) is hij vorige week gebeld door zijn Amerikaanse collega. Hij kreeg te horen dat er "gecommuniceerd zou worden". Er is volgens Goffin wel "geen sprake van een vraag geweest, en dus ook niet van een toezegging, laat staan een overeenkomst".  Dat er meer dan 1.000 buitenlandse militairen zouden worden gestationeerd zal op zijn minst een akkoord vergen van onze  verschillende regering(en). 

Met de aankondiging van de verhuis van het Amerikaanse hoofdkwartier uit Stuttgart naar ons land plukt president Trump vooral binnenlands politiek laaghangend fruit. Het gaat om een vrij rationale beslissing met groot symbolisch gehalte, die bovendien geen economische tegenreactie kan uitlokken. De Duitse auto-industrie zware sancties opleggen zou wellicht effectiever zijn, maar dreigt de handelsoorlog tussen de VS en Europa alleen maar te doen oplopen.

“Een beslissing als deze ligt zeker goed bij zijn Republikeinse achterban”, zegt een hoge Belgische diplomaat, “maar het is afwachten of de Amerikaanse militairen wel zullen verhuizen naar ons land”.  

Meest gelezen