Jonas Hamers / ImageGlobe

Politici, stop met de spelletjes, plus est en vous

Bedrijfsleider Steven Van der Veken heeft er genoeg van dat ons land politiek geblokkeerd zit. Hij vindt dat de politici zich als goede huisvaders moeten gedragen, die het beste willen voor hun gezin.

opinie
Steven Van der Veken
Bedrijfsleider, Past-President Junior Chamber International Antwerpen (De Jonge Kamer)

Er wordt wel eens gezegd dat een volk de leiders krijgt die het verdient. Als dat waar is moeten we in België toch wel wat op onze kerfstok hebben. Terwijl we hier met een zeker gevoel van superioriteit en ongeloof de Amerikaanse presidentsverkiezingen volgen en becommentariëren kan in dit land geen regering gevormd worden. Om dit even in een ontnuchterend perspectief te plaatsen: gedurende de helft van Trumps ambtstermijn had België geen volwaardige regering.

Het spelletje stratego/zwartepieten gaat echter vrolijk voort. De ene na de andere partijvoorzitter/leerling-tovenaar wordt door de onvermoeibare koning het veld in gestuurd om een regeringsvorming voor te bereiden. Stuk voor stuk verklaren ze dat ze met een open blik praten met de andere partijen om een regering samen te stellen.

Stuk voor stuk komen ze vervolgens tot het besluit dat het de anderen zijn die niet willen. Ondertussen heeft vrijwel elke partijvoorzitter dit rondje mogen lopen. Magnette mocht zelfs al twee keer op het molentje zitten.

Te weinig inhoud

Het meest waanzinnige aan dit spektakel is dat het steeds over de samenstelling van de regering blijkt te gaan en amper over de inhoud. Hoezeer de koninklijke opdrachthouder van de week het tegenovergestelde ook mag beweren.

Slechts zelden worden concrete punten naar buiten gebracht. De voorstellen die dan wel worden gepresenteerd blinken in de beste Belgische traditie vaak uit in nutteloos symbolisme. Dat heten dan ‘trofeeën’ te zijn. Voor elke partij moet er immers ‘eten en drinken’ of een ‘grote vis’ zijn. De burger zal dit eetfestijn wel betalen.

De meeste punten van het ‘historische’ akkoord tussen N-VA en PS blonken dan ook uit in nutteloos en zelfs contraproductief symbolisme: een vaag vooruitzicht op een nieuwe staatshervorming, een vermogenswinstbelasting en een verhoging van het minimumpensioen tot € 1500.

Magnette had De Wever zelfs zo gek gekregen om de levensnoodzakelijke wet van 1996 op de concurrentiekracht af te schaffen, terwijl deze best nog wat verstrengd zou mogen worden. De factuur van dit feestje zou door beide ‘staatsmannen’ traditiegetrouw naar de volgende generaties worden doorgeschoven. 

De problemen van België én de mogelijke oplossingen zijn nochtans goed gekend. De ene na de andere studie komt telkens met de volgende punten: arbeid wordt veel te zwaar belast, het percentage van de beroepsbevolking dat werkt is veel te laag, de financiering van de pensioenen en de gezondheidszorg komt onder enorme druk te staan omwille van de vergrijzing, loonkosten zijn nog steeds te hoog in vergelijking met de ons omringende landen en het verschil tussen werken en niet werken is netto veel te klein.

Dit alles tegen een achtergrond waarbij het overheidsbeslag vóór coronatijden al 55% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) bedroeg, we in de top 3 van de hoogste belastingen van de wereld zitten en de overheid er zelfs dan nog niet in slaagt om in tijden van hoogconjunctuur een begroting in evenwicht, laat staan met een overschot, te boeken.

Gezien de budgettaire krapte en de torenhoge uitdagingen die voor de deur staan zou het makkelijk moeten zijn om een regering te vormen. Er zijn namelijk geen 25 verschillende oplossingen waarover gediscussieerd kan worden. Het punt is dat we precies weten wat we moeten doen en hoeveel geld we daarvoor hebben. Veel moeilijker moeten we het niet maken.

We kennen de oplossing al jaren, we modderen al even lang maar wat aan

Er is slechts één mogelijke uitweg: in de eerste plaats moeten er meer mensen aan de slag. Meer dan 1 miljoen mensen tussen 20 en 64 jaar in dit land werken niet. Er is slechts één manier om die mensen te activeren: het verschil tussen werken en niet werken moet groter worden. Niemand gaat immers full-time werken om dan maar € 100 netto extra over te houden.

Daarom moeten de loonkosten dalen (voornamelijk voor de 50-plussers) zodat bedrijven deze mensen sneller kunnen aanwerven, de belastingen moeten omlaag zodat werknemers netto meer overhouden en de werkloosheidsuitkering moet in de tijd beperkt worden, als stok achter de deur.

We wéten dit al jaren, maar we modderen al even lang maar wat aan. Maaltijdcheques, fietsvergoedingen, mobiliteitsbudgetten en dergelijke zijn maar wat gemorrel in de marge. Het is hoog tijd voor échte doortastende hervormingen.

Staat op dieet

Uiteraard kost dit geld. Veel geld zelfs. Op termijn zal een stijging in werkgelegenheid zichzelf uiteraard terug betalen, maar ondertussen zal het gat moeten worden gevuld. Hoe? Met nieuwe belastingen? We hebben al in zowat elke categorie de hoogste belastingen ter wereld. Een vermogenswinstbelasting kan dan wel sympathiek klinken, in de praktijk weten we nu al dat het uiteindelijk toch de middenklasse zal zijn die dit zal betalen.

Met een overheidsbeslag van meer dan 50% van het BBP is het antwoord nochtans niet ver te zoeken: de staat, federaal een gewestelijk, moet op een zwaar dieet. Diverse internationale studies bevestigen immers wat iedereen instinctief aanvoelt: het overheidsbeslag is het effectiefst als het 30-40% van het BBP bedraagt. Vergeet ook niet dat de zware kosten voor vergrijzing en klimaatverandering nog moeten komen.

De volgende begroting zal dus moeten worden opgemaakt op dezelfde manier waarop elk gezin en elk bedrijf dat moet doen: kijken hoeveel geld er binnen komt (na de lastenverlaging die hierboven werd beschreven) en vervolgens kijken waaraan we dat geld kunnen uitgeven. Te beginnen met het belangrijkste: de kerntaken van de overheid.

(lees verder onder de foto)

Stop met compromissen à la Belge, ga aan de slag

Het enige waardevolle voorstel van de tandem Magnette - De Wever was de intentie om een nieuwe staatshervorming grondig voor te bereiden. Zodat deze meteen na de volgende verkiezingen kon worden geïmplementeerd. Laat ons dit vooral doen. Maar laat ons dit nuchter en zonder symboliek bekijken.

Laat ons grondig bestuderen hoe we de staat performant en zuinig kunnen maken. En laat ons maar ineens van de gelegenheid gebruik maken om de vele nutteloze taken die de overheid zich heeft toegeëigend af te schaffen. Ik denk spontaan aan gesubsidieerde wandelingen met boscoaches. Ik denk dat we als maatschappij wel zonder kunnen. Ook provincies hebben geen enkele meerwaarde en dragen slechts bij tot de vele vetlagen die nog steeds in de soep van ons klein landje zitten.

Daarom deze oproep aan onze politici: stop met die spelletjes, stop met dat gemorrel in de marge, stop met die compromissen à la Belge die meer kwaad doen dan goed en ga eindelijk eens aan de slag! Plus est en vous.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen