MR-voorzitter Bouchez is de gebeten hond bij N-VA en socialisten.

Harde woorden na mislukken preformatie: "Iedere keer zijn het de liberalen die het kelderen", hoe moet het nu verder?

De gezamenlijke persmededeling van de liberalen en de groenen en een ijzig dovemansgesprek hebben de formatiepoging van De Wever (N-VA) en Magnette (PS) getorpedeerd. Maar hun preformateursnota was ook een fragiel kaartenhuisje, waar ze liever niet te veel aan lieten raken. Zie daar de ingrediënten van alweer een nieuw fiasco in de Wetstraat. En de harde woorden blijven niet uit.

Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever en PS-voorzitter Paul Magnette zijn er dus niet in geslaagd een nieuwe federale regering op de been te brengen. Eerder vandaag vernam onze redactie dat ze de handdoek in de ring gooien en maandag hun opdracht zullen teruggeven aan de koning.

Wetstraatjournalist Johny Vansevenant ziet twee oorzaken voor die mislukking: de gezamenlijke persmededeling van de groene en liberale partijen gisteren en een dovemansgesprek tussen de preformateurs en de liberale voorzitters van al bij al een halfuur vanmorgen.

"Door de blauw-groene persmededeling hadden de preformateurs de indruk gekregen dat er een bubbel van 4 was ontstaan van de twee liberale en twee groene partijen en daarom vreesden ze dat het niet meer zou lukken om nog een meerderheid te vormen", zegt Vansevenant in "De wereld vandaag" op Radio 1. En dat overleg vanmorgen, ja, dat verliep naar verluidt in een zeer ijzige sfeer.

Een N-VA'er noemde Lachaert een tragische figuur die gemanipuleerd wordt door Bouchez. Hij wou paars-geel en krijgt nu in het beste geval paars-groen

Nu de preformateurs ermee ophouden, krijgen vooral de liberalen ervan langs, met name MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. "Onbetrouwbaar, zeggen ze bij de N-VA en socialisten. Hij wil gewoon dat de regering-Wilmès kan aanblijven." En dat zou ook voor de Vlaamse liberalen een goede zaak zijn, hoorde Vansevenant N-VA'ers en socialisten zeggen.

De N-VA en de socialistische partijen zijn dan ook hard voor de liberalen: "Een socialistisch kopstuk zei me: ga maar eens heel de formatie na, iedere keer zijn het de liberalen die het kelderden." Niet alleen Bouchez wordt daarbij door het slijk gehaald, ook Open VLD-voorzitter Lachaert krijgt zijn deel. "Een N-VA'er noemde Lachaert een tragische figuur die gemanipuleerd wordt door Bouchez. Hij wou paars-geel en krijgt nu in het beste geval paars-groen."

Maar ook de groenen worden niet gespaard in de entourage van de preformateurs. Hun gezamenlijk persbericht met de liberalen heeft de formatie getorpedeerd, hoorde Vansevant van een socialistische topman. "Er zijn ook geruchten in de Franstalige pers dat er volop contacten zouden zijn tussen Nollet (Ecolo-covoorzitter, red.) en Bouchez, tussen Nollet en Lachaert. Dat was natuurlijk ook voor het opstellen van die brief, maar ze voelen dat daar een alliantie aan het groeien is. En ik hoorde bij de PS dat ze ook ontgoocheld zijn in de groenen, want ze hebben zes uur met hen gepraat en zien dan dat ze gaan samendoen met de liberalen."

De preformateursnota van De Wever en Magnette was een fragiel kaartenhuisje. Door zich vast te klikken aan de liberalen, vreesden ze allebei hun verworvenheden te zullen kwijtspelen.

Naast die blauw-groene communicatie lag de preformateursnota zelf ook aan de basis van de mislukking, want het was een fragiel kaartenhuisje waar niet te veel meer aan mocht veranderen. "De PS en de N-VA hadden allebei veel aan elkaar toegegeven, er was nog wel wat ruimte om aan de liberalen te geven, maar de PS was bang dat ze de sociale verworvenheden zou moeten afgeven en de N-VA was bang dat ze het communautaire kwijt zou zijn." Met de liberalen in zee gaan, zou betekenen dat ze mogelijk veel zouden kwijtspelen. Lachaert uitte daar eerder vandaag al kritiek op, dat de liberalen amper iets aan de nota zouden kunnen veranderen.

Angst voor verkiezingen

En dus is ook deze poging mislukt. Voor velen nog spijtiger, omdat deze keer de grootste partijen aan elke kant van de taalgrens elkaar bleken gevonden te hebben, "want iedereen in Vlaanderen zei dat zij het moesten doen". Ze hebben elkaar diep in de ogen gekeken en zijn erin geslaagd een tekst op te stellen, maar toch is het niet gelukt.

Wat nu moet gebeuren, is onduidelijk. Zijn De Wever en Magnette definitief uitgespeeld of is dit enkel strategie? "Er is nog steeds overleg en een partijvoorzitter zei me dat het nog altijd niet maandag is en er misschien nog wat mogelijk is. Maar bij de PS en de N-VA zeggen ze toch dat het over and out is. Het is gedaan, we gaan er niet meer opnieuw aan beginnen."

De angst voor verkiezingen is heel groot. Ik denk dat ze verder gaan proberen, proberen, proberen

"Het is nu uitkijken wat er mogelijk zal zijn. Je hoort vanalles. Ik heb al de piste Lachaert-Nollet gehoord, maar ook Bouchez-Almaci." En welke formule moet er dan komen? Een uitbreiding van de regering-Wilmès? "Ik hoor bij de socialisten dat ze daar niet zullen instappen."

In elk geval zullen ze moeten blijven proberen, want de angst voor verkiezingen is heel groot, weet Vansevenant. "Iedereen gaat ervan uit dat Vlaams Belang een enorme score zal behalen. Dat zal volop spelen. Aan Franstalige kant doet de PTB daar wellicht een goede zaak aan."

"Dus ik denk niet dat er een meerderheid zal zijn om die vervroegde verkiezingen uit te lokken. Ik denk dat ze verder gaan proberen, proberen, proberen. En zo gaan we misschien ons wereldrecord regeringsvormen nog scherper stellen."

Beluister het gesprek met Johny Vansevenant in "De wereld vandaag":

Meest gelezen