Het vredesakkoord tussen Israël en de Emiraten: groot nieuws, geen verrassing

Israël en de Verenigde Arabische Emiraten kondigden op donderdagavond een historisch vredesakkoord aan. De twee landen willen elkaar officieel erkennen en volwaardige diplomatieke relaties aanknopen. Het nieuws kwam niet uit Tel Aviv of Abu Dhabi, maar uit het Witte Huis in Washington. President Donald Trump kreeg de eer om de wereld op de hoogte te brengen van het "historisch" moment. Maar wat betekent het akkoord op het terrein? En wat hebben beide partij erbij te winnen?

analyse
Majd Khalifeh
Majd Khalifeh is VRT-journalist en specialist Midden-Oosten. Hij volgt de Arabische media op de voet en bezoekt regelmatig de Arabische wereld. Majd is Palestijn van afkomst en geboren in de Verenigde Arabische Emiraten.

Wie de ontwikkelingen in het Midden-Oosten volgt, en vooral de relaties tussen Israël en sommige Golfstaten, kan dit vredesakkoord geen verrassing noemen. Meer nog, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zouden niet het laatste Arabische land zijn dat  Israël wil erkennen.

Naast de Verenigde Arabische Emiraten zoeken ook de regeringen van Saudi-Arabië en Bahrein al een tijdje toenadering tot Israël. Saudi-Arabië heeft al in 2018 voor het eerst Israëlische vluchten toegelaten boven zijn luchtruim. Buurland Bahrein organiseerde een jaar geleden een conferentie waarin Jared Kushner, de schoonzoon van Donald Trump, zijn economische oplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict kwam voorstellen.

De Amerikaanse president Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu hebben begin dit jaar het volledige vredesplan voorgesteld in het Witte Huis. In de zaal zaten ook de ambassadeurs van Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten als officieel teken van goedkeuring van dat plan. 

Ook de regeringen in Oman en Soedan tonen zich open voor relaties met Israël. Netanyahu bracht eind 2018 een verrassend bezoek aan de intussen overleden sultan Qaboos van Oman. De Israëlische premier zat begin dit jaar ook samen met de huidige bestuurder van Soedan om een nieuw hoofdstuk met het land te beginnen. Of dit effectief tot een wederzijdse erkenning komt, moet nog blijken.

Wat wint Israël?

Een Arabische erkenning voor Israël kan in geen enkele scenario slecht zijn voor Israël. Het land heeft decennialang in politieke isolatie moeten leven met zijn Arabische buren. Behalve Jordanië, Egypte en de Palestijnse Autoriteit hebben alle andere twintig Arabische regeringen Israël geboycot, officieel in elk geval.

Door de oorlogen in 1948, 1967 en 1973 groeiden heel veel joodse Israëli’s op met het idee dat ze geviseerd werden door vijandige buurlanden. In de meeste Arabische schoolboeken wordt het woord Israël meestal gewoon vermeden. In plaats staat de zionistische entiteit. Van een Israëlische staat geen sprake.

Dit akkoord is een duidelijke politieke overwinning voor Netanyahu. Volgens de Israëlische columnist Anshel Pfeffer heeft Netanyahu hiervoor letterlijk niets moeten betalen. Dat is een droomscenario voor alle voorafgaande leiders van Israël. Bij de aankondiging van het akkoord was er sprake dat Netanyahu zou ophouden met zijn plannen om Palestijnse gebieden in te lijven op de Westelijke Jordaanoever.

Volgens Pfeffer was die annexatie een holle verkiezingsbelofte van Netanyahu die nooit ging plaatsvinden. Netanyahu heeft nu een Arabische erkenning bemachtigd in ruil voor niets. "Niets van, ik blijf bij mijn belofte om dat gebied in te lijven", zei de premier in ­zijn eerste reactie gisteren. 

Wat wint de VAE?

"Een boodschap voor vrede". Met dit motto verkopen de staatsmedia in de Emiraten het akkoord, zowel lokaal als aan de rest van de wereld. De regio heeft nood aan vrede, klinkt het. Wat de man in de straat van dit akkoord denkt, kunnen we niet objectief meten.

Het land onder leiding van Sjeik Mohammed bin Zayed is geen dictatuur, maar ook geen democratie. Zo gaat het nu eenmaal in de rijke Golf. De extreme welvaart door olie-inkomsten en het bondgenootschap met het Westen zorgt voor politieke stabiliteit. 

Daarnaast hebben de Emirati’s in vergelijking met andere conservatieve Golfstaten meer sociale vrijheid. Op het vlak van technologische toepassingen en e-government staat de VAE mijlen ver van Saudi-Arabië en andere buurlanden. Een echt parlement is er niet, wel een nationale raad van veertig leden waarvan de helft benoemd wordt. Kritiek op het beleid, laat staan over zo'n gevoelig thema, zal je niet meteen horen op straat. De lokale kranten staan vol lof over het akkoord en de krachtige visie van de sjeiks.

De leiders van de VAE hebben in tegenstelling tot Netanyahu wel iets te verliezen. Normalisatie met Israël staat bij veel Arabieren gelijk aan verraad. De Palestijnen moeten volwaardige burgerrechten verwerven vooraleer er sprake kan zijn van normalisatie met Israël, vinden ze. Dat spreekt Abu Dhabi, het grootste en belangrijkste deel van de Emiraten, voorlopig niet tegen. Op alle officiële kanalen benadrukken de Emirati’s hun steun voor de Palestijnen en een Palestijnse staat. De VAE is blijkbaar bereid om de Arabische haatgolf te absorberen in ruil voor nobelere doel.

Palestijns protest tegen het akkoord
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Vrede is een nobele eis, vooral in het getroffen Midden-Oosten. Maar dat is niet wat de VAE aanzette om Israël nu te erkennen, midden de politieke chaos in de regio laat staan de coronacrisis. Bovendien hebben Israël en de VAE nooit tegen elkaar gevochten. Met andere woorden zijn er door dit vredesakkoord geen oorlogen gestopt. Dat weet de VAE. Dat weet Israël. Ze weten dat we dat weten.

What's next?

Als het gaat om de conflicten en oorlogen in de Arabische wereld, dan behoren de Emiraten tot de anti-Turkse as. Daarbij horen ook het machtige Saudi-Arabië en Egypte. Deze as beschouwt de militaire en politieke Turkse interventie in de Arabische wereld als de grootste dreiging. Die landen beschouwen ook Iran en zijn handlangers zoals de Houthi’s in Jemen, Hezbollah in Libanon en Hamas in Gaza als een even grote bedreiging. En daar ligt de sleutel voor dit historisch akkoord.

Op papier tekent misschien alleen de Verenigde Arabische Emiraten, maar in de realiteit is dit een akkoord voor samenwerking met de hele as. Israël, de facto het machtigste land in de regio, is nu officieel "part of the team".

De vraag is niet wat Israël en zijn Arabische vrienden samen willen doen, maar wanneer. Dat het akkoord niet kon wachten tot na de coronacrisis of na de Amerikaanse verkiezingen kan wijzen op de nood voor dringende acties. Een onafhankelijk Palestina zal dat niet zijn.

Volgende week trekt de eerste officiële Israëlische delegatie naar Abu Dhabi, met onder meer het hoofd van de Mossad, de Israëlische inlichtingendienst. Een Arabische-Israëlische knuffel gaat net niet lukken wegens de coronacrisis. Wat wel lukt zullen we zien.

Meest gelezen