'Bodempaspoort' moet erosie in Vlaamse Ardennen tegengaan

Landbouwgronden in de Vlaamse Ardennen zijn het meest erosiegevoelig in Oost-Vlaanderen. Dat blijkt uit onderzoek van het Departement Omgeving. Experten pleiten voor het aanpassen van de teelten: gras en wintergranen, in de plaats van ajuinen, bieten of maïs. Ook het invoeren van een 'bodempaspoort' kan helpen.

Het ILVO, Instituut voor Landbouw en Visserij onderzoek in Merelbeke, werkt aan een 'bodempaspoort' voor landbouwgronden. Het  is een soort medisch dossier dat meer kennis kan puren uit aan elkaar gekoppelde bodem-databases van meerdere jaren. "Je ziet dan beter hoe de  bodemkwaliteit evolueert, en die is superbelangrijk in het beletten van erosie. Bodems met voldoende humus, koolstof, bodemleven en een goede waterhuishouding (geen verdichting) zijn cruciaal om afstromend water en erosie tegen te gaan. Met het paspoort zie je meteen  welke gewassen er in het verleden  op een akker zijn geteeld, hoe het veld  is bewerkt en waar en waarom er problemen ontstaan ", zegt Greet Ruysschaert van ILVO. Over enkele jaren moet het systeem raadpleegbaar zijn.

Wat is erosie?

Erosie is het wegslijten van de landbouwgrond door overvloedige regen. Hierdoor kan ook modderoverlast ontstaan in omliggende woonwijken. Hellende percelen en een slechte bodemkwaliteit in combinatie met leembodems hebben een groter risico op erosie. En die kans blijft in Oost-Vlaanderen het grootst in de Vlaamse Ardennen blijkt uit onderzoek. "Als het daar veel regent, kan het water minder insijpelen en dus spoelt de vruchtbare grond weg", vertelt erosie-expert Petra Deproost

Teelten aanpassen

Maïs is een gewas dat de bodem extra erosiegevoelig maakt. De plant neemt het grootste areaal in binnen de hoogste erosierisicoklasse (per hectare, per jaar) van alle onderzochte gewassen (57 procent). De bodem vloeit er vooral weg op hellende en steile akkers. Ook de ajuinenteelt is extra erosiegevoelig (10 procent). Er bestaan daar zelfs geen oplossing om de erosie tegen te gaan.  "Daarom sensibiliseren we de landbouwers om te schakelen naar andere teelten zoals gras of wintergranen. Daarbij is de bodem beter bestand tegen erosie", aldus Deproost. 

Verplichte maatregelen werpen vruchten af

Sinds 2005 moeten landbouwers verplicht maatregelen nemen op hun meest erosiegevoelige percelen en sinds 2016 zijn die verplichtingen nog uitgebreid en verstrengd. De oppervlakte landbouwpercelen met het hoogste erosierisico is daardoor intussen al gehalveerd. Bijna 5.000 hectare is wel nog in acuut gevaar. Als oplossing helpen andere gewassen maar er zijn nog bijkomende oplossingen. "In de winter groenbedekkers inzaaien, heeft al een grote impact. Niet meer ploegen en niet-kerende bodembewerking toepassen is erg efficiënt om erosie tegen te gaan", sluit Deproost af. 

Meest gelezen