Foto: Stefan Sottiaux

Ligt de originele Grondwet van België te verkommeren als een vodje papier? "Nee", zegt de Kamer

De originele versie van de Belgische Grondwet uit 1831 wordt wel degelijk goed bewaard in de gebouwen van het Parlement. Dat stelt Marc Van der Hulst, de secretaris-generaal van de Kamer van volksvertegenwoordigers. Hij reageert daarmee op grondwetspecialist Stefan Sottiaux en historica Maartje van der Laak die onlangs in Het Laatste Nieuws lieten optekenen dat de originele Grondwet "letterlijk als een vodje papier wordt behandeld".  In een reactie aan VRT NWS blijven Sottiaux en Van der Laak erbij dat de originele versie van de Grondwet wel degelijk in slechte omstandigheden wordt bewaard.

Sottiaux en Van der Laak werken aan een roman over België. Tijdens de research voor hun boek gingen ze op zoek naar de originele handgeschreven versie van onze Grondwet. Groot was hun verbazing toen ze merkten in welke omstandigheden die wordt bewaard in een van de burelen van de Kamer. "In een aftandse kluis, niet toegankelijk voor het publiek."

"Dat zegt veel over ons land, over het gebrek aan nationale identiteit en trots. De Grondwet wordt hier niet enkel figuurlijk, maar ook letterlijk als een vodje papier behandeld", aldus een scherpe professor Sottiaux in Het Laatste Nieuws vorige week.

In de titel van het artikel staat "Grondwet ligt te verstoffen in vestiairekast". De geïnterviewden nemen kennelijk het woord "begraafplaats" in de mond. "Nog eens 30 jaar onder deze omstandigheden en het document is onleesbaar", verklaarde Maartje van der Laak.

"Foute beweringen rechtzetten"

Marc Van der Hulst, de secretaris-generaal van de Kamer van volksvertegenwoordigers, is duidelijk in zijn eer gekrenkt. Hij reageert met een recht van antwoord. "Uit naam van de diensten van de Kamer wil ik een aantal foute beweringen rechtzetten die te maken hebben met ons archiefbeheer."

"Het boekdeel met de originele Grondwet van 1831 bevindt zich niet in een "vestiairekast", maar in een zeer degelijke brandkast", schrijft Van der Hulst. En de grijze kartonnen doos waarin de Grondwet ligt, is een speciale zuurvrije doos. "Standaardmateriaal in de bibliotheek- en archiefwereld", klinkt het. "De combinatie van de brandkast en de conservatiedoos houdt het boekdeel met de originele Grondwet perfect stofvrij."

Het negatieve waardeoordeel dat blijkt uit de term" begraafplaats" is ongepast

Marc Van der Hulst, secretaris-generaal Kamer van volksvertegenwoordigers

De diensten van de Kamer begrijpen naar eigen zeggen ook niet waarop historica Maartje van der Laak zich baseert om te zeggen dat het document binnen 30 jaar onleesbaar zal zijn. "Het document wordt bewaard in het donker, wat het verschieten van de inkt onder invloed van licht voorkomt."

Dat je het historische document blijkbaar ook zonder handschoenen mag vastpakken, is volgens Van der Hulst geen probleem. "Het is een tijdje de trend geweest in de bibliotheek- en archiefsector om handschoenen te gebruiken, maar daar is men van afgestapt. Het blijkt namelijk net het omgekeerde effect te hebben: men heeft met stoffen handschoenen minder grip, wat er toe leidt dat men aan de bladen van de documenten mechanische schade toebrengt".

Decorum

De secretaris-generaal van de Kamer van volksvertegenwoordigers geeft wel toe dat de plaats waar onze originele Grondwet wordt bewaard "niet veel decorum heeft". "Maar dat heeft geen invloed op de conservatie van de Grondwet."

Marc Van der Hulst wil niet ingaan op de vraag of het niet beter zou zijn om de originele Grondwet tentoon te stellen voor het grote publiek. "Dat is een vraag waarover de politieke overheid van de Kamer zich dient uit te spreken", zegt hij. Al waarschuwt de secretaris-generaal wel dat het permanent tentoonstellen van documenten onder glas bijvoorbeeld een groot risico is voor dergelijke documenten.

"Archiefstukken zijn nu eenmaal niet vervaardigd met het oog op permanente tentoonstelling. Een goede facsimile (een replica van het originele document, red.) kan daarentegen wel een oplossing bieden."

"Wel degelijk in een vestiairekast"

"We blijven erbij dat de notulen waarin de tekst van de Grondwet is opgenomen, in slechte omstandigheden worden bewaard" reageren Stefan Sottiaux en Maartje van der Laak aan VRT NWS. "Zo is de zuurvrije doos ingedeukt, ze staat zelfs een beetje open. Die doos ligt bovendien in de brandkast tussen andere documenten die regelmatig geraadpleegd worden. Er is dus wel mogelijkheid tot verzuring. Ook de rug van de ingebonden notulen zelf is beschadigd. De tekst is aan het vervagen." 

Ze houden vol dat de documenten wel degelijk in een vestiairekast worden bewaard. Dat de zuurvrije doos altijd plat ligt en niet van plaats wordt verwisseld, betwisten ze ook. "Deze doos lag namelijk tijdens ons bezoek in oktober 2019 in de linkse brandkast in de vestiaire, en tijdens ons bezoek in augustus 2020 lag de doos in de rechtse kast."

Sottiaux en Van der Laak vinden het ook problematisch dat er "blijkbaar geen protocol bestaat omtrent de raadpleging van dit antieke document." "Wanneer wij daar waren is de medewerkster van de Kamer gewoon weggegaan. Ze heeft ons dus alleen gelaten met dit oude document, het maakte niet uit wie het allemaal en hoe vaak vastnam."

(c) Maartje van der Laak

Meest gelezen