Een lege zaal, een kleiner orkest en dan tóch "Rule, Brittannia!": zo zag de Last Night of the Proms eruit dit jaar 

In normale tijden is de Last Night of the Proms een spektakel voor de Britse liefhebbers van klassieke muziek. Maar dit jaar verliep het muziekfestival in mineur. Door corona, maar ook door de ruzie over als racistisch geïnterpreteerde tekst in patriottistische liederen.  De Britse openbare omroep BBC koos uiteindelijk voor een aantal tussenoplossingen.  

De Royal Albert Hall in Londen was leeg. Geen opeengepakt en enthousiast publiek met Britse vlaggen, luidkeels meezingend op de tonen van "Land of Hope and Glory" of "Rule Brittannia".  Een orkest van  65 in plaats van 300 leden zat verspreid over de zaal. In het kleine koortje stonden de zangers op twee meter van elkaar, niet makkelijk om dan de dirigent en het orkest te volgen.  Maar door de coronacrisis was dit volgens de organisatie de enige haalbare formule. Af en toe werd de Britse vlag, de Union Jack, geprojecteerd en verschenen scènes vanuit Britse huiskamers of vanuit Hyde Park, voor de Royal Albert Hall.  Dit zijn de Proms 2020 in coronatijden. Ook de rest van het festival was teruggeschroefd tot twee in plaats van zes weken. 

Bekijk hier "You'll never walk alone" in een lege zaal. De tekst gaat daaronder verder. 

Geprangd tussen Black Lives Matter en de Conservatieve regering

Maar er was nog een tweede uitdaging voor de Britse openbare omroep BBC: de steeds luidere kritiek van de antiracismebeweging Black Lives Matter. De voorbije maanden zijn niet alleen standbeelden besmeurd om hun band met het kolonialisme en slavernij. Ook de Britse muziek werd opeens met het vergrootglas bekeken. Zo ontdekten critici de zin "Britons never will be slaves" in het 18e eeuwse patriottistische lied 'Rule, Brittannia!' van de Britse componist Thomas Arne, naar een gedicht van zijn tijdgenoot, de Schot James Thompson.  

Wat ooit geschreven was als een ode aan het Britse koningshuis - namelijk de erfelijke overdracht aan het Huis van Hannover in 1714 - kreeg opeens een racistische interpretatie, ook al wordt het lied al sinds 1895 gezongen en meegezongen tijdens de Last Night of The Proms, de traditionele afsluitingsavond van het muziekfestival. 

Een maand geleden leek de BBC de critici te volgen en kondigde de zender aan om het lied "Rule, Brittannia!", maar ook andere traditionele stukken als "Land of Hope" en "Jerusalem", alleen instrumentaal te laten uitvoeren.  Dat maakte dan weer de Conservatieve Britse regering van premier Boris Johnson boos.  De premier zelf gaf opmerkingen, maar ook leden van de regering; minister van Cultuur Oliver Dowden was het felst: "Vooruitziende naties vol vertrouwen wissen hun geschiedenis niet uit, ze voegen eraan toe". Nu het Verenigd Koninkrijk opnieuw zijn eigen weg gaat, kan dat tellen als politiek statement. 

Tussenoplossing

Na veel gepalaver heeft de BBC gekozen voor een tussenoplossing. In de Royal Albert Hall werden de omstreden liederen wel gezongen, maar door een klein koor. Om de critici te paaien heeft componist Errollyn Wallen een andere favoriet, "Jerusalem" van Hubert Parry, radicaal herschreven. Ze stak er dissonanten en blues in, als eerbetoon aan de zogenoemde Windrush-generatie. Dat zijn migranten die als gastarbeiders vanuit Caraïbische gebieden naar Groot-Brittannië kwamen tussen 1948 en 1971, om daar het gebrek aan werkkrachten op te vullen. Het lied werd gebracht door de Zuid-Afrikaanse sopraan Golda Schultz.  De Finse dirigente Dalia Stasevska en de Schotse violiste Nicola Benedetti brachten nog meer kleur in de avond. 

Bekijk hier "Rule Brittannia!":

Meest gelezen