Zaak-Chovanec: een sterfgeval na een politie-optreden moet altijd worden onderzocht

Na de dood van de Slovaak Jozef Chovanec in een politiecel in Charleroi is Johan Vande Lanotte van oordeel dat de politiediensten en de medici veel beter opgeleid moeten worden voor dergelijke situaties. Hij vindt ook dat er repressief snel en efficiënt moet gehandeld worden.

opinie
Johan Vande Lanotte
De auteur is Minister van Staat, buitengewoon hoogleraar grondwettelijk recht en mensenrechten aan de Universiteit van Gent. Hij is vanavond te gast bij Ivan De Vadder in "De afspraak op vrijdag" (Canvas, 21:59 uur)

Bekijk het gesprek met Johan Vande Lanotte in "De afspraak op vrijdag" en lees de opinietekst onder de video:

Video player inladen...

De binnenlandse actualiteit van de voorbije weken heeft me beroerd: de dood van een Slovaakse man na een aanhouding, een studentendoop met tragische afloop en Brusselse jongeren die in Blankenberge amok maken. En telkens rijst de vraag hoe de politie en/of het gerecht, maar ook de medische diensten hiermee zijn omgegaan. 

De meeste aandacht ging naar de houding van minister Jambon en vooral naar de vraag of hij de Slovaakse Ambassadeur had gezien en, nu dit het geval bleek te zijn, waarom hij zich dat niet herinnerde. Eigenlijk zijn dat onbelangrijke vragen. Veel relevanter is de vraag waarom de minister niet ingegrepen heeft en zelf geen tuchtonderzoek gevraagd heeft.

Als iemand sterft tijdens of na een politieoptreden, dan moet je maken dat je alles weet

“De rapporten waren te vaag”, zo stelde de minister. “Er was geen knipperlicht-informatie”. Dat vind ik een zeer vreemde uitleg. Er was een man gestorven na een politieoptreden. Is dat dan geen voldoende informatie? Wat moet er meer zijn ? Is het niet absoluut normaal dat bij ieder overlijden van iemand die onder politiezicht stond een (tucht)onderzoek wordt opgestart? Dat kan perfect leiden tot de conclusie dat alles normaal verlopen is en dat er geen fouten gemaakt zijn. Maar een sterfgeval bij het optreden van de politie moet ALTIJD onderzocht worden. 

Waarom is er niet gereageerd?

Er zijn nog meer vreemde vaststellingen. Ondertussen weten we dat iemand de Hitlergroet uitbracht. Sanctie : binnendienst. Nazi’s mogen dus bij de politie, als ze maar binnen blijven. Een voorlopige schorsing, tot een tuchtprocedure zou zijn beëindigd, ter gelegenheid waarvan de betrokkene zich kan verdedigen, was normaal geweest. Waarom is dat niet gebeurd?

Waarom worden in het parlement enkel vragen gesteld over  de politie en niet over de medici? 

De eerste dokter die de aangehoudene onderzoekt komt pas na drie uur ter plaatse. Hij onderzoekt de patiënt vanop afstand. Vluchtig. Heeft de orde der artsen dit al onderzocht? De verpleegster en de dokter die ter plaatse komen in de vroege ochtendrond geven een inspuiting en één van hen zegt daarbij dat het sowieso geen groot verlies zou zijn als de betrokkene het niet overleeft. Heeft de medische wereld hier al op gereageerd? Ik denk het niet. Overigens : waarom worden in het parlement enkel vragen gesteld over  de politie en niet over de medici?

Twee maanden na het overlijden van Chovanec was er voldoende kennis over de Hitlergroet en over  de uitlatingen van de medici. Waarom is er toen niet gereageerd? Het parket, de onderzoeksrechter, de politietop die het zelf actief had kunnen opvolgen, de minister? 

Het interesseerde eigenlijk niemand echt

Het antwoord is even duidelijk als verontrustend : het interesseerde hen niet. De minister werd verwittigd dat er mogelijks vragen zouden komen. Dat was het belangrijkste. Niet wat er gebeurd was. Die vragen zijn er niet gekomen. Het interesseerde eigenlijk niemand echt. Het ging finaal “maar” over een buitenlander en sterfgevallen gebeuren nu eenmaal in zo’n situatie en dus gaan we ons daar toch niet druk om maken. Het klinkt hard? Maar misschien is het nog zachter dan de werkelijkheid. 

Ik ben van oordeel dat de politiediensten en de medici veel beter opgeleid moeten worden voor degelijke situaties. Dat heet preventie. In de provincie Oost Vlaanderen is dat gebeurd met enig succes. Wacht dus niet, minister De Crem en veralgemeen dat.

Maar ook repressief moet er in dergelijke situaties snel en efficiënt gehandeld worden. Het is begrijpelijk dat over de doodsoorzaak en over tegenstrijdige verklaringen diepgaander onderzoek nodig is. Maar dat moet toch geen twee jaar duren? En hoe belachelijk kan het gerecht zijn om de coronapandemie als excuus aan te halen ? In afwachting van een (veel sneller) proces, moeten de mensen die betrokken zijn tijdelijk op non-actief geplaatst worden. Daarom niet met loonderving. Dat hoeft niet. Maar tijdens het onderzoek is het verkeerd “business as usual” als principe te hanteren, wat nu nog altijd gebeurt. Zelfs na de publicatie van de beelden wordt dit beleid aangehouden tegenover de politie en tegenover de medici. 

Geen alleenstaand geval

Een vlugge en sterke reactie is nodig. Ook in andere zaken.  Dat betekent inderdaad ook dat de Brusselse jongeren via snelrecht binnen enkele weken berecht moeten worden. Voor mijn part mag een werkstraf waarbij ze een jaar lang ieder weekend naar Blankenberge moeten gaan werken opgelegd worden. Maar dat betekent niet dat ze de dag na de feiten al met naam en foto in alle kranten en media moeten komen. Een lot dat de betrokkenen van Reuzegom -gelukkig en terecht – niet beschoren is. Maar dat in die procedure de universiteit geen enkele voorlopige schorsing heeft opgelegd gaat mijn verstand te boven.

Veertig jaar geleden protesteerden de Gentse studenten tegen “klassenjustitie”. Het is ontluisterend om het vast te stellen, maar tot op vandaag hebben ze een punt.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen