Represented by ZUMA Press, Inc.

Nee, de brexit is niet vergeten

De brexitcrisis lijkt tot een ander tijdperk te behoren. Niemand heeft het er nog over. Toch beïnvloedt ze ook het Britse debat over de aanpak van de coronacrisis. En dat niet alleen. Het gaat ook over een hogesnelheidslijn, over Huawei. Over alles eigenlijk.

analyse
Ivan Ollevier
Ivan Ollevier is journalist bij VRT NWS. Hij volgt al jaren de Britse politiek en maatschappelijke discussies.

Corona en Black Lives Matter

Op mijn bureau ligt een stapeltje recente Britse kranten (jawel, echte, papieren kranten). Als ik eens kijk wat er zo allemaal op de voorpagina’s staat: uiteraard veel, heel veel, over de coronacrisis. Over de zieke Boris Johnson (het stapeltje gaat terug tot eind april). Over Black Lives Matter en over het standbeeld van slavenhandelaar Colston in Bristol, dat activisten in de havendokken hebben gekieperd. En over de brexit? Geen woord. Hoogstens ergens halverwege de krant. Enkele kolommen.

De argeloze lezer krijgt de indruk dat de Britten de brexit helemaal vergeten zijn. Nochtans gaat het nu pas echt over hun toekomst, namelijk over een vrijhandelsakkoord waar de regering met de Europese Unie over onderhandelt. Zo’n akkoord lijkt nu verder weg dan ooit. Een keiharde brexit op 1 januari volgend jaar is nagenoeg onafwendbaar geworden.

Het huis staat in de fik

In juni, in volle corona-lockdown, maakte de Britse regering bekend dat ze niet van plan is om de deadline van de gesprekken over de toekomstige relatie met de Europese Unie uit te stellen. 1 januari blijft 1 januari. “Vanaf 1 januari zijn wij weer helemaal onafhankelijk,” liet eerste minister Boris Johnson optekenen in de Daily Telegraph. De voorzitter van werkgeversorganisatie Confederation of British Industry, Carolyn Fairbairn, reageerde: “Als het op een harde brexit uitdraait, is het alsof we de schuur ook nog in brand steken terwijl het huis al in de fik staat.”

Xinhua News Agency

Maar alle waarschuwingen van bedrijven en werkgevers zijn boter aan de galg. Wie dacht dat Boris Johnsons koppigheid, of roekeloosheid zo u wil, niet meer was dan blufpoker, om de Europese onderhandelaars onder druk te zetten, had het bij het verkeerde eind. Het schijnbaar hard spelen om dan een grote bocht te maken? Vergeet het maar. Het was Johnson bloedige ernst.

Nergens over eens

Waar raken de onderhandelaars het niet over eens? Over van alles en nog wat. De lijst is lang. Een losse greep: over de rol van het EU-hof als scheidsrechter bij handelsconflicten. Nee, zeggen de Britten. Over het zogenaamde gelijke speelveld –dat het Verenigd Koninkrijk zich moet voegen naar de Europese regels voor het milieu en staatssteun en naar de Europese sociale normen. Alweer nee. Over de visserij: dat de Europese vissers nog vis zouden kunnen bovenhalen in de Britse territoriale wateren. Geen sprake van. Of over Noord-Ierland: dat de Britten ervoor moeten zorgen dat er geen douanecontroles komen tussen het Britse Noord-Ierland en de Ierse Republiek (een lid van de Europese Unie). Ja tarara.

Exodus blijft uit

Over vijf maanden is het dus zover. Op 1 januari doen grenscontroles hun intrede en wellicht ook invoerheffingen. Somberaars waarschuwen voor ellenlange files in Dover en in de andere havens, voor urenlange vertragingen, voor een tekort aan medicijnen en voedsel, voor meer werklozen, hogere prijzen en minder inkomsten. Het kan niet anders of in een verborgen hoekje van zijn brein houdt ook Boris Johnson daar rekening mee.

Maar voorlopig blijft de gevreesde exodus van multinationale bedrijven uit. De Brits-Nederlandse gigant Unilever heeft zelfs beslist om helemaal Brits te worden, omdat de Londense kapitaalmarkt, ondanks de brexit, nog altijd aantrekkelijker is dan pakweg die van Rotterdam of Amsterdam. En mocht het uiteindelijk anders uitdraaien, dan kan corona de perfecte dekmantel bieden om de economische schade van de brexit weg te moffelen. Een paar miljoen werklozen erbij? “Dat ligt niet aan de brexit, het ligt aan Covid-19.”

AFP or licensors

Tegenstem

Het valt te vrezen dat de brexitbreuklijn de komende jaren ook op andere terreinen zal doorlopen. Of het nu gaat over het aanleggen van de hogesnelheidslijn naar het noorden, de discussie over het Chinese Huawei of de aanpak van de coronacrisis, miljoenen Britten laten hun tegenstem horen, en dat zijn vaak uitgerekend die Britten die voorstander waren van een harde brexit. De toon is gezet.

Meest gelezen