Video player inladen...

TIJDSLIJN: wat gebeurde er die fatale 24e februari in die politiecel in Charleroi? En wie wist wat op welk moment? 

De dood van Jozef Chovanec blijft de gemoederen beroeren. De Slovaakse man stierf 2,5 jaar geleden nadat hij hardhandig aangepakt werd in een politiecel op de luchthaven van Charleroi. Vandaag hebben ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie, Pieter De Crem en Koen Geens geantwoord op de (vele) vragen van de Kamercommissie. Maar wie wist wat eigenlijk van de hele zaak? En vooral: wanneer wisten ze het? We nemen u mee in een reconstructie. 

Op 27 februari 2018 overlijdt de 38-jarige Slovaak Jozef Chovanec in het Marie Curie-ziekenhuis in Charleroi. Enkele dagen voordien - in de nacht van 23 op 24 februari - was hij hardhandig aangepakt door de politie, in een cel op de luchthaven van Charleroi. Van dat bewuste politieoptreden zijn nu camerabeelden opgedoken. 

Bekijk hier wat er zich tussen 4.20 en 5.20 uur van minuut tot minuut afspeelde in die politiecel. Opgepast, we willen u waarschuwen: het zijn zeer harde beelden. 

Video player inladen...

We zetten ook op een rijtje wat er zich tussen die fatale 24e februari 2018 en vandaag allemaal heeft afgespeeld. Wie deed wat, en wanneer? Wie wist wat en wanneer? En hoe zit het met het onderzoek, dat intussen al 1.600 pagina's telt. We lijsten het voor u op in deze tijdslijn. 

Tijdslijn


Klik hieronder op de bolletjes voor meer info


Chovanec rebelleert op de luchthaven 23 februari 2018, 18h55

Jozef Chovanec, een Slovaakse man van 38, wil in de vooravond een vlucht nemen naar Slovakije op de luchthaven van Charleroi. De vlucht staat gepland om 18.55.

Wanneer hij op het vliegtuig stapt, zorgt hij voor moeilijkheden. Hij heeft de nodige documenten niet bij en volgens het parket duwde hij één van de hostessen. Daarop besliste de luchtvaartpolitie om hem mee te nemen naar een cel op de luchthaven. De vlucht zelf vertrekt uiteindelijk om 19.27 uur, 32 minuten later dan gepland. En Chovanec? Die krijgt een proces-verbaal voor weerspannigheid.

De advocate van zijn weduwe benadrukt dat hij wel degelijk alle nodige documenten bij zich had, maar dat hij ze, samen met zijn jas, had laten liggen in de wachtzaal. “Dat was het eerste teken dat er iets niet in orde was met hem”, klinkt het.

Eerste contact met het parket 23 februari 2018, 19h45

Ongeveer een uur na zijn arrestatie wordt het parket een eerste keer gecontacteerd, verklaart minister van Justitie Koen Geens (CD&V) in de Kamercommissie. Het parket beslist dat Chovanec gerechtelijk gearresteerd moet worden én dat de camerabeelden bewaard moeten worden. De magistraat beveelt dat er ook een dokter bij gehaald moet worden. Die moet dan nagaan of Chovanec “geschikt was om te worden opgesloten in een politiecel”.

Dokter ter plaatse 23 februari 2018, 23h25

De dokter komt ter plaatse en blijft ongeveer 20 minuten daar. Uit de verklaring van minister Geens blijkt dat de dokter besliste dat Chovanec opgesloten mag worden.

Camerabeelden tonen hoe politie ingrijpt in de cel 24 februari 2018, 4h20 tot 5h20

Vorige woensdag doken er beelden op van een bewakingscamera in de politiecel. Op de beelden is te zien wat er precies gebeurde in de politiecel tussen 4h20 en 5h20 (zie video hierboven). Chovanec slaat een volle minuut met zijn hoofd tegen de muur, zes agenten proberen hem in bedwang te houden, één agent gaat 16 minuten op hem zitten, een vrouwelijke agente doet de Hitlergroet en na meer dan veertig minuten komt een ambulancier de cel binnen die Chovanec meteen een injectie geeft met een kalmeringsmiddel.

Chovanec krijgt een hartstilstand en belandt in een coma 24 februari 2018

Chovanec krijgt tijdens het politieoptreden een hartstilstand in de politiecel. Nadien belandt hij in een coma. Hij wordt naar het ziekenhuis Marie Curie van Charleroi overgebracht, waar hij niet meer bij bewustzijn zal komen.

Opnieuw contact met het parket 24 februari 2018, 5h50 en 7h50

De politie belt een tweede keer naar het parket om een update te geven. De magistraat van dienst vraagt om de toestand van Chovanec verder op te volgen.

Om 7u50 wordt er een derde keer contact opgenomen met het parket. De gerechtelijke arrestatie van Chovanec wordt ongedaan gemaakt en de magistraat beslist om het lichaam in beslag te laten nemen, mocht Chovanec overlijden.

Opsporingsonderzoek voor onvrijwillige slagen en verwondingen 25 februari 2018

Ook de dag erna is er contact tussen de politie en het parket. Er wordt een opsporingsonderzoek geopend voor onvrijwillige slagen en verwondingen. In de Slovaakse media duiken er intussen beelden op van in het vliegtuig.

Luchthavenpolitie brengt kabinet-Jambon op de hoogte 26 februari 2018

In een mail van de luchthavenpolitie aan het kabinet-Jambon, wordt het kabinet voor het eerst op de hoogte gebracht. “Hierbij een verslag van de gebeurtenis. Ik wens de aandacht te trekken op het feit dat een deel van de interventie door vrienden van de betrokkene met een smartphone werd gefilmd en waarschijnlijk doorgegeven aan de Slovaakse televisie. (…) Naar aanleiding van het incident ook collega’s gekwetst.”

In het verslag wordt geen melding gemaakt van de Hitlergroet. Er wordt ook niet gesproken van een uitgelaten sfeer.

Ook Marc De Mesmaeker, die sinds juni 2018 commissaris-generaal is bij de federale politie maar op dat moment als directeur-generaal van het Administratief-Technisch Secretariaat van Binnenlandse Zaken een verbindingspersoon was tussen de politie en de minister van Binnenlandse Zaken, wordt per mail op de hoogte gebracht. “Vreemd verhaal. Slovaakse ambassadeur vraagt hierover onderhoud met minister”, staat er in de mail.

Federale politie wordt op de hoogte gesteld 27 februari 2018, 18h42

Volgens de verklaring van minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) werd de federale politie op 27 februari 2018, om 18h42 op de hoogte gesteld op het niveau van de protocolofficier en werd de brief van de ambassadeur van Slovakije ook overgemaakt aan de federale politie. “De federale politie was dus op de hoogte van het incident op zich, maar niet van de beelden”, klinkt het bij De Crem op 26 augustus 2020.

Zijn echtgenote neemt contact op met de Slovaakse ambassadeur en dient een klacht in. 27 februari 2018

Een dag na het hardhandig politie-optreden, krijgt zijn vrouw Henrieta Chovancova te horen dat hij met blessures naar het ziekenhuis was gebracht. Zien vrouw neemt contact op met de Slovaakse ambassadeur in Brussel. Zijn vrouw dient ook een klacht in met burgerlijke partijstelling wegens slagen en verwondingen. Op dat moment is Chovanec nog niet overleden. Het is door deze klacht dat een onderzoeksrechter de zaak begint te onderzoeken.

De Slovaakse ambassade neemt contact op met de FOD Buitenlandse Zaken 27 februari 2018

In een brief aan de FOD Buitenlandse Zaken schrijft de Slovaakse ambassade dat het “met een enorme tristesse is dat ze hen wijzen op een ernstig incident met de Slovaakse onderdaan Jozef Chovanec op de luchthaven van Charlerloi”. “Door de gespierde arrestatie van jullie ordediensten is meneer Chovanec met levensbedreigende verwondingen overgebracht naar het ziekenhuis Marie Curie. De Slovaakse republiek volgt de evolutie van dit betreurenswaardige incident van zeer nabij op”, klonk het.

Overlijden Chovanec 27 februari 2018

Chovanec overlijdt diezelfde dag in het ziekenhuis. De lokale politie komt ter plaatse, net als de procureur, het gerechtelijk labo en Comité P. Dat meldt minister van Justitie Geens.

Federale politie wordt op de hoogte gesteld 27 februari 2018, 18h42

Volgens de verklaring van minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) werd de federale politie 27 februari op de hoogte gesteld op het niveau van de protocolofficier en werd de brief van de ambassadeur van Slovakije ook overgemaakt aan de federale politie. “De federale politie was dus op de hoogte van het incident op zich, maar niet van de beelden”, klinkt het bij De Crem op 26 augustus 2020.

De Slovaakse ambassadeur wordt ontvangen door de bilaterale dienst van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 27 februari 2018

De Slovaakse ambassadeur wordt ontvangen door de bilaterale dienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken

FOD Buitenlandse Zaken brengt Comité P op de hoogte 28 februari 2018

De FOD Buitenlandse Zaken brengt het Vast Comité P op de hoogte van de feiten. Het Comité P geeft de informatie door aan de onderzoeksrechter en vraagt om op de hoogte gebracht te worden als er “organisatorische of structurele disfuncties” naar boven zouden komen.

De Dienst Enquêtes P voert ook een onderzoek, onder leiding van justitie.

De pers wordt ingelicht 28 februari 2018

Het parket verstuurt een persbericht, dat ook opgepikt wordt.

Mailverkeer vanuit kabinet-Jambon 1 maart 2018

Op 1 maart stuurde het kabinet van minister Jambon een mail naar de federale politie over de zaak. In de mail stond dat ze de Slovaakse ambassadeur gingen ontvangen.

Een medewerker van Marc De Mesmaeker, die sinds juni 2018 commissaris-generaal is bij de federale politie maar op dat moment als directeur-generaal van het Administratief-Technisch Secretariaat van Binnenlandse Zaken een verbindingspersoon was tussen de politie en de minister van Binnenlandse Zaken, stuurt ook een mail waarin verwezen wordt naar het persoverzicht van de federale politie. “Nu ook in de pers – trigger voor vragen…”, schrijft de medewerker. De Mesmaeker krijgt een kopie van die mail.

Zaak-Chovanec komt aan bod in persoverzicht federale politie 1 maart 2018

In het eigen persoverzicht van de federale politie wordt over de zaak-Chovanec gesproken.

De Belgische ambassadeur in Wenen wordt op het matje geroepen bij het Slovaakse Ministerie van Buitenlandse Zaken in Bratislava. 1 maart 2018

In Slovakije blijft de zaak intussen de gemoederen beroeren. De Belgische ambassadeur wordt op het matje geroepen bij het Slovaakse ministerie van Buitenlandse Zaken in Bratislava, de hoofdstad van Slovakije.

Overleg tussen Slovaakse ambassadeur en kabinet-Jambon 2 maart 2018

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) werd de Slovaakse ambassadeur op 2 maart 2018 ontvangen door het kabinet-Jambon. Jambon zegt dat hij zelf niet aanwezig was op dit overleg.

Verslag van de autopsie is klaar 4 mei 2018

Het autopsierapport en het toxicologisch verslag zijn klaar op 4 mei 2018, iets meer dan een maand later volgt ook het verslag van het anato-pathologisch onderzoek.

Jambon ontmoet Slovaakse ambassadeur 30 mei 2018

Op de persconferentie van 29 augustus 2020 gaf Jambon toe dat hij de Slovaakse ambassadeur wel degelijk heeft ontmoet. Op 30 mei 2018 was er een “kort opvolgingsgesprek”. Volgens Jambon mocht hij de ambassadeur toen geen bijkomende informatie geven omdat er al een gerechtelijk onderzoek liep. Jambon zei op 29 augustus 2020 ook dat hij zich niet veel van dat gesprek herinnert, omdat dit plaatsvond de dag na een aanslag in Luik die door terreurgroep IS werd opgeëist.

Verhoren 28 februari 2018 tot 28 juni 2018

Comité P voert in de maanden na de dood van Chovanec ongeveer 60 verhoren uit. Het gaat dan over aanwezige politieagenten, het luchthavenpersoneel, de ambulanciers, het zorgpersoneel en de familie van het slachtoffer.

Overleg tussen Slovaakse ambassadeur en FOD Buitenlandse Zaken 2 juli 2018

Op 2 juli is er een ontmoeting tussen de ambassadeur van Slovakije in Brussel en “directeur B1.1” van de FOD Buitenlandse Zaken.

Verslag van ontmoeting met Slovaakse ambassadeur wordt overgemaakt aan kabinet-Jambon 4 juli 2018

Van het gesprek tussen de Slovaakse ambassadeur en de FOD Buitenlandse Zaken werd een verslag gemaakt dat twee dagen later, op 4 juli 2018, overhandigd werd aan Joy Donné, de kabinetschef van Jan Jambon.

In dat verslag staat het volgende: “Ambassadeur Vallo heeft via de Slovaakse ereconsul in Mons contact gehad met minister van Binnenlandse Zaken Jambon en hem de situatie uitgelegd. Minister Jambon gaf geen verdere informatie over de zaak.”

Dit is de volledige passage:

Gesprekspartner kwam terug op de zaak-Chovanec, waarbij een Slovaakse burger op 27 februari 2018 het leven liet na een politie-interventie op 23 februari 2018 op de luchthaven te Charleroi (UM 2018/0193 van 28 februari 2018). De weduwe van dhr. Josef Chovanec blijft in het ongewisse over de doodsoorzaak van haar man. Ondanks contactname met het ziekenhuis waar haar man is overleden, heeft Mevr. Chovanec nog geen medische info ontvangen, zo zei Ambassadeur Vallo. Gesprekspartner geeft aan dat ook bijkomende info over het onderzoek welkom is, maar begrijpt dat het onderzoek naar de precieze omstandigheden nog wordt gevoerd. In elk geval zou enige medische info of een officiële bevestiging dat het onderzoek lopende is, kunnen helpen om de vrouw enigszins gerust te stellen. Er werd nota genomen van de situatie en benadrukt dat het belangrijk is dat het onderzoek naar deze tragische zaak wordt gevoerd en dat Mevrouw Chovanec wordt bijgestaan door een BE advocaat die zich met de zaak bezighoudt. Ambassadeur Vallo heeft via de Slovaakse ereconsul in Mons contact gehad met Minister van Binnenlandse Zaken Jambon en hem de situatie uitgelegd. Minister Jambon gaf geen verdere informatie over de zaak. Volgens Ambassadeur Vallo is de zaak tamelijk gemediatiseerd in SK. Volgens Ambassadeur Vallo heeft ook Minister van Buitenlandse Zaken Lajcak heeft zich ingelaten met de zaak.

Er komt géén reconstructie 16 september 2019

De onderzoeksrechter beslist dat het niet nodig is om een reconstructie te houden, nochtans had het parket daarom gevraagd.

De onderzoeksrechter laat weten dat het gerechtelijk onderzoek klaar is Maart 2019

Na een jaar onderzoek verneemt de weduwe van Chovanec via de Slovaakse ambassade dat de onderzoeksrechter het onderzoek wil afronden. Volgens haar advocate was de verbazing groot toen ze het dossier inkeken en vonden dat er heel wat belangrijke elementen niet werden onderzocht. De weduwe vraagt via de advocaten dan ook verschillende keren dat er nieuwe zaken worden onderzocht.

Tegenexpertise 7 mei 2020

Op 17 mei 2020 wordt er aan het dossier nog een tegenexpertise toegevoegd, die had de burgerlijke partij gevraagd. De burgerlijke partij heeft twee keer bijkomende vragen gesteld in het dossier, zo vroeg de weduwe van Chovanec en haar advocaat onder meer om een arts die was tussengekomen, te ondervragen. En ook enkele leden van de orde der artsen werden verhoord.

Beelden van politie-optreden worden vrijgegeven 19 augustus 2020

Op 19 augustus, meer dan twee jaar en een half na de feiten, duiken er beelden op van het politie-optreden. Het is de eerste keer dat Comité P de beelden te zien krijgt.

Agente die Hitlergroet deed, wordt op binnendienst gezet 19 augustus 2020

De inspecteur die tijdens de politie-interventie een Hitlergroet bracht, wordt met onmiddellijke ingang naar een binnendienst gestuurd. “Ze mag geen contact meer hebben met het publiek”, klinkt het bij de federale politie.

Topman federale politie zet stap opzij 20 augustus 2020

André Desenfants, de nummer 2 van de federale politie die onder meer verantwoordelijk is voor de luchtvaartpolitie, zet tijdelijk een stap opzij. Desenfants had de beelden nooit eerder gezien en was zelf niet op de hoogte van de feiten.

Jambon ontkent dat hij op de hoogte was 20 augustus 2020

Voor de camera van VTM Nieuws, ontkent toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) dat hij op de hoogte was van het dossier-Chovanec. “Daar is mij nooit, met geen enkel woord, iets over gemeld”, klinkt het. “Ik heb contact opgenomen met de huidige en de vorige directeur-generaal van de federale politie, maar er is tot op mijn niveau nooit geen enkel, geen enkel, geen enkel teken daarover geweest.”

Toenmalig Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) schrijft op 23 augustus 2020 op Twitter: “Ik was staatssecretaris toen die Slovaakse heer het leven liet in Charleroi, Jan Jambon was Minister van Binnenlandse Zaken. Het is onvoorstelbaar dat geen van ons op de hoogte werd gesteld van de dood (noch van de Hitlergroet).”

Directeur luchtvaartpolitie overgeplaatst 21 augustus 2020

Danny Elst, de directeur van de luchtvaartpolitie, wordt overgeplaatst naar een andere dienst. Elst was vermoedelijk wel op de hoogte van wat zich in de politiecel had afgespeeld.

Hoge Raad voor Justitie vraagt informatie op over dossier 22 augustus 2020

Onderzoeksrechter beslist dat er toch een reconstructie moet komen 25 augustus 2020

Op 25 augustus 2020 beslist de onderzoeksrechter dat er toch een reconstructie moet komen. Een jaar eerder had ze dat nog geweigerd.

Kamercommissies Binnenlandse Zaken en Justitie 26 augustus 2020

De Kamercommissies Binnenlandse Zaken en Justitie worden extra samengeroepen en ministers De Crem en Geens worden aan de tand gevoeld over het hardhandige politie-optreden en het gerechtelijk onderzoek.

Er komt uit de verklaringen naar buiten dat voormalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) wél op de hoogte was van de feiten, evenals de federale politie. Tot nu toe hadden die twee dat ontkend. Het kabinet van Jambon laat weten dat de zaak onderzocht wordt.

Jambon geeft toe dat hij Slovaakse ambassadeur heeft ontmoet 29 augustus 2020

Op een persconferentie geeft Vlaams minister-president Jan Jambon toe dat hij de Slovaakse ambassadeur wel degelijk heeft ontmoet. Hij zei dat er op 30 mei 2018 wel degelijk een “kort opvolgingsgesprek” was. Volgens Jambon mocht hij de ambassadeur toen geen bijkomende informatie geven omdat er al een gerechtelijk onderzoek liep. Jambon zei op 29 augustus 2020 ook dat hij zich niet veel van dat gesprek herinnert, omdat dit plaatsvond de dag na een aanslag in Luik die door terreurgroep IS werd opgeëist.

Kamercommissies Binnenlandse Zaken en Justitie ontvangen Jambon, en de huidige en vorige baas van de federale politie 1 september 2020

De commissies Binnenlandse Zaken en Justitie komen opnieuw samen in het federaal parlement. Ze ontvangen huidig Vlaams minister-president Jan Jambon, die tijdens de feiten federaal minister van Binnenlandse Zaken was. Hij herhaalt er dat hij slechts beperkte informatie kreeg over de zaak en daarom niet gealarmeerd was. Daarnaast is ook vorige baas van de federale politie Catherine De Bolle uitgenodigd. Zij zegt dat ze nooit op de hoogte is gebracht van de feiten, terwijl dat wel had gemoeten. En ook de huidige baas van de federale politie, Marc De Mesmaeker, komt spreken. Hij was tijdens de feiten directeur-generaal van het Administratief-Technisch Secretariaat van Binnenlandse Zaken (SAT), waarbij hij fungeerde als een verbindingsofficier tussen politie en het kabinet van Binnenlandse Zaken. Hij zegt dat zijn dienst de informatie die voorhanden was doorspeelde zoals het hoort. Als huidige politiebaas belooft hij de zaak tot op het bot te onderzoeken.

Weduwe reageert voor het eerst sinds de heisa 2 september 2020

Henrietta Chovancovà, de weduwe van Jozef Chovanec, geeft een uitgebreid interview aan VRT-journalist Jan Balliauw in Bratislava, Slovakije. Ze reageert voor het eerst sinds ze de beelden zelf verspreidde. Ze zegt dat ze alle vertrouwen in de Belgische autoriteiten, politie en gerecht is verloren. “Iedereen beschermt elkaar”, zegt ze. Chovancovà is ervan overtuigd dat haar man gedood is door het politieoptreden, al vreest ze dat ze nooit de volledige waarheid zal kennen. ”Maar misschien wordt iemand anders wel gered van deze beesten.”

Slovaaks parlement haalt uit naar België 2 september 2020

Het parlement in Slovakije keurt een resolutie goed, waarin geëist wordt dat Europees commissaris voor Justitie Didier Reynders de zaak-Chovanec onderzoekt. Meerderheid en oppositie staan achter die oproep, waarin kritiek op het Belgische onderzoek wordt gegeven. Eerder op de dag heeft de Slovaakse premier een brief openbaar gemaakt waarin zijn Belgische collega Sophie Wilmès (MR) haar medeleven uitspreekt. Twee dagen later roepen ook Slovaakse Europarlementsleden de commissaris-generaal van de federale politie op om de zaak grondig te onderzoeken. De Europese Commisie toont zich ook geschokt, en zegt dat ze verwacht dat ons land de zaak uitspit.

Parket-generaal reageert: “Geen bewijs dat politie dood Chovanec heeft veroorzaakt” 2 september 2020

Het parket-generaal van Bergen, dat nog boven het parket van Charleroi staat, stuurt een persbericht uit over de zaak. “Het onderzoek is nog steeds aan de gang”, zegt het parket-generaal, “maar op dit ogenblik is er geen bewijs dat de dood van Josef Chovanec is veroorzaakt door het optreden van de politie.” Dat blijkt volgens het persbericht uit de autopsie van het lichaam, en uit andere onderzoeken door experts. Het parket-generaal vraagt ook om de beelden, “hoe choquerend ze ook mogen zijn, in hun context te plaatsen.” De advocate van de weduwe van Chovanec reageert verbijsterd op het persbericht: “Dit is de waanzin van de dag. Ze hebben totaal geen schuldinzicht. Ik weet het even niet meer.”

Hoge Raad voor de Justitie opent een onderzoek 3 september 2020

De Hoge Raad voor de Justitie (HRJ), die de werking van het gerecht in ons land controleert, opent een onderzoek naar de zaak. Volgens de HRJ is het de eerste keer dat ze een zaak gaat onderzoeken die nog niet afgesloten is. De raad gaat wel niet de concrete zaak-Chovanec bestuderen, maar wel bekijken of er structurele zijn gemaakt in de communicatie en de werking van Justitie. "Deze zaak heeft heel veel beroering doen ontstaan en er wordt gespeculeerd dat er sprake is van een doofpotoperatie", zegt voorzitter Christian Denoyelle. "Dus moeten wij als Hoge Raad bekijken of er effectief iets aan de hand is en zo ja, hoe we dat in de toekomst kunnen vermijden."

Meest gelezen