Video player inladen...

Van tranen tot doodsbedreigingen: vijf vragen over de open oorlog tussen de populairste YouTubers van Vlaanderen

De drie bekendste Vlamingen op YouTube zijn op dit moment in een open oorlog verwikkeld. Even was er sprake van juridische stappen, maar die zijn voorlopig van de baan. Wat is er precies gebeurd? Wat speelt er op de achtergrond? Is het gevaarlijk? Hoe moet er gereageerd worden en wat doet YouTube? Vijf vragen en antwoorden.

1. Wat is er gebeurd?

Vloggersduo Celine Dept (20) en Michiel Callebaut (24) hebben begin deze maand de 21-jarige Nathan Vandergunst, beter bekend als Acid, van de troon gestoten als populairste YouTubers van Vlaanderen. De immens populaire Acid tikt bijna de 300.000 abonnees aan op het online videoplatform, maar Celine & Michiel gaan daar los over met bijna 500.000 volgers.  

Op 2 augustus pakt Acid zijn verlies in een nieuw videootje. “Ze hebben me gewoon fair and square gebeat”, zegt Vandergunst eerst nog in zijn eigen turbotaaltje.

Maar daarna barst de kritiek los. “Hoe kan je hiernaar kijken zonder dood te vallen?”, vraagt de gekgebekte gamer zich af bij een liedje van zijn rivalen, waarna hij hun volgers omschrijft als “mensen met kanker”. In de reacties onder de video loopt het helemaal uit de klauwen. (Lees verder onder de video.)

Dat dit filmpje offline wordt gehaald, is koren op de molen van de 21-jarige man uit Blankenberge. In een nieuw filmpje insinueert Acid dat zijn twee rivalen hierachter zitten: ze zouden een zogenoemde strike hebben uitgelokt, een officiële waarschuwing van YouTube wegens ongepast gedrag. Bij drie strikes wordt je profiel geschrapt. 

Acid kaatst de bal terug en zegt dat Celine & Michiel zelf de regels van YouTube overtreden. Hij wijst er fijntjes op dat ze advertenties bij hun video’s laten verschijnen, terwijl dat niet mag als je video’s zich richten op kinderen die jonger zijn dan 12 jaar. 

“Trek die strike in of ik schiet jullie kanaal naar de maan”, besluit Acid dreigend. (Lees verder onder de video.)

Een dag later reageren Celine & Michiel, in hun natuurlijke habitat: YouTube. Een filmpje, getiteld “Deze leugens moeten stoppen”, begint nog met een vrolijke begroeting, maar meteen slaat de sfeer om. “Onze fans krijgen doodsbedreigingen; zelfs ik krijg doodsbedreigingen”, zegt Celine. Ze staven dit met een reeks schermafbeeldingen en vragen hiermee te stoppen.

Het koppel ontkent ook met klem dat ze een strike hebben ingediend. En uiteindelijk barst Celine in tranen uit, omdat Acid het woord “kanker” in de mond had genomen. De broer van Celine blijkt jarenlang tegen de ziekte te hebben gevochten, en onlangs verloor Callebaut zijn oma aan kanker. (Lees verder onder de video.)

Daags nadien volgt nog een filmpje waarin Celine, zonder Michiel, aankondigt dat ze nog een laatste keer terugkomt op “dit onderwerp” en met een aantal citaten. Ze vraagt om te stoppen met haatberichten en de YouTube-oorlog. 

Ons Instagramkanaal met nieuws voor tieners nws.nws.nws legde de hele hetze uit: 

2. Wat zit erachter?

Wat zit hier nu achter? “Ik denk dat het gewoon twee generaties zijn die botsen op YouTube”, zegt socialemedia-expert Hannes Coudenys. “Celine en Michiel richten zich op een jongere doelgroep, terwijl Acid zich richt op iets oudere jongeren. De twee kampen verschillen ook heel erg van stijl.”

Coudenys legt uit dat videobloggers, kortweg vloggers, op twee manieren geld kunnen verdienen. Ze krijgen een deel van de reclame-inkomsten van de advertenties die voor en tijdens hun filmpjes getoond worden. Maar daar zijn volgens Coudenys in Vlaanderen geen fortuinen mee te verdienen, maar - voor belastingen - wel enkele duizenden euro’s per maand.

“Op sociale media kan je het grote geld verdienen door incontournable te zijn: zoveel volgers hebben dat sponsors niet om je heen kunnen”, gaat Coudenys voort. In het geval van Celine en Michiel gaat het om bijna een half miljoen abonnees op YouTube.

Op TikTok, dat ook razend populair is bij kinderen, is Celine in haar eentje nog veel populairder: daar heeft ze een slordige 10 miljoen volgers. Michiel Callebaut zit er aan ruim een miljoen volgers.

Celine en Michiel zijn een goudmijn voor adverteerders.

Hannes Coudenys (Hurae Shares)

Door hun stijl en doelgroep zijn Celine en Michiel enorm interessant voor merken die hun producten in de picture willen zetten. “Zij zijn een goudmijn voor adverteerders”, weet Hannes Coudenys. Hij vermoedt dat lucratieve sponsordeals voor zowel Celine & Michiel als Acid de belangrijkste bronnen van inkomsten zijn. “Al ligt het stoute profiel van Acid wat moeilijker, omdat merken zich er niet aan willen verbranden.”

Hoe komt het nu dat Celine & Michiel nu plots zo populair zijn geworden? “Die grote groei moeten we helemaal zoeken bij kinderen”, verklaart Hannes Coudenys. In plaats van naar traditionele tv of Netflix te kijken, zijn kinderen helemaal verslingerd aan die andere buis, waar iedereen video op kan uitzenden: YouTube. “YouTube groeit nog elk jaar doordat kinderen massaal hun weg vinden naar het videoplatform van internetgigant Google. De kinderen van vandaag zijn opgegroeid met YouTube, en Celine & Michiel profiteren daar nu heel hard van omdat zij rechtstreeks op die doelgroep inspelen.”

Bekijk hier de duiding die online-expert Tim Verheyden vanmiddag gaf in "Het Journaal": (Lees verder onder de video)

Video player inladen...

3. Onschuldig of gevaarlijk?

Dat vloggers enorm populair zijn bij jongeren brengt met zich mee dat ze een voorbeeldfunctie hebben. “Daarom is het niet oké dat ze elkaar zo openlijk aanvallen, want jongeren merken dat op”, zegt Sara Pabian, docent Communicatiewetenschappen aan de universiteiten van Antwerpen en Tilburg. 

Pabian deed onderzoek naar cyberpesten en waarschuwt ervoor dat door dergelijke YouTube-rellen voor kinderen de grens kan vervagen tussen wat aanvaardbaar is en wat niet.

Hoe vaker je blootgesteld wordt aan cyberpesten, hoe gemakkelijker je dat als normaal gedrag gaat beschouwen.
Professor Sara Pabian

“Uit één van de studies die ikzelf heb uitgevoerd, blijkt dat hoe vaker je blootgesteld wordt aan cyberpesten - en daarom moet je nog niet zelf aangevallen worden - hoe gemakkelijker je dat als normaal gedrag gaat beschouwen.”

“Jongeren beschouwen een vlogger die ze volgen eigenlijk als een vriend, want ze weten veel over hun leven”, legt professor Pabian uit. “Als je zo iemand ziet pesten, kan je gaan denken dat anderen het ook oké vinden om haatvolle boodschappen te sturen en dat kan misschien een trigger zijn om het zelf ook te doen.”

4. Wat kunnen kinderen of ouders doen?

Ouders die nu via de media lucht krijgen van deze YouTube-rel, en die weten dat hun kind een van die vloggers volgt, kunnen het best hierover een gesprek aangaan met hun kind, raadt Sara Pabian aan. Dit kan volgende week ook, tijdens een gesprek in de klas.

“Vraag eens wat ze van die haatberichten vinden. En vraag daarna ook eens of ze het oké zouden vinden als iemand zulke berichten naar hen zou sturen. De tip die ik dan ook altijd geef: zeg tegen je kinderen dat ze online geen dingen mogen zeggen die ze niet op de straat of op de speelplaats durven te zeggen.”

Als je ziet dat een vriend het slachtoffer is van cyberpesten, is het belangrijk dat je die vriend steunt.
Professor Sara Pabian

Jongeren onderling raadt professor Pabian aan om elkaar te steunen: “Als je ziet dat een vriend het slachtoffer is van cyberpesten, is het belangrijk dat je die vriend steunt. Dat kan door een privébericht te sturen waarin je zegt dat je het pestgedrag afkeurt.” 

“Dat doet het slachtoffer vaak heel veel deugd, want voor de gepeste is de zogenoemde “silent majority”, de zwijgende omstanders, het ergste. Vaak denken slachtoffers dan dat iedereen het eens is met de pester, omdat niemand openlijk reageert.”

In het geval van de vloggers ligt dit natuurlijk wel anders. Hierbij ligt de drempel hoger om een privébericht te sturen, maar als ze beseffen dat het gedrag niet door de beugel kan, zou ik hen aanraden om zulke berichten zeker niet te gaan liken, maar misschien wel te disliken. Dat kan al een begin zijn.

5. Wat doet YouTube?

De meeste sociale media hebben ook de mogelijkheid om misbruiken te melden. Professor Pabian raadt dit ook aan, omdat dit laagdrempelig is. Tegelijk moet je daarbij altijd beseffen dat er niet duidelijk is wat er met je melding gebeurt. De beslissing om er iets mee te doen, ligt bij het platform. 

In een reactie aan VRT NWS laat Google weten dat het bedrijf een volledig beleid heeft uitgewerkt tegen aanzetten tot haat. “Vanaf het moment dat gebruikers zich daar niet aan houden, kan er een sanctie volgen, zoals een strike”, bevestigt woordvoerder Michiel Sallaets. Hoe Acid zijn strike gekregen heeft, is nog niet bekend.

Sallaets besluit dat het de bedoeling is van Google om YouTube zo veilig mogelijk te houden. Hiervoor heeft het bedrijf wereldwijd medewerkers die binnenkomende klachten behandelen. Daarnaast heeft Google een systeem dat automatisch video’s blokkeert als daar beelden in zitten die niet stroken met de richtlijnen.

Geen juridische stappen

Eerst was er sprake van dat de moeder van een 12-jarig meisje dat meespeelt in de filmpjes van Celine & Michiel juridische stappen zou ondernemen. Ook haar dochter kreeg doodsbedreigingen. Ondertussen is bekend dat er geen klacht wordt ingediend.

Zowel de mama van het meisje als Celine & Michiel hadden advies gevraagd aan advocaat Jef Vermassen. "Voorlopig gaan we niets ondernemen", zegt Vermassen. "Het kanaal van Celine en Michiel spreekt vooral kinderen aan en wil hen op een positieve manier vermaken. Zij maken zich vooral zorgen over de vele doodsbedreigingen aan zovele kinderen. Die kinderen zitten daarmee in hun maag en zijn bang. Die weten niet wat ze daarmee moeten."

Celine & Michiel en de moeder van het meisje hebben beslist om voorlopig geen stappen te ondernemen, omdat ze willen dat de oorlog stopt. "Ze willen niet afrekenen met iemand."

Vermassen pleit voor een goede wetgeving rond cyberpesten, zodat men dit directer en vlugger kan aanpakken. "Het parlement zou hier voorrang aan moeten geven", zegt hij. 

Volgens minister van Jeugd en Media Benjamin Dalle (CD&V) is er nu juridisch ook al veel mogelijk. "Als er echt sprake is van de schending van strafwetgeving kan er klacht ingediend worden bij politie, parket of zelfs de onderzoeksrechter", zegt hij in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Dat gaat dan over het aanzetten tot haat en geweld."

"Ook via de Vlaamse Regulator voor de Media zijn er mogelijkheden. In het mediadecreet staat een bepaling die zegt dat aanzetten tot haat en geweld niet kan. En we hebben nog maar net in juni met de Vlaamse regering ook een ontwerp goedgekeurd van de omzetting van een Europese richtlijn (AVMD), die ook heel wat regels die vandaag enkel toepasselijk zijn op televisie ook toepasselijk maakt op online platformen zoals YouTube."

Bekijk hier de reactie van advocaat Jef Vermassen:

Video player inladen...

Meest gelezen