Moeten we ons zorgen maken over snellere stijging besmettingen? Virologen Marc Van Ranst en Steven Van Gucht leggen uit

Het aantal bevestigde coronabesmettingen in ons land is al enkele dagen aan het toenemen, tot meer dan 600 per dag nu. "De stijging zet zich door en versnelt nog. Dat is toch verontrustend", zegt viroloog Steven Van Gucht van Sciensano aan VRT NWS. Zijn collega Marc Van Ranst: "De maatregelen die er zijn, zijn prima. Het probleem is dat ze in vraag worden gesteld."

Hoe is de situatie nu?

Tussen 3 en 9 september is het gemiddelde aantal besmettingen per dag gestegen naar 636. Dat is 38 procent meer dan de week voordien. "Zo'n weekgemiddelde hebben we al lang niet meer gezien, we gaan waarschijnlijk snel naar de 1.000", waarschuwt viroloog Marc Van Ranst in "De zevende dag". "De stijging zet zich inderdaad door en versnelt ook. Zo'n dynamiek bekijk ik toch altijd met enige ongerustheid", vult collega Steven Van Gucht aan. "Zullen ze stabiliseren? En wanneer?"

Volgens Van Gucht testen we ook wel fors meer. "De laatste dagen en weken zijn er heel veel testen uitgevoerd (tot meer dan 30.000 per dag, red.), maar dat is niet de enige oorzaak van de stijging. Momenteel zijn 2,8 procent van de testen positief. Dat aantal stijgt niet, maar het daalt ook niet echt."

Wat is de oorzaak?

Meer testen zijn dus niet de enige oorzaak, maar wat dan wel? Daarvoor is het nog wat in het duister tasten, zo klinkt het. "We missen nog fijne gegevens daarvoor", zegt Van Gucht.

"Maar als je het vergelijkt met enkele weken geleden, dan merk je toch dat dit anders is. In de zomer zagen we de stijging vooral starten in enkele centrumsteden en de randgemeenten, nu is de stijging er meteen in zowat alle provincies. Dat laat ons vermoeden dat de reizigers die terugkeren en het openen van de scholen een invloed hebben."

Bekijk hieronder de uitleg van viroloog Steven Van Gucht in “Het Journaal” en lees voort onder de video:

Video player inladen...

Veel mensen die terugkwamen van vakantie hadden een cadeautje bij zich

Geert Molenberghs, professor Biostatistiek

Geert Molenberghs, professor biostatistiek aan de universiteiten van Hasselt en Leuven, stelt net als de virologen vast dat de cijfers op dit moment “bijzonder snel” stijgen. Die stijging valt niet alleen te verklaren doordat er de afgelopen twee maanden meer getest wordt; er spelen ook andere factoren mee. 

Volgens Molenberghs draagt de heropening van de scholen slechts een beetje bij aan de stijging van de cijfers, vooral bij de tieners. "Maar dit is niet iets om over te panikeren" kalmeert Molenbergs, want “de meeste besmettingen zitten nog altijd in de leeftijdsgroep van 20 tot 40 jaar”.

Daar waar de besmettingen zich in juli vooral concentreerden in Antwerpen en Brussel, zien we dat de besmettingen nu verspreid zijn over zowat het hele land, ziet Molenberghs.

“Dat komt doordat de mensen nu van overal zijn teruggekomen van vakantie, vooral in de laatste week van augustus. Veel van die terugkomers hadden een cadeautje bij zich”, merkt Molenberghs cynisch op. 

Bekijk hier de uitleg van professor Molenberghs in "Het Journaal" en lees eronder verder:

Video player inladen...

Er is vooral een stijging in het aantal besmettingen, is er dan wel écht een groot probleem?

Van Gucht benadrukt dat ook de ziekenhuisopnames weer beginnen te stijgen. Momenteel zijn er gemiddeld 27 opnames per dag, een stijging van 58 procent in vergelijking met de 17 van een week ervoor. "Dat is ook logisch, want we weten dat de ziekenhuisopnames de besmettingen volgen." Lees: mensen worden pas zwaar ziek na een tijdje. "Het aantal overlijdens blijft - gelukkig - nog heel laag, maar daarvan weten we dat dat het laatste is wat begint te stijgen."

In Spanje zie je dat de besmettingen doorsijpelen van de jongere naar de oudere bevolking.

Maar zijn er niet vooral besmettingen bij jongeren, die meestal niet erg ziek worden van het virus? Momenteel wel, klinkt het. Maar dat betekent niet dat er geen gevaar is, waarschuwen de twee experten. "We moeten heel goed Spanje in de gaten houden", zegt Van Gucht. "Dat land zit voor op onze curve." Ook daar waren er eerst vooral besmettingen bij de jongeren, zo klinkt het. "Maar nu zie je daar ook dat de besmettingen doorsijpelen van de jongere naar de oudere bevolking. En dan krijg je wel meer hospitalisaties en overlijdens. Dat is wat je wil vermijden", benadrukt Van Ranst. 

Hoe dan ook blijft de situatie anders dan begin dit jaar, benadrukt Van Gucht. "We leven op een andere manier nu, dat zal zijn impact hebben."

Bekijk hier het gesprek met viroloog Marc Van Ranst in "De zevende dag" en lees daaronder voort:

Video player inladen...

Moeten er strengere maatregelen komen?

"De maatregelen die er zijn, zijn prima. Door die maatregelen zijn de cijfers naar beneden gegaan, dus die werken", zegt Van Ranst. "Het probleem is dat ze in vraag worden gesteld, door opiniestukken, maar ook door de overheid. Zo creëer je het idee bij de bevolking dat het allemaal zo erg niet is en dat de maatregelen overdreven zijn."

Volgens Van Gucht moeten we eerst weten vanwaar de stijging komt, voor er naar de maatregelen kan worden gekeken. "Stel dat de stijging vooral komt door teruggekeerde reizigers, dan moeten we daarop werken. Als het via de scholen komt, moeten we die mondmaskers zeker niet gaan afschaffen. Dat moeten we eerst in kaart brengen. Het is alleszins niet het moment om de grote principes - afstand houden en contacten beperken - te gaan lossen."

De maatregelen zijn prima, het probleem is dat ze in vraag worden gesteld. 

Dus geen grotere "sociale bubbel"? Nu mag je met vijf mensen per gezin een nauwer contact hebben, maar die maatregel zal ongetwijfeld ook weer op de tafel van de Nationale Veiligheidsraad eind deze maand komen. "Er wordt bekeken hoe ze die bubbel kunnen herdefiniëren. Dat is een goede zaak, maar voor mij betekent die bubbel nog steeds: het beperken van je contacten. Dat moet duidelijk zijn. Al moet het ook haalbaar zijn voor de mensen."

Wat als de stijging blijft doorgaan?

Van Ranst denkt dus dat we naar gemiddeld 1.000 besmettingen per dag gaan. "Allemaal misschien niet heel belangrijk, behalve wanneer op een bepaald moment het aantal besmettingen de capaciteit van de contactopsporing gaat overstijgen. Dan heb je wel een probleem. Dan heb je de kans dat niet alle mensen bereikt gaan kunnen worden. Dat gebeurt nu al niet. En dan kan je een verdere doorzetting krijgen van deze epidemie."

"Nu proberen we elk geval op te volgen. Als dat aantal verder stijgt, komen we op een punt dat dat inderdaad niet meer haalbaar is", zegt Van Gucht. "Vanaf wanneer dat het geval zal zijn, is moeilijk te zeggen. De capaciteit van de contactopsporing kan ook nog worden opgedreven."

Meest gelezen