Burundi vraagt België om herstelbetalingen voor koloniaal verleden

Het Afrikaanse land Burundi vraagt aan ons land om de schade en het onrecht dat het Burundese volk is aangedaan tijdens de koloniale periode te herstellen. De Burundese senaat doet een aantal aanbevelingen, waaronder herstelbetalingen. De senaat vraagt België ook om vergiffenis te vragen aan het Burundese volk. 

Burundi is een deel van het vroegere Ruanda-Urundi. Dat was eerst een Duitse kolonie, maar kwam in 1924 - na de Eerste Wereldoorlog - in Belgische handen.  Op 1 juli 1962 werden Burundi en Rwanda onafhankelijk. Naast Congo zullen ook Rwanda en Burundi aan bod komen in de parlementaire commissie over het koloniaal verleden.

Senaat en waarheidscommissie

In Burundi buigen ze zich al langer over het koloniale verleden, zowel in de senaat als in een waarheids- en verzoeningscommissie. De aanleiding - in 2016 - was een diplomatieke crisis tussen België en Burundi. Eind juli kwamen leden van de senaat en van de waarheids- en verzoeningscommissie en vertegenwoordigers van de regering tot een document met aanbevelingen.

Vergiffenis vragen

In het bewuste communiqué vraagt de Burundese senaat aan ondermeer Duitsland en België om de schade die ze het Burundese volk hebben berokkend tijdens de koloniale tijd te herstellen. In de eerste plaats vragen ze excuses en willen ze dat België en Duitsland vergiffenis vragen aan het Burundese volk, voor de opgelegde dwangarbeid, het vernielen van infrastructuur, het roven van nationale schatten en andere voorbeelden van koloniale exploitatie.

"Het Belgische koloniale verleden in Rwanda en Burundi verschilt wel van dat in Congo", benadrukt professor Stef Vandeginste, Burundi-kenner aan de Universiteit Antwerpen, "Burundi was geen koloniale speeltuin van Leopold II, en had bijvoorbeeld niet de rubberplantages die zoveel leed hebben veroorzaakt in Congo. Maar wel zijn quasi dezelfde koloniale structuren geïnstalleerd en zijn er wel degelijk misdaden gepleegd." 

Herstelbetalingen

De Burundese senaat vraagt om de schade financieel te herstellen. Ze vraagt de Burundese regering om diplomatieke onderhandelingen op te starten met België over het exacte bedrag. Desnoods moet er via gerechtelijke weg herstelbetalingen worden geëist. "Al zegt de senaat niet welke rechtbank hier dan bevoegd voor zou zijn", vult professor Vandeginste aan.

424 koeien

Voor Duitsland hebben de Burundese experten van de waarheidscommissie wél een bedrag berekend: 43 miljard dollar, of 36 miljard euro.

"Dat gaat over één specifieke gebeurtenis", vertelt Stef Vandeginste. "Duitsland legde de Burundese koning in 1903 een 'boete' op voor het verzet tegen de Duitse overheersing, en die boete bedroeg toen 424 koeien." De Burundese historici en antropologen hebben dat omgerekend naar de economische waarde vandaag en dat zou maar liefst 43 miljard dollar bedragen.

De kans is onbestaande dat Duitsland dat bedrag gaat betalen. Duitsland heeft Namibië onlangs 10 miljoen euro aangeboden voor de genocide op de herero van 1904 tot 1908. Namibië vond dat bod vernederend en heeft het geweigerd.

Het toont aan dat  de discussie over herstelbetalingen nog een harde noot om te kraken kan worden, straks in de Belgische parlementaire commissie. "Vooral de discussie over de bedragen dreigt het debat in de commissie te bemoeilijken", denkt Vandeginste.

Andere vormen van herstel

Maar hij ziet in de tekst wel een opening: "Er worden ook andere, niet-financiële vormen van herstel aanbevolen, bijvoorbeeld door mee te werken aan Burundese schoolboeken over het koloniaal verleden en dat ook in de Belgische leerplannen op te nemen."

"De senaat stelt ook voor dat een team van Burundese, Belgische en Duitse experten onderzoekt hoe het koloniale bewind aan de oorzaak lag van de latere etnische verdeeldheid in Burundi, en hoe die verdeeldheid kan worden overwonnen", gaat Vandeginste verder.

De 'Burundese Lumumba'

Een opvallende eis van de senaat is het heropenen van het onderzoek naar de moord op prins Louis Rwagasore, de voorvechter van de Burundese onafhankelijkheid, op 13 oktober 1961. 'De Burundese Lumumba' wordt hij genoemd. "De Belgische betrokkenheid bij die moord is nooit goed onderzocht", zegt professor Vandeginste. 

Volgens Burundi-kenner Vandeginste is het de verdienste van de Burundese senaat om het herstel breed te zien en de deur te openen voor dialoog tussen Burundi en België. Maar hij waarschuwt wel voor het formuleren van onrealistische financiële claims. "Dan loopt de senaat het risico om die deur ook meteen terug te sluiten".

Bekijk hieronder het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen