Para-opleiding in Marche-les-Dames moet hervormd worden na incidenten

De voorbije vijf jaar waren er tien incidenten bij de para-opleiding in Marche-les-Dames. Zes daarvan waren zo ernstig dat het Commando die zelf doorspeelde aan het gerecht. Het gaat daarbij om aanklachten onder meer voor slagen en verwondingen. Een intern onderzoek zegt dat de opleiding moet aangepast worden om nieuwe incidenten te voorkomen. De militaire vakbond ACMP is niet onder de indruk. 

De voorbije vijf jaar waren er verschillende ernstige incidenten in de opleidingskazerne in Marche-les-Dames (Namen). Het gaat om het opleidingscentrum waar para's worden opgeleid. "Geen doetjes dus, en die opleiding is inderdaad af en toe zwaar. De proeven zijn soms erg belastend", zegt Kolonel Tom Bilo, Commandant van de Speciale Operaties, waaronder onder meer het opleidingscentrum valt. 

Foute machocultuur

Er is sprake van tien incidenten in totaal, waarbij in acht gevallen ook lesgevers zijn betrokken. Bij twee andere incidenten, een zedenfeit en een vechtpartij, waren geen lesgevers betrokken.

Zes incidenten zijn zo ernstig dat ze intussen zijn doorgespeeld aan het gerecht. Twee andere hebben te maken met bv. een lange zware mars die op het heetste moment van de dag moest worden uitgevoerd. "Strafrechterlijk is daar niets fout mee, maar op vlak van organisatie kan en moet dat beter", zegt Bilo. 

Inspecteur-Generaal: opleiding moet beter

"De Inspecteur-generaal van Defensie behoort tot de, in principe, onafhankelijke interne auditdienst van Defensie", zegt Bilo. "Hij heeft alles in kaart gebracht en stelt 4 aanbevelingen voor."

De opleidingen moet beter worden gestructureerd, en de lesgevers beter begeleid. Concreet moet er een duidelijke methodologie komen. Door het gebrek daaraan verschilt het niveau tussen de verschillende lesgevers en doet iedereen te veel zijn eigen ding. De cel methodologie van het opleidingscentrum moet eindelijk worden bemand zodat de lesgevers beter begeleid worden. 

Als er ernstige incidenten zijn, moeten die veel sneller worden doorgespeeld aan de hiërarchie en desgevallend het gerecht. Tot nu toe kon de lokale Commandant dat zelf beslissen waardoor zeker in één geval veel te lang is gewacht.

Defensie bekijkt hoe het beter de zaken kan opvolgen en of het zich burgerlijke partij kan stellen om beter en sneller het gerechtelijk dossier te volgen. Door de trage werking van justitie en te weinig communicatie leidt dat nu tot straffeloosheid.

Het huidige systeem van vertrouwenspersonen werkt niet goed. Het is niet altijd mogelijk voor rekruten om (anoniem) klachten door te spelen. Er wordt bekeken of er met bussen kan worden gewerkt. Als iets een incident lijkt, dat er geen is omdat het gewoon een zware oefening met klappen blijkt, dan moet dat duidelijk worden gezegd aan de rekruten.

"Niemand van hogere Commando op vingers getikt"

Tom Bilo wijst erop dat in zes gevallen het gerecht bezig is, en dat Defensie de uitspraken moet afwachten.

Toch hebben verschillende instructeurs intussen wel ook al tuchtstraffen gekregen. "Het gaat dan onder meer om ‘arrestdagen’", zegt Bilo. "We moeten ons aan de wettelijke voorschriften houden natuurlijk. Arrestdagen zijn één van de zwaarste sancties die aan militairen kunnen worden gegeven, al moeten militairen niet fysiek meer een dag in arrest. Het gaat om een administratieve straf, die niet uitsluit dat er later eventueel ontslag kan volgen. De toekomst (uitslag van de processen) zal uitwijzen of dergelijke maatregelen moeten worden overwogen. 

Van het hogere Commando, zij die de opleidingen organiseren - lees de "officieren" -, is niemand op de vingers getikt, aldus Bilo. "Ze zijn ter verantwoording geroepen", maar daar blijft het bij. Het lijkt erop dat nu vooral lagere militairen dus het gelag betalen voor de aanhoudende mistoestanden in Marche-les-Dames. 

De nieuwe stafchef Michel Hofman vraagt wel dat er een actieplan komt, opdat nieuwe incidenten beperkt zouden blijven.

"Gezien de aard van de zware opleidingen, valt het aantal incidenten mee. Al is elk incident er één teveel en tolereren we geen incidenten", aldus Bilo. "Maar de instructeurs zijn ook maar mensen en de overgrote meerderheid doet zijn werk uitstekend."

Op de vraag of Bilo zich kant tegen een extern onderzoek, zoals in Nederland eerder gebeurde, is hij erg duidelijk: "Het lijkt me niet nodig, maar mocht de politiek of ons Commando dat wenselijk vinden willen we daar graag aan meewerken. We hebben niets te verbergen."

Militaire vakbond ACMP is niet onder de indruk van aanbevelingen

Voor de militaire vakbond ACMP lijkt dat vooral de "rangen worden gesloten". "De kaduke aanpak van dit onderzoek geeft op zijn minst de indruk dat immoreel en scabreus gedrag van leidinggevenden nog steeds onvoldoende doortastend aangepakt wordt", laat ACMP weten in een schriftelijke reactie.

Volgens de vakbond mogen op die manier "een aantal militaire chefs klaarblijkelijk nog altijd hun ondergeschikten de duvel aandoen en collega’s een rad voor de ogen draaien". Onder het mom van "de noodzaak voor een harde en veeleisende opleiding", wordt onethisch gedrag ‘normaal’ bevonden en blijven onmiskenbare wantoestanden ongestraft. Volgens de militaire vakbond kan op die manier "een cultuur van toxisch leiderschap blijven voortduren".

Meest gelezen