AFP or licensors

Slimme immigratie is broodnodig voor onze concurrentiekracht

Als onze economie veerkrachtig wil blijven, zal ze jongere mensen van elders moeten aantrekken. Met omscholing van 55-plussers alleen gaan we het niet halen, zegt Kutlu Taskin Tuna.

opinie
©PointOfView www.thebestofyouforyou.com
Kutlu Taskin Tuna
Docent digital marketing bij Hogeschool UCLL en oprichter Learnable.be, een leerplatform voor ambitieuze ondernemers en professionals.

België en Europa vergrijzen gestaag en de zilveren haren zetten hun opmars door in het straatbeeld. Het aandeel ouderen in de bevolking neemt toe, terwijl de gemiddelde leeftijd blijft stijgen. De helft van de Belgen is ouder dan 41 jaar en 35% van de bevolking is zelfs 55-plus. In de rest van Europa zien we gelijkaardige cijfers. Het EU-gemiddelde ligt met een mediaanleeftijd van 43 jaar zelfs nog hoger dan in België.

Die evolutie mag dan wel goed nieuws zijn voor fabrikanten van elektrische fietsen, maar het globale plaatje voor onze regio - en bij uitbreiding het volledige oude continent - ziet er heel wat minder rooskleurig uit. En dat is een probleem voor onze welvaart en concurrentiekracht op het wereldtoneel.

Symptoombestrijding van demografische ontwikkeling

Als het op vergrijzing aankomt, zijn we in België erg goed in het doodzwijgen van de essentie. Er wordt (terecht) druk gedebatteerd over belangrijke kwesties als de stijging van de zorguitgaven en de pensioendruk, maar dat is wat mij betreft weinig meer dan symptoombestrijding. De ideologische verschillen tussen de politieke partijen (en bij uitbreiding de bevolkingsgroepen die ze behoren te vertegenwoordigen) zijn erg groot. Discussies over de ideale pensioenleeftijd en de categorisering van zware beroepen zijn op zich voorbijgestreefd. De verhoging van de werkzaamheidsgraad is een nobel streven, maar in feite dringen dwingendere maatregelen zich op. Volgens mij is ons vergrijzingsprobleem namelijk dieper geworteld en is het de voornaamste oorzaak waarom we zo weinig energie lijken te kunnen opbrengen om voluit de concurrentie aan te gaan met onze buurlanden en (vooral) de rest van de wereld. De Belg is niet junior maar senior, en bijgevolg erg voorzichtig met uitgaven en investeringen. Dat laatste mag je ruim interpreteren. Zowel investeringen op het gebied van tijd, kapitaal en energie als goesting om te ondernemen zijn begrijpelijkerwijs inherent eigen aan de jongere generaties en dus schaarser in ons land.

Omscholing van 55-plussers vs. jonge krachten

Een deel van onze vergrijzing kunnen we gelukkig opvangen door verregaande automatisering en digitalisering. Daarmee alleen zullen we het echter niet redden. We hebben nood aan jonge en dynamische werkkrachten in onder andere de bouw, mechanica en IT. Ik ga hier zeker niet beweren dat 55-plussers mentaal en fysiek niet in staat zijn om dit soort jobs uit te voeren, maar stel gewoon vast dat de motivatie voor omscholing bij de meerderheid van de mensen in deze leeftijdscategorie ontbreekt. Ik zou zelf ook wel twee keer nadenken om helemaal opnieuw te beginnen als m’n woonlening bijna is afbetaald en de kinderen het huis uit zijn. In dat geval is het rationeel om een stabiele en comfortabele job verkiezen, zonder bijkomende risico’s en gedoe. Het resultaat van die collectieve redenering is een werkzaamheidsgraad van 53% bij de Belgische 55-plussers.

Nood aan immigratie

Eén van de meest realistische oplossingen voor ons vergrijzingsprobleem is slimme immigratie en integratie. Het idee is genoegzaam bekend in academische kringen, maar vindt moeilijk zijn weg naar de publieke opinie. Toch is het rekensommetje erg eenvoudig en blijven er realistisch gezien maar twee opties over: massaal kinderen maken of immigratie op een slimme manier omarmen. Dat eerste lijkt onwaarschijnlijk. Hoe hoger de scholingsgraad en het BBP in een land, hoe minder kinderen er geboren worden. Immigratie kan daarentegen wél een antwoord bieden - zolang we die op een slimme en ondersteunende manier aanpakken. Dit is dus geen pleidooi voor ongecontroleerde, illegale en massale migratie. Ik begrijp best dat het hard aankomt als de wijk waar je je hele leven hebt gewoond, op een paar jaar tijd volledig transformeert en al je nieuwe buren een taal spreken die je vaak ook figuurlijk niet begrijpt. In dat geval lijkt het me niet meer dan logisch dat je je dan onveilig en vervreemd voelt.

Immigratie voor werving van talent

Het zou een historisch kantelpunt betekenen als de progressieve partijen in België en Europa eindelijk het voortouw zouden durven nemen in de immigratie- en veiligheidsthema’s. Daarbij moeten ze best zo open mogelijk de negatieve kanten van immigratie erkennen, de onmiskenbare voordelen van een actief immigratiebeleid onderbouwen, en met een geloofwaardig langetermijnplan voor de dag komen dat visie toont en Europa op economisch en militair vlak sterker maakt voor zowel de oudere generatie als voor nieuwe Europeanen. 

Dat plan moet de bevolking overtuigen van het idee dat we zogenaamd ‘onveilige’ immigratie kunnen omvormen tot een positief verhaal van talent recruitment en management. In dat verhaal vangen we toekomstige immigranten niet alleen op, maar leiden we hen eerst in eigen land op tot technici, verpleegkundigen of programmeurs voor ze naar Europa emigreren. Een Europees equivalent van onze Vlaamse centra voor volwassenenonderwijs in Tunesië, waarom niet?

In combinatie met intensieve cultuur-en carrière coaching na aankomst en deelname aan een gezamenlijk verenigingsleven kunnen we zo aan een wederzijds versterkend positief project bouwen dat de échte concurrentie van de wereldgrootmachten aankan en onze gezamenlijke toekomst vrijwaart.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen