De Saudische minister van Buitenlandse Zaken Faysal bin Farhan Al-Saud bij zijn Duitse collega Heiko Maas.
AFP or licensors

Saudi-Arabië volgt de Emiraten niet: "Eerst vrede met Palestijnen, dan diplomatieke relaties met Israël"

Saudi-Arabië zal het voorbeeld van buurland Verenigde Arabische Emiraten om diplomatieke relaties met Israël aan te knopen, voorlopig niet volgen. Na bijna een week stilzwijgen, zeggen de Saudi's dat Israël eerst vrede met de Palestijnen moet sluiten, daarna zijn normale betrekkingen wel mogelijk.

Vorige week kondigden Israël en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) aan dat ze volledige diplomatieke betrekkingen gaan aanknopen. De VAE is de eerste Golfstaat die dat doet en na Egypte en Jordanië pas het derde Arabische land dat officiële betrekkingen aanknoopt met Israël. Ook andere Arabische landen zoals Oman, Bahrein en Soedan hebben zich daarover positief uitgelaten en zullen dat voorbeeld wellicht volgen.

Bijna een week lang bleef het opvallend stil in Saudi-Arabië, dat blijkbaar toch wat verrast was door de zet van het buurland VAE. Vandaag heeft de Saudische minister van Buitenlandse Zaken Faysal bin Farhan Al-Saud tijdens een bezoek aan Duitsland wel in zijn kaarten laten kijken.

De Saudi's stappen voorlopig niet mee in die diplomatieke beweging naar Israël toe. Volgens hen moet Israël eerst vrede sluiten met de Palestijnse overheid. Daarna staat Saudi-Arabië wel open voor normale relaties met Israël.

Concreet houdt het koninkrijk vast aan het vredesvoorstel dat de vorige koning Abdullah in 2002 (toen nog kroonprins) mee heeft gelanceerd. Toen boden de Arabische landen Israël een vredesverdrag en normale relaties aan in ruil voor de oprichting van een Palestijnse staat en een volledige Israëlische terugtrekking tot de grenzen van voor de Zesdaagse Oorlog van 1967. In dat geval zou Oost-Jeruzalem met de de Rotskoepelmoskee en de al-Aqsa-moskee terug onder Palestijnse controle komen. 

Saudische imago in moslimwereld staat op het spel

Dat Saudi-Arabië de Emiraten niet volgt, is niet helemaal verrassend. De twee buurlanden in de Perzische Golf trekken weliswaar erg vaak aan hetzelfde zeel, maar de Emiraten durven ook al eens hun eigen koers varen, onder meer in de oorlog in Jemen. In de praktijk onderhouden zowel de Saudi's als de Emiraten als andere Golfstaten al langer officieuze relaties met Israël op economisch en strategisch vlak, al was het maar omdat ze Iran en diens bondgenoten als een gemeenschappelijke vijand zien. (Lees verder onder de foto).

De gouden koepel van de Rotskoepelmoskee in de oude stad van Jeruzalem.
Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Die relaties met Israël officieel maken, ligt voor Saudi-Arabië echter veel moeilijker dan voor de Emiraten. Het Saudische koningshuis ontleent een groot deel van zijn prestige in de islamwereld aan de rol die het speelt als "behoeder van de heilige plaatsen", dat zijn de voor moslims heilige steden Mekka en Medina die in de jaren 20 door de Saudi's werden veroverd en sindsdien door hen beheerd worden.

Een "uitverkoop" van die derde heilige plaats voor de islam (de Tempelberg in Jeruzalem) aan Israël, zou dat imago in de moslimwereld grondig kunnen aantasten en is dus voor de Saudi's een brug te ver. Wellicht gaan ze de Emiraten geen stokken in de wielen steken, want die stap van vorige week was ook een groot diplomatiek succes voor de Amerikaanse regering en de Saudi's willen hun vriendschap met VS-president Donald Trump nu ook weer niet op de helling zetten. Het is dus een moeilijke spreidstand voor het Saudische koninkrijk.

Meest gelezen