De naaktbeelden van BV's: de nieuwsombudsman antwoordt op uw vragen

Het verhaal rond de naaktbeelden van enkele BV's ging afgelopen week geregeld over de tongen. Eigenlijk waren er niet zoveel vragen over deze zaak. Ze kwamen vooral in de beginfase, toen mensen de beelden zelf kregen, maar de redacties er niet over berichtten.  Waarom is er eigenlijk gewacht?

“Waarom is het nu zo STIL over de pikante (pornografische) filmpjes met een 10 tal mannen, BV's die op de VRT en VTM werken ?”

“Maar geen enkele zender heeft dit opgenomen in zijn nieuws. Is hier, ook van VRT, sprake van een doofpot?”

Na drie jaar in de rol van nieuwsombudsman, weet ik het wel. Als er niet meteen over iets bericht wordt, wordt er meteen “doofpot” geroepen. Ik neem aan dat er intussen meer dan genoeg berichtgeving is om dat beeld bij te stellen. Maar er is wel degelijk enkele dagen gewacht.

Het gaat misschien wat in tegen de karikaturen over media, maar VRT NWS heeft op dit moment een hoofdredactie die vrij voorzichtig is in haar ethische beoordelingen. Er is veel discussie geweest op de redactie. “Nieuws moet gebracht worden”, is een argument. “We willen een foute hype op sociale media niet nog versterken”, was een ander argument. Al zou je met dat laatste argument eigenlijk nooit moeten berichten.

Concreet heeft de hoofdredactie besloten om niet te berichten zo lang er geen nieuwsfeit was buiten de sociale media. Met de klacht van Stan Van Samang was dat het geval. Kennelijk was dat ook voor andere redacties het kantelpunt. Daarbij speelde ook privacy een rol. Kan je namen bekend maken zo lang de betrokkenen niet zelf communiceren? Ik begrijp dat dat inderdaad moeilijk kan liggen. 

Nieuws

Je kunt moeilijk een hoofdredactie verwijten dat ze te voorzichtig is. Maar het nieuws lijkt me: BV’s zijn slachtoffer van gelekte naaktbeelden. Ook zonder dat er een klacht is ingediend, is dat nieuws. Geen enorm belangrijk nieuws. Maar nieuws. In principe kan je dat ook brengen zonder namen te noemen. Sommige lezers zouden natuurlijk meer hebben willen weten. Maar details hoeven er niet altijd vanaf de eerste dag te komen. En sommige details hebben ook gewoon geen nieuwswaarde.

Is er in de zaak meer geaarzeld omdàt het om mensen uit de mediawereld ging ? Ik heb de discussies op de redactie niet van nabij gevolgd, maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat er voor een voetballer of een politicus minder zou zijn geaarzeld. De BV’s hebben toch een beetje hun eigen communicatiemoment kunnen kiezen en dat is zeldzaam in de mediawereld. 

Een zelfmoord uit 2017 werd breed besproken in alle media, terwijl met name VRT NWS een beleid heeft om over individuele zelfmoorden niet te berichten en er (aanvankelijk) ook een uitdrukkelijke vraag was om dat niet te doen. De verantwoording daarvoor was dat het om sexting ging en dat het belangrijk was om sexting bespreekbaar te maken. Ik heb dat toen ook verdedigd. Maar dat argument dat de risico's van sexting bespreekbaar moet zijn, telt in deze net zo goed. Al werden ook over die zelfmoord geen namen genoemd tot de familie zelf communiceerde.

Veel nagedacht

Persoonlijk zou ik over de BV’s sneller gepubliceerd hebben. Maar ook seccer en korter. Door eerst helemaal niets te doen en de zaak vervolgens toch groot als opener te kiezen van journaals en homepages, ontstaat er eigenlijk een vreemde discrepantie. Dat ook BV’s slachtoffer kunnen worden van het lekken van naaktbeelden heeft een zekere maatschappelijke relevantie, maar ook niet meer dan dat.

Zoals wel vaker, bestaat er geen ideale aanpak. Het gaat niet over de “juiste” of de “foute” beslissing. Wat je wel kan zeggen, is dat er veel is nagedacht en gediscussieerd. Uiteindelijk siert dat redacties. Ik hoop eigenlijk dat die houding ook voor andere zaken mee blijft gaan.

“In navolging van Bart De Pauw zou het hier wel op zijn plaats zijn om onmiddellijke samenwerking met de 10 BV's te stoppen.”

Het is vreemd hoe enkele reacties ervan uitgaan dat de BV’s de filmpjes bewust hebben gemaakt met de bedoeling ze breed te verspreiden. Daar is op dit moment geen enkele indicatie voor. Bart De Pauw heeft sommige vrouwen het gevoel gegeven dat hij hen stalkte met boodschappen die niet thuishoren in een professionele relatie. Of daarbij een wet is overtreden, is aan de rechter. Maar er is een verschil tussen zelf sturen en anderen die in jouw plaats sturen. En voor alle duidelijkheid : er wordt me verzekerd dat er bij MNM niemand is ontslagen of geschorst omdat hij of zij ervan verdacht zou worden het lek te zijn. Dat is een kwakkel.

“Er zijn zeer verontrustende, gore, wansmakelijke,... foto’s opgedoken van bekende Vlamingen."

Het valt me eerlijk gezegd moeilijk om op dit soort emotionele oprispingen van een klein aantal mediagebruikers te reageren want ik heb zelf van het beeldmateriaal maar stukken en brokken gezien. (Als er naar de nieuwsombudsman wordt gemaild, herinneren mensen zich kennelijk toch dat een en ander strafbaar is.) En nee, ik heb geen moeite gedaan om te zoeken. Maar wil u mijn eerlijke gedachte over wat ik gezien heb? Mijn eerlijke gedachte is dat ik daar geen mening over heb. Er is in ons maatschappelijk debat soms grote nood aan mensen die de moed hebben om ergens geen mening over te hebben.

“Jeugdwerkers zijn echter al jaren bezig om pubers, tieners en twintigers te waarschuwen voor het maken en delen van intieme beelden. De les is hier: maak geen intieme foto’s of filmpjes van jezelf en doe je dat toch, ga ze alleszins niet delen.”

Ik kan het alleen maar eens zijn met deze mediagebruiker. Als deze zaak maatschappelijke relevantie heeft, zit ze daar. Ook mensen die heel goed zouden moeten weten hoe sociale media werken, laten zich nog vangen. Toch aarzelen jeugdwerkorganisaties vaak om sexting gewoon af te raden. Daarmee wordt onderhuids toch weer de boodschap gegeven dat sexting min of meer binnen de verwachtingen ligt voor jonge mensen. Het Karrewietjournaal behandelde het onderwerp op een heel fijne manier. Maar bij de tips ging het dan toch weer over “vertrouwen” en “afspraken”.  Maar dat is toch net het probleem, nee ?

Ik heb op dat vlak geen enkele andere autoriteit dan dat ik vader ben van drie kinderen. Mijn advies aan jongeren is : doe het niet. Nooit of te nimmer.  Ook niet "in vertrouwen". Voor niemand. Je bent niet minder cool omdat je dat niet doet en wie het zou vragen, stelt eigenlijk een onbehoorlijke vraag. Ook volwassen mensen doen er een heel leven over om te leren inschatten wie ze kunnen vertrouwen en welke risico’s ze kunnen nemen. En ook volwassenen kunnen zich daar schromelijk in vergissen.

Meest gelezen