AFP or licensors

Is de explosie in Beiroet de genadeklap voor Libanon? "De overheid werkt nauwelijks nog"

De verwoestende explosie in Beiroet komt bovenop verschillende problemen waarmee Libanon al vele jaren kampt. Bovendien bestrijdt het land in het Midden-Oosten net als de rest van de wereld momenteel de coronacrisis. VRT-journalist Jens Franssen volgt de regio op de voet en legt uit wat er precies aan de hand is.

"Deze explosie heeft Libanon weer op de kaart gezet, maar dat is dan ook het enige lichtpuntje vandaag", zegt collega Jens Franssen, die Libanon en de regio volgt. "Frankrijk, Nederland, Jordanië en de VS hebben allemaal aangekondigd dat ze noodhulp sturen."

De explosie is een nieuwe klap voor Libanon. Naast de coronacrisis spelen er nog verschillende andere conflicten en problemen.

(lees verder onder foto)

De explosie veroorzaakte een enorme ravage in de haven van Beiroet.
AFP or licensors

Politiek

"De overheid van Libanon werkt op dit ogenblik nauwelijks nog", vertelt Franssen. "De voorbije twee jaar waren er verschillende stroomstoringen, het huisvuil werd niet opgehaald." De Libanese overheid is etnisch zeer verdeeld. Er zijn ook vermoedens van corruptie.

Libanon is onderverdeeld in verschillende religieuze groepen. Iets meer dan de helft van de Libanezen zijn moslims, maar die zijn verdeeld in sjiieten en soennieten. Iets meer dan 40 procent zijn maronitische of andere christenen en er zijn nog druzen en wat kleinere religies. De meeste inwoners zijn Arabieren, maar er zijn ook etnische minderheden zoals Koerden en Armeniërs.

De macht tussen de bevolkingsgroepen is verdeeld: zo staat in de Libanese grondwet dat de president en de opperbevelhebber van het leger maronitische christenen moeten zijn, de premier een soennitische moslim en de parlementsvoorzitter een sjiitische moslim.

Deze indeling is een bron van discussie omdat zo het grootste deel van de macht bij de maronitische christenen ligt, terwijl de moslims intussen de meerderheid van de Libanese bevolking vertegenwoordigen. Toen de grondwet werd geschreven, was dat anders.

(lees verder onder foto)

Michel Aoun, de president van Libanon, heeft de plaats van de explosie bezocht.
AFP or licensors

Economie

De economische crisis in Libanon is al een hele tijd bezig, maar is wat onder de radar verdwenen. Het land heeft internationaal enorm veel schulden en kan die leningen niet meer afbetalen.

De Libanese regering besliste in maart om een lening niet af te betalen waardoor het land zo goed als failliet is. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) onderhandelt met het land over een reddingsplan maar de gesprekken lopen moeizaam.

Wat het extra moeilijk maakt is dat de Libanese regering het niet eens raakt over schuldherschikking en nieuwe belastingen. Het land heeft intussen bijna geen inkomsten, maar wel veel uitgaven. 

De minister van Buitenlandse Zaken, Nassif Hitti, heeft maandag zijn ontslag ingediend. Hij deed dat naar eigen zeggen omdat hij wil dat de regering een deel van haar beleid heroverweegt en de belangen van de burgers en het land vooropstelt. Hij noemde Libanon een "failed state".

(Lees verder onder de foto):

De minister van Buitenlandse Zaken, Nassif Hitti, nam maandag ontslag.
AFP or licensors

Ondertussen blijft de waarde van het Libanese pond verder dalen, terwijl de inflatie stijgt. Resulaat: de koopkracht neemt dramatisch af. Verschillende ambtenaren worden ontslagen. Dat veroorzaakt lange rijen mensen die aanschuiven voor voedselpakketten. De banken leggen ook strengere beperkingen op waardoor veel mensen niet aan hun spaargeld kunnen. 

De voorbije weken kwamen tienduizenden demonstranten op straat uit protest tegen de slechte financiële situatie. Ze hopen op een mirakeloplossing, al lijkt die niet meteen in zicht.

Hongersnood?

De verwoesting van de haven in Beiroet heeft niet enkel economische gevolgen: de import van levensmiddelen zoals brandstof en graan dreigt stil te vallen. De haven van Beiroet is goed voor maar liefst 68 procent van het goederenvervoer in Libanon. 

Op beelden is te zien hoe verschillende grote graansilo's verwoest zijn. Die silo's zijn meer dan nodig voor de opslag van tarwe. Libanon is heel afhankelijk van invoer van graan. Het importeert veel graan en tarwe uit het buitenland, dat wordt dan opgeslagen in de haven. Door de ontploffing is het grootste deel van de opgeslagen tarwe nu onbruikbaar. Er zijn nog andere havens zoals Tripoli, Tyrus en Sidon, maar die zijn veel kleiner en kunnen Beiroet niet vervangen. 

Vooral in vluchtelingenkampen, maar ook in de rest van Libanon is brood een essentieel onderdeel van de maaltijd. De voedselprijzen stijgen elke dag, zo is de prijs van groenten ten opzichte van het voorbije jaar verdubbeld. Ook zuivelproducten zijn heel duur geworden. Mensen vallen terug op ruilhandel. Ondertussen lijden al ongeveer een half miljoen kinderen in Libanon honger.

(lees verder onder foto) 

De graansilo's in de haven van Beiroet zijn compleet vernield. De opgeslagen tarwe is onbruikbaar.
AFP or licensors

Burgeroorlog?

"Daarnaast is er ook nog de sluimerende angst voor een burgeroorlog", vertelt Jens Franssen. In Libanon heb je een heel sterke politieke beweging, namelijk Hezbollah. Dat is een sjiitische politieke partij en militantengroep die werd opgericht in 1985, tijdens de Libanese burgeroorlog. Hezbollah kan rekenen op de steun van Iran.

Een deel van de beweging is politiek actief en maakt al geruime tijd deel uit van de regering. Hezbollah heeft ook een eigen leger dat internationaal als een terreurorganisatie wordt beschouwd. 

De gewapende arm van Hezbollah is een terreurgroep

Jens Franssen, Buitenlandredactie VRT NWS

"De gewapende arm van Hezbollah is een terreurgroep. Ze vormen als het ware een staat binnen de Libanese staat", verklaart Jens Franssen.

Hezbollah en Israël zijn al decennia verwikkeld in verschillende gewapende conflicten. Maandagavond waarschuwde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de beweging nog, na een eerdere terreuraanval op zijn land waarbij vier mannen omkwamen.

(lees verder onder foto) 

Hezbollah en Israël zijn de laatste maanden verwikkeld in gewapende conflicten.
AFP or licensors

Vluchtelingencrisis

Libanon is een buurland van Syrië, daar woedt nog steeds een hevige burgeroorlog waarvoor nog steeds veel mensen op de vlucht zijn. Veel van deze mensen proberen te schuilen in Libanon. Op dit ogenblik telt het land het grootste aantal vluchtelingen per inwoner: meer dan twee personen op de vijf, ofwel 40 procent van de totale bevolking in Libanon is vluchteling.

De vluchtelingen worden voornamelijk opgevangen door de lokale bevolking in Libanon. Dat is niet makkelijk, gezien de slechte economische situatie.

De leefomstandigheden in de woonwijken waar vluchtelingen wonen, dalen. Een derde van de Syrische vluchtelingen heeft weinig tot geen eten, een derde van alle vluchtelingenkinderen kan niet naar school. 

(Lees verder onder de foto):

40 procent van de Libanese bevolking is vluchteling.

Coronacrisis

Bovenop dit alles komt dan ook nog eens de huidige coronacrisis. Libanon leek eerst minder zwaar getroffen door de pandemie, maar nu tonen de cijfers toch een stijgende trend: het land telt een totaal aantal van 5.062 besmettingen op 6,8 miljoen inwoners. In de week van 27 juli werden er 1.148 bevestigde besmettingen gemeld. 

Beluister hieronder het volledige gesprek met Jens Franssen:

AFP or licensors

Bekijk hier het gesprek met journaliste en Libanonkenner Wafa Al Ali in "Terzake":

Videospeler inladen...

Meest gelezen