Video player inladen...

25 jaar geleden verdwenen An en Eefje: "Had niet verwacht dat het nog altijd zo bikkelhard zou zijn", zegt Paul Marchal

Het is vandaag precies 25 jaar geleden dat An Marchal en Eefje Lambrecks ontvoerd werden door Marc Dutroux in Oostende. Hun lichamen werden meer dan een jaar later teruggevonden in Charleroi. Paul Marchal, vader van An, Willy Vleughels, die de opstart van Slachtofferhulp meemaakte, en oud-minister van Justitie Stefaan De Clerck blikken terug.

Vanmorgen was er in Hasselt een herdenkingsplechtigheid voor An en Eefje. Die werd gehouden in het cultuurcentrum, met een beperkt aantal genodigden vanwege de coronacrisis. Het was een ingetogen en serene ceremonie. Paul Marchal, de vader van An, nam kort het woord. Hij deed een oproep aan alle slachtoffers van geweld om altijd van zich te laten horen, hoe moeilijk de situatie soms ook kan zijn. "Als slachtoffer heb je het recht om te roepen, te tieren, te schreeuwen, aan te klagen en fouten te maken. Laat ons nu voor alle slachtoffers een minuut stilte houden als eerbetoon."

Er was ook aandacht voor de hervormingen bij politie en justitie die er sindsdien geweest zijn. Kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens riep om inspanningen te blijven leveren, omdat ook nu geweld tegen kinderen
blijft bestaan, ondanks alle hervormingen. "Laat ons aandacht blijven hebben voor een coherente aanpak van gewelddadige situaties, waarin politie, justitie en hulpverlening echt op elkaar afgestemd zijn."

Bekijk hier een reportage uit "Het Journaal" over de herdenking in Hasselt (en lees voort onder de video):

Video player inladen...

Paul Marchal: "De spreekwoordelijke wonde die opengereten wordt, dat klopt"

"Het is belangrijk, maatschappelijk, om hier even bij stil te staan, zodat ook nieuwe generaties geconfronteerd worden met vroeger en er lessen uit kunnen trekken", zei Paul Marchal vanmorgen in "De ochtend" op Radio 1. "Anderzijds blijft het ook na 25 jaar moeilijk om erover te vertellen en artikels te lezen. Ik had het niet verwacht, dat het na 25 jaar nog zo hard zou zijn. Bikkelhard. De spreekwoordelijke wonde die wordt opengereten, dat klopt. Het is goed dat het wordt aangehaald, ook in de toekomst, maar niet te veel."

Volgens Marchal is er in 25 jaar veel ten goede veranderd bij Justitie. “Ik heb het gevoel dat het nu verbeterd is. Er is nu veel meer aandacht voor de slachtoffers en nabestaanden, ze krijgen meer inspraak, ze hebben meer inzage in het dossier. Er zijn nu ook meer tolken, de dienst Slachtofferhulp is er gekomen, de oprichting van Child Focus..."

Er is al veel verbeterd bij Justitie. Er is nu veel meer aandacht voor de slachtoffers en de nabestaanden.

Paul Marchal, vader van An

Waar hij het erg moeilijk mee blijft hebben, zijn de vervroegde vrijlatingen van medeplichtigen van Marc Dutroux. “Ik vind de vervroegde vrijlatingen van Michelle Martin en Martin Lelièvre not done. Als zij niet definitief in de gevangenis hoeven te blijven, wie moet dan nog wel zijn hele termijn uitzitten? Ik begrijp dat je perspectief moet geven aan gevangenen, en dat mag ook. Maar in deze gevallen niet, dat is echt een brug te ver."

"Mijn voorstel is dat er straf bij komt als je je niet gedraagt in de gevangenis, en niet dat er straf af gaat als je je goed gedraagt. Keer het systeem om. Laat ze in de gevangenis zitten en geef ze als perspectief dat ze vrijkomen op het einde van hun straf. Tenminste als ze zich goed gedragen hebben. Als dat niet het geval is, blijven ze langer opgesloten. Niet voor elke gevangene, maar wel in dit geval."

(lees verder onder het interview)

"Kijken naar de toekomst, maar dat wil niet zeggen dat alles een vaste plek heeft"

Marchal wil voorzichtig zijn met herdenkingen en ook aan zijn kinderen en kleinkinderen denken. “We willen niet dat de gebeurtenissen vergeten worden, maar onze kleinkinderen mogen niet angstig worden”, vertelt hij aan Radio 2 Limburg. “Het moet een plaats krijgen die correct en positief is. Ze moeten weten dat hun oma en opa ervoor gezorgd hebben dat slachtoffers een beter statuut hebben. Dat moet de onderliggende gedachte zijn. En dat is positief, denk ik.”

“We proberen het nu van een positieve kant te bekijken. Genieten is moeilijker voor ons, maar we willen er wel voor zorgen dat onze kinderen en kleinkinderen een goed leven hebben. Die maken heel wat goed voor ons. We moeten kijken naar de toekomst, en zij zijn de toekomst. Maar dat wil niet zeggen dat alles een vaste plek heeft gekregen. Het hoort niet dat je een kind verliest, en zeker niet in deze omstandigheden. Dus dat blijft wel hangen.”

(lees verder onder het interview)

Radio 2

"Slachtofferhulp wil vertrouwen tussen slachtoffer en samenleving herstellen"

De zaak-Dutroux had als rechtstreeks gevolg dat politie- en justitiediensten drastisch werden hervormd. Een van de diensten die is ontstaan na de zaak-Dutroux, is de dienst Slachtofferhulp. Een grote verbetering, vindt Paul Marchal. "Wij werden destijds door de speurders gewoon naar huis gestuurd", vertelt hij. "Wij werden niet opgevangen en begeleid. nu wordt er veel meer geluisterd en geholpen."

Willy Vleugels werkte vroeger voor Steunpunt en Federatie Algemeen Welzijnswerk en heeft de opstart van nabij meegemaakt. "Diensten om slachtoffers te helpen bestonden ten tijde van Dutroux op zeer bescheiden schaal. Sinds eind jaren 80 kwamen er nieuwe criminologische inzichten op die het belang van het slachtoffer meer vooropstelden. Een misdrijf is als een driehoeksverhouding tussen dader, slachtoffer en samenleving. Een misdrijf verstoort het vertrouwen tussen slachtoffer en samenleving. Een van de manieren om dat te herstellen, is meer aandacht voor slachtoffers en wat hen overkomen is."

Naar aanleiding van het proces-Dutroux in 2004 blikte "Het Journaal" terug op de noodlottige avond van de ontvoering van An en Eefje. Die reportage uit 2004 kunt u hieronder herbekijken (lees voort onder de video):

Video player inladen...

"Vanuit die inzichten werden eind jaren 80, begin jaren 90 in Vlaanderen de eerste diensten voor Slachtofferhulp opgericht. Meestal vanuit andere diensten die ervaring hadden in het helpen van mensen met sociale problemen. Ze werden ondergebracht bij wat nu de CAW's zijn, de Centra voor Algemeen Welzijnswerk, die een breed gamma aan hulpverlening aanbieden."

Een slachtoffer kan zelf contact opnemen met Slachtofferhulp. "Meestal neemt een slachtoffer zelf contact op", zegt Vleugels. "Belangrijk is dat 80 procent van de mensen die nu bij ons terechtkomen, doorverwezen worden door de politie. Dat was helaas heel anders in de tijd van An en Eefje. Toen moest de hele samenwerking met de politie nog worden uitgebouwd. Nu kan ik zeggen dat we bijna overal een goede samenwerking hebben."

Belangrijk is dat 80 procent van de mensen die nu bij ons terechtkomen, doorverwezen worden door de politie. Dat was helaas heel anders in de tijd van An en Eefje.

Willy Vleugels, die de opstart van Slachtofferhulp van nabij meegemaakt heeft.

In 2019 heeft Slachtofferhulp 8.300 slachtoffers en 4.000 naasten of nabestaanden geholpen. "Mensen die daar behoefte aan hebben, kunnen er terecht voor hulp na alle mogelijke misdrijven. Kleine criminaliteit is in de beleving van het slachtoffer niet altijd klein. Als je je altijd veilig gevoeld hebt en ze stelen dan je handtas, dat kan het vertrouwen in de mensheid ernstig op proef stellen. Het hoeven niet altijd grote en spectaculaire feiten te zijn."

(lees verder onder het interview)

Stefaan De Clerck: "Ouders hebben een grote rol gespeeld"

Stefaan De Clerck (CD&V) was minister van Justitie toen de meisjes ontvoerd werden. Hij is blij dat er sinds de ontvoering van An en Eefje veel veranderd is. “Er is sinds 1995 één en ander veranderd, dankzij de steun van de publieke opinie, de ouders en de actiecomités”, vertelt De Clerck. “Het slachtoffer heeft een rol gekregen, de strafuitvoering is veranderd, Child Focus is opgericht en de politie is helemaal hervormd.”

De Clerck heeft veel respect voor de ouders van de verdwenen kinderen en wat zij in 1995 hebben betekend. “De ouders en Paul Marchal hebben een grote rol gespeeld. Zij hebben druk gezet om zaken te veranderen. Ik wil een eresaluut brengen voor alles wat zij hebben gedaan, in die periode, maar ook nog vandaag”, aldus De Clerck.

Dutroux vrij?

“In 1995 moest de minister van Justitie beslissen of een gevangene vrijkwam”, vertelt de voormalige minister. “Nu zijn het professionele magistraten die de beslissing nemen op basis van een wettelijk kader. Dus ik denk dat dit de meest objectieve en de meest correcte manier van werken is. Er zal altijd een discussie zijn wanneer iemand vrij zou kunnen komen, dat is van alle tijden. Maar ik denk niet dat Dutroux ooit vrij zal komen. Dat mensen in zijn omgeving op vrije voeten zijn, dat is verdedigbaar. Maar personen die een gevaar zijn voor de samenleving, die komen niet vrij. Daar mag geen twijfel over bestaan.”

Meest gelezen