AFP or licensors

Assimi Goita stapt naar voren als nieuwe sterke man van Mali, Veiligheidsraad voert druk op Malinese coupplegers op

De VN-Veiligheidraad voert de druk op de coupplegers in Mali op om de gearresteerde president Ibrahim Boubacar Keïta en andere politici vrij te laten en de soldaten weer naar de kazernes te sturen. Vorige nacht heeft Keïta in een tv-toespraak aangekondigd dat hij met onmiddellijke ingang opstapt, nadat hij gisteren door militairen was opgepakt. De militairen zeggen dat de staatsgreep uiteindelijk moet leiden tot "geloofwaardige verkiezingen" en schuiven kolonel Assimi Goita naar voren als hun leider.

Vandaag heeft kolonel Assimi Goita zichzelf voorgesteld als leider van de militaire junta in Mali. "Ik stel me voor: ik ben kolonel Assimi Goita,voorzitter van het Comité voor de Redding van het Volk", zei Goita na een vergadering met topambtenaren van de ministeries. 

Na de muiterij van gisteren kondigde de inmiddels afgezette president Keïta vorige nacht aan dat hij onmiddellijk opstapt. De regering en het parlement worden ook ontbonden. "Ik wil niet dat er bloed wordt vergoten zodat ik aan de macht kan blijven", zei hij. In de toespraak, die nog geen vijf minuten duurde, zei president Keita eveneens dat hij geen andere keuze heeft dan zijn lot te aanvaarden, omdat de veiligheidsdiensten beslist hebben hem opzij te zetten.

President Keïta sprak vannacht de bevolking toe, met mondmasker.
AP

Keïta werd gisteren opgepakt door muitende soldaten en naar een kazerne vlak bij de hoofdstad Bamako gebracht. Ook zijn zoon, de voorzitter van het parlement en de ministers van Buitenlandse Zaken en Financiën zouden door de coupplegers vastgehouden worden. In Mali zijn op dit moment alle land- en luchtgrenzen gesloten. Er geldt ook een uitgaansverbod tussen 9 en 17 uur.

Wat aanvankelijk begon als muiterij is dus uitgedraaid op een echte militaire staatsgreep. De coupplegers beloven echter dat er "binnen een redelijke termijn" nieuwe verkiezingen zullen worden gehouden. Een woordvoerder van de militairen "nodigde maatschappelijke en politieke organisaties uit om samen de beste voorwaarden te creëren voor een burgerlijke politieke overgang die tot geloofwaardige verkiezingen moet leiden". (De tekst gaat voort onder de video.)

Bekijk een samenvatting van de gebeurtenissen van de voorbije uren:

Video player inladen...

Waarom viel Keïta in ongenade?

Ibrahim Boubacar Keïta kwam in 2013 aan de macht, na een eerdere militaire staatsgreep in 2012. Jihadisten en touareg-rebellen maakten van de chaos van de staatsgreep gebruik om twee derde van het land in te palmen. Het begin van een burgeroorlog die tot op vandaag duurt.

Na de staatsgreep werden de militaire machthebbers gedwongen om de macht over te dragen aan een overgangsregering die verkiezingen uitschreef. Keïta won die en in 2018 raakte hij herkozen. Volgens de oppositie vonden er tijdens die verkiezingen echter onregelmatigheden plaats. Maar de onvrede werd pas echt groot na de parlementsverkiezingen in maart (eerste ronde) en april (tweede ronde) van dit jaar. Het Grondwettelijk Hof vernietigde de uitslag voor 31 zetels in het parlement en gaf 10 extra zetels aan Keïta's partij, waardoor die alsnog de grootste werd.

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

De voorbije maanden vonden verschillende grote demonstraties plaats. De betogers zijn de corruptie in het land beu en verwijten de president slecht economisch beheer. Mali zit economisch aan de grond en de president is er de voorbije jaren niet in geslaagd om daar ook maar iets aan te doen. Nochtans krijgt Mali veel financiële steun van onder meer de Europese Unie en de Verenigde Naties, maar een oligarchie van enkele elitemannen rond de president slorpt zo goed als al het geld op. In een van de armste landen van de wereld verdwijnt zowat 40 procent van het staatsbudget in de zakken van de president en enkele anderen.

Maar ook en vooral de onveiligheid in het land wekt de woede van de bevolking op. Sinds de start van de burgeroorlog neemt het geweld elk jaar toe. Er zijn op dit moment meer dan 20 terreurgroepen actief in het land. Het leger slaagt er niet in om de situatie om te keren. Ook bij het leger zelf heerst er onvrede over het nog altijd durende conflict met jihadistische groeperingen. Maar ook over het loon van de soldaten. Geld dat voor defensie bedoeld is, verdwijnt namelijk grotendeels in de zakken van een paar generaals. Ook hier is er vergaande corruptie.

Keïta stond al een tweetal maanden onder druk van de straat om op te stappen. Hij deed nog enkele toegevingen, zoals het installeren van een nieuwe premier en regering, en de belofte van politieke hervormingen, maar die konden het protest niet bedaren. De oppositie en de betogers op straat eisten zijn ontslag en de ontbinding van het parlement. Dat verklaart ook waarom het Malinese volk zich heel snel achter de coupplegers heeft geschaard. (De tekst gaat voort onder de video.)

Bekijk de reportage uit "Het Journaal": 

Video player inladen...

Afrikaanse Unie schorst Mali

Anders dan bij een groot deel van de Malinese bevolking, wordt de staatsgreep in het buitenland niet op applaus onthaald. De Afrikaanse Unie heeft als reactie het lidmaatschap van Mali opgeschort, en dat "tot de constitutionele orde is hersteld". Ze roept de coupplegers op de president en de andere politici vrij te laten.

Vanavond heeft de VN-Veiligheidsraad de coup veroordeeld en de muiters opgeroepen naar hun kazernes terug te keren en alle gevangen politici weer vrij te laten. 

De andere lidstaten van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas) hadden kort voor de toespraak van Keïta vannacht nog gemeld dat ze hun grenzen met Mali sluiten, en dat ze niet van plan zijn de staatsgreepplegers enige legitimiteit te verlenen. Ook een andere regionale organisatie, de G5 Sahel (naast Mali zijn dat Burkina Fao, Tsjaad, Mauritanië en Niger), roept de coupplegers op de president vrij te laten en de problemen in het land "via een vreedzame dialoog" op te lossen.

Ook vanuit Frankrijk, de vroegere kolonisator, werd de staatsgreep veroordeeld. Frankrijk heeft er een grote troepenmacht, in de strijd tegen islamterreur, en de Verenigde Naties zijn er aanwezig met de Minusma-missie.

Bekijk hier de reportage van "Terzake" en lees voort onder de video:

Video player inladen...

Een dergelijke machtsgreep kan geen antwoord zijn op de politieke crisis in het land

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin

Ook ons land heeft enkele tientallen militairen die actief zijn in Mali. Minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin "veroordeelt met klem de muiterij" en roept op "tot het onmiddellijke herstel van de grondwettelijke orde en de democratische instellingen". "Een dergelijke machtsgreep kan geen antwoord zijn op de politieke crisis in het land. Ik dring er bij de Malinezen op aan om een vreedzame dialoog aan te gaan." Goffin verzekert dat er voorlopig geen gevaar is voor de aanwezige Belgen in Mali.

Het is echter onduidelijk hoe het nu verder moet in het West-Afrikaanse land. Wat met de vele buitenlandse missies bijvoorbeeld, zoals de zowat 5.000 Franse soldaten in het land? Hoe moet het verder met de trainingsmissie van de Europese Unie die Malinese militairen opleidt. En ook de VN-vredesmissie Minusma, goed voor 15.000 vredessoldaten, werkt samen met het Malinese leger, hetzelfde leger dat nu de president heeft afgezet.

Tegelijk groeit de onrust bij de autoriteiten in de buurlanden. "Die zijn erg bang dat dit overslaat naar hun land. Ze zijn enorm bang van een staatsgreep of volksopstanden", duidt VRT NWS- en Afrikajournalist Stijn Vercruysse in "De wereld vandaag".

Beluister het gesprek met Afrikajournalist Stijn Vercruysse in "De wereld vandaag":

Bekijk hier het gesprek met Afrikajournalist Stijn Vercruysse in "Terzake":

Video player inladen...

Meest gelezen