Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

Navalny is volgens Duitsland vergiftigd met een cholinesterase-remmer: wat is dat en wat doet het met het lichaam?

Het Charité-ziekenhuis in Berlijn waar Aleksej Navalny behandeld wordt, heeft meegedeeld dat de Russische dissident waarschijnlijk vergiftigd is met een cholinesterase-remmer. Cholinesterase speelt een belangrijke rol bij het doorgeven van signalen tussen zenuwen en als dat mechanisme verstoord wordt, kan dat ernstige gevolgen hebben. Onder meer de zenuwgiffen sarin en VX behoren tot de cholinesterase-remmers. 

"De resultaten tonen vergiftiging aan door een substantie die behoort tot de groep van cholinesterase-remmers." Zo luidt de verklaring van de Duitse artsen die de Russische oppositieleider Aleksej Navalny onderzocht hebben. Wat de exacte stof is, wordt nog onderzocht.

Toxicoloog Jan Tytgat in "Het Journaal": "Merkwaardig dat Russische artsen gif niet ontdekt hebben en de Duitsers wel"

Video player inladen...

Cholineswat?

Cholinesterases zijn een groep van enzymen die bepaalde neurotransmitters ontbinden. Enzymen zijn katalysatoren, stoffen die een bepaalde chemische reactie mogelijk maken of versnellen, neurotransmitters zijn chemische stoffen die signalen overbrengen van een zenuwcel naar een andere cel, een spiercel of een zenuwcel.

De ontbinding van de neurotransmitters is nodig om de zenuwcel toe te laten opnieuw naar haar ruststadium terug te keren nadat ze geactiveerd geweest is. 

"Op basis van wat we nu weten, zou het om een insecticide gaan", vertelt toxicoloog Jan Tytgat. "Dat zijn stoffen die ook bekend staan als zenuwgassen en die zijn toch wel zeer toxisch."

Spiersamentrekkingen

Zo veroorzaakt de chemische stof acetylcholine bijvoorbeeld een samentrekking van de spieren, en om de spier vervolgens te laten ontspannen, moet de acetylcholine afgebroken worden door een cholinesterase. Als dat niet gebeurt, hoopt de acetylcholine zich op en blijft voortdurend actief. Daardoor blijft de zenuw constant impulsen - signalen - doorgeven en houden de samentrekkingen van de spieren niet op. 

Een cholinesterase-remmer onderdrukt de werking van het enzym en omdat cholinesterase zo'n essentiële rol speelt, zijn chemische stoffen die de werking ervan hinderen krachtige neurotoxines - gifstoffen die de werking van het zenuwstelsel verstoren. 

Diagram van acetylcholinesterase van een Pacifische siderrog.

Speeksel en tranen

In lage dosissen veroorzaken cholinesterase-remmers overvloedige speekselvorming en tranende ogen, hogere dosissen leiden tot spierkrampen en uiteindelijk tot de dood. "Het lokt zeer typische symptomen uit", gaat Tytgat verder. "Men noemt dat een cholinerg syndroom en voor iedereen is dat heel herkenbaar. De patiënt laat letterlijk alles lopen wat hij kan laten lopen. Je gaat urineren, krijgt ontlasting, je kan niet meer ademen, je hebt pijn."

Cholinesterase-remmers zitten in het gif van bepaalde slangen, bepaalde insecticides en de zenuwgiffen sarin en VX. De dodelijkste vormen, die in insecticides en de zenuwgiffen, leggen de werking van het enzym volledig stil. 

We moeten ook op lange termijn vrezen voor zijn gezondheid

Toxicoloog Jan Tytgat

"We moeten ook op lange termijn vrezen voor zijn gezondheid", legt Tytgat uit. "Er kan een blijvende schade zijn, een blijvende neurotoxische reactie."

Valium

Naast de acute vergiftiging kan er ook een semi-acute vorm voorkomen die gepaard gaat met ernstige mentale stoornissen. 

Een middel dat cholinesterase-remmers tegengaat, is pralidoxime, dat gebruikt wordt samen met atropine en ofwel diazepam (Valium) of midazolam.

Toxicoloog Tytgat: "Eigenaardig dat Russische artsen niets van het gif teruggevonden hebben"

Wat eigenaardig is, vertelt Tytgat, is de verschillende diagnose tussen de Russische en Duitse artsen. Die eersten verklaarden dat er "geen sporen van gif gevonden waren bij Navalny", die laatsten zeggen nu net het omgekeerde. "Dit soort gif is niet zomaar om de hoek te koop. Er is een strenge reglementering rond, net omdat het zo toxisch is. Wanneer de Russische dokters dat niet gemerkt hebben, zou je kunnen denken dat het om een zeer lage dosis gaat, maar dat staat in contrast met de symptomen die Navalny heeft en het feit dat hij in coma ligt."

Dit soort gif is niet zomaar om de hoek te koop

Toxicoloog Jan Tytgat

Wat is er precies gebeurd met Aleksej Navalny?

Enkele dagen geleden werd de 44-jarige Aleksej Navalny - een belangrijke Russische oppositieleider en tegenstander van president Poetin - met spoed opgenomen in een ziekenhuis in de Siberische stad Omsk. Tijdens een vlucht van Siberië naar Moskou was hij ernstig ziek geworden, het vliegtuig moest zelfs een noodlanding maken. Meteen verkondigde de woordvoerder van Navalny dat hij vergiftigd was, volgens haar was er iets in de thee van Navalny gedaan. 

Zijn toestand bleek zeer ernstig te zijn, en wat volgde was een getouwtrek om hem weg te krijgen uit het ziekenhuis in Siberië. Duitsland wilde hem repatriëren, maar in eerste instantie weigerden zijn dokters om hem te laten gaan. Uiteindelijk mocht hij toch overgebracht worden. 

Maar wat is er nu precies met hem gebeurd? De Russische dokters verklaarden dat ze "geen sporen van gif gevonden hadden", maar bij de Duitse artsen klonk een ander geluid: "De resultaten tonen vergiftiging aan door een substantie die behoort tot de groep van cholinesterase-remmers.

Meest gelezen