fotografie peter Hilz (C)

Brief aan mijn Belgische dochter

Elie Umukunzi is een Belg van Rwandese afkomst. Hij vindt dat hij hier veel kansen heeft gekregen om van zijn leven iets te maken. Maar met de dood van student Sanda Dia als voorbeeld waarschuwt hij zijn zevenjarige dochter dat geboden kansen snel teniet kunnen worden gedaan.

opinie
Elie Umukunzi
Stichtend lid van Sisteme, een vzw die geld inzamelt voor scholing in Afrika en jongeren ondersteunt in België

Liefste Chloë,

Zeven jaar ben je nu. Tijd voor jouw vader om je één en ander te vertellen. Te vertellen over de kansen die je als Belg met migratieachtergrond zal krijgen in deze samenleving. Je moet namelijk weten dat de doorsnee inwoner en politicus ervan uitgaat dat er genoeg kansen zijn in België, zolang je ze maar zelf grijpt. En o ja, dat structureel racisme niet zou bestaan. Ik geef het je maar mee, dan ben je alleszins een illusie armer.

Jouw papa is ook Belg. En kansen, die heb ik gegrepen. Ik kwam als elfjarige Rwandese vluchteling in België aan, leerde Nederlands en de sociale omgangsvormen van de Belgische cultuur. Ik wou erbij horen. Mijn kansen op een mooie toekomst zo goed mogelijk benutten. Integreren heet dat. Ik sloot me aan bij de lokale voetbalclub, volgde naschoolse bijlessen en stapte mee in Aalst Carnaval. Wanneer een certificaat "Goed geïntegreerde ereburger" zou hebben bestaan in het middelbaar, dan zou ik dat in de wacht gesleept hebben dankzij de steun van familieleden, vrienden en leerkrachten.

Ondanks de kansen die ik greep kwam ik in aanraking met racisme

Ondanks de kansen die ik greep, kwam ik in aanraking met racisme. Sommige leerlingen op de speelplaats wilden niet met me spelen omwille van mijn afkomst. Tijdens voetbalwedstrijden riepen ouders soms “aap” naar mij. Toen ik vakantiewerk deed in de horeca, kwam het wel eens voor dat klanten niet door mij wilden bediend worden. Voor mij was het zelfs normaal geworden dat ik in danscafés niet binnen mocht omdat op die avond toevallig enkel "mensen uit Aalst" of "mensen geboren in België" toegelaten waren. Ik aanvaardde het. Net zoals mijn generatiegenoten en de ouders van een aantal van jouw vriendjes. 

De ervaringen die ik nadien aan de universiteit, op de arbeidsmarkt en op de huurmarkt meemaakte, bespaar ik je. Da’s voor een latere brief. Maar ik wil je wel al behoeden voor de gevaren van er voortdurend bij te willen horen in een samenleving die erop hamert dat er "geen structureel racisme is zolang je de kansen maar grijpt". 

Een tijdje geleden las ik het tragische verhaal van Sanda Dia, een energieke, slimme en sociale jongen. Net zoals jij Belg. Net zoals jij met ouders die niet in België geboren zijn. Sanda had goeie vrienden en was een goede student aan de universiteit. Hij werd lid van de studentenclub Reuzegom, die voornamelijk bestaat uit studenten van welgestelde families.

Met zijn lidmaatschap wou hij een beter netwerk uitbouwen, eentje dat hem later meer kansen zou bieden tot een succesvol leven. Hij had immers zijn vader, een fabrieksarbeider, beloofd om er alles aan te doen om het ver te schoppen. Sanda ging tot het uiterste om deel uit te maken van Reuzegom. Helaas werd het hem fataal. Zijn lichaam begaf het bij de diep vernederende, sadistische en mensonterende proeven.

Lieve Chloë, ik wil je niets voorliegen. Het is niet omdat er kansen zijn, dat je die ook zal krijgen. Ik zal je aanmoedigen om jouw hart te volgen. Ik zal je meegeven dat je harder zal moeten werken om je kansen om te zetten in een succesvol resultaat. Maar bovenal zal ik je leren dat je goed in je vel voelen en jezelf blijven nooit ten koste mag gaan van het verlangen om ergens bij te horen. Geen enkele persoon of groep heeft het recht jouw waardigheid te ontnemen in ruil voor een toegangsticket tot zogenaamde kansen.

Laat je niet wijsmaken dat structureel racisme niet bestaat

Laat je dus niet wijsmaken dat onze Belgische maatschappij louter kansen te bieden heeft en dat structureel racisme niet bestaat of geen gevaren inhoudt. Weet dat jouw ouders en vele anderen strijden voor een gelijkwaardige samenleving om zo veel mogelijk kansen te kunnen bieden die voor iedereen bereikbaar zijn.

Jouw vader,

Elie Umukunzi

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen